Spacewalker (Vremya Pervykh)

Spacewalker (özgün adıyla Vremya Pervykh, "İlklerin Zamanı"), insanlık tarihinin ilk uzay yürüyüşünü ve o yürüyüşün neredeyse bir felakete dönüşen öyküsünü anlatan bir Rus tarihî dramı. Dmitry Kiselyov'un yönettiği film, Aleksey Leonov ve Pavel Belyayev'in 1965'teki Voshod 2 görevini konu alıyor. Filmin en dikkat çekici yanlarından biri, Leonov'un bizzat danışman olarak yapıma katılmış olması.

Konusu

Hikâye, Soğuk Savaş'ın ve uzay yarışının en kızgın döneminde geçiyor. Sovyet mühendisleri, bir insanı uzay aracının dışına çıkarmayı planlıyor; ancak hazırlıklar trajik kazalar ve başarısız denemelerle gölgeleniyor. Görevin denek aracı, fırlatmadan yalnızca iki hafta önce uçuş sırasında parçalanıyor ve mühendisler nedenini bulamıyor. Savaş pilotu Pavel Belyayev ve genç test pilotu Aleksey Leonov göreve seçiliyor, ama Belyayev bir paraşüt atlayışında bacağını sakatlayınca ekipten çıkarılıyor. Belyayev'in yeniden göreve dönme mücadelesi, filmin ilk yarısının duygusal merkezini oluşturuyor.

İkinci yarı, Voshod 2'nin uçuşunu adım adım izliyor. Leonov'un uzay boşluğuna adım attığı an ülkede büyük bir sevinçle karşılanıyor; ama asıl zorluk, kozmonotun gemiye geri dönmeye çalıştığı anda başlıyor.

Yapım ve oyuncular

Projenin başlangıçta Sergei Bodrov tarafından yönetilmesi ve 2016 baharında gösterime girmesi planlanıyordu. Çekimler iki aşamada yapıldı: 1 Temmuz'dan itibaren stüdyo ve yaz sahneleri, Kasım ayında ise uzay ve tayga sahneleri çekildi. Filmin üçte ikisini Yuri Bykov yönetti; ancak yapımcılar Timur Bekmambetov ve Yevgeny Mironov onu projeden çıkardı ve işi Dmitry Kiselyov tamamladı. Rusya'nın en büyük görsel efekt stüdyosu CGF, 1.200'den fazla bilgisayar grafiği çekimi hazırladı.

Leonov'u yapımcılardan Yevgeny Mironov, Belyayev'i Konstantin Khabensky canlandırıyor. Sovyet uzay programının efsanevi baş tasarımcısı Sergey Korolyov rolünde Vladimir Ilyin, General Nikolai Kamanin rolünde Anatoliy Kotenyov yer alıyor. Film 6 Nisan 2017'de Rusya'da gösterime girdi ve Rus basınında büyük övgü aldı; pek çok eleştirmen onu Apollo 13 ile karşılaştırdı. Ancak 400 milyon rublelik bütçesine karşılık 561 milyon ruble hasılatla ticari açıdan beklentinin altında kaldı.

Yapım, Rusya Sinema Fonu'ndan ve Alfa-Bank'tan finansal destek aldı. Gişe macerası da ilginç bir seyir izledi: Film ilk hafta sonunda 145 milyon ruble ile beklentilerin altında açıldı ve bu durum başarısız bir tanıtım kampanyasına bağlandı. Ancak ikinci hafta sonundaki düşüş yüzde 15'in altında kaldı; izleyicilerin birbirine tavsiyesiyle film 124 milyon ruble daha kazandı. Rus eleştiri derleme sitelerinde hiç olumsuz eleştiri almadığı ve ortalama 10 üzerinden 7,5 puan topladığı bildirildi; eleştirmenler oyunculuğu, yönetimi ve özel efektleri övdü.

Bilim ve tarih ne diyor?

Film, gerçek olayların özünü büyük ölçüde koruyor. Voshod 2, 18 Mart 1965'te fırlatıldı. Leonov, uçuşun 90. dakikasında, şişirilebilir bir hava kilidinden geçerek Berkut adlı uzay giysisiyle aracın dışına çıktı. İnsanlığın ilk uzay yürüyüşü 12 dakika 9 saniye sürdü ve Afrika'nın kuzey ortasından başlayıp Doğu Sibirya üzerinde sona erdi.

Kullanılan teknoloji de dönemin şartlarına göre cesur bir denemeydi. Kumaştan yapılmış hava kilidi tüpü, yaklaşık 40 şişirilebilir kirişle sertleştiriliyordu ve tamamen açılması yedi dakika sürüyordu. Leonov'un sırtındaki çanta 45 dakikalık oksijen taşıyordu; kullanılan oksijen bir valften uzaya bırakılarak ısıyı, nemi ve karbondioksiti de dışarı atıyordu. Bu tarihî anı, ikisi hava kilidinin içinde biri dışında olmak üzere üç adet 16 milimetrelik kamera kaydetti.

Filmin en gerilimli sahnesi de gerçekte yaşandı. Boşlukta Leonov'un giysisi şişti ve sertleşti; kozmonot hava kilidine geri giremedi. Eklemlerini bükebilmek için giysideki basıncı kendi kararıyla düşürdü ve güvenlik sınırlarının altına indi. Doktorlara göre Leonov sıcak çarpmasının eşiğinden döndü; 20 dakikada vücut sıcaklığı 1,8 derece arttı ve kendi anlatımına göre giysinin içinde dizlerine kadar terle doluydu. Sovyet haber ajansı TASS ise o gün Leonov'un "kendini iyi hissettiğini" duyurmuştu; gerçek tablo ancak Soğuk Savaş sonrasında açıklanan belgelerle ortaya çıktı.

Dönüş yolculuğu da filmdeki kadar sancılıydı. Otomatik iniş sistemi arızalanınca ekip, aracı elle yönlendirmek zorunda kaldı. Kabin o kadar dardı ki giysili iki kozmonot, ağırlık merkezini düzeltmek için koltuklarına ancak 46 saniyede dönebildi. Bu gecikme yüzünden Voshod 2, hedeflenen bölgeden yaklaşık 386 kilometre uzağa, Perm yakınlarındaki ormanlık Ural bölgesine indi. Kozmonotlar dondurucu soğukta iki gece ormanda kaldı ve sonunda kurtarma ekibiyle birlikte kayakla helikoptere ulaştı. Film bazı ayrıntıları dramatik etki için yeniden kurgulasa da olayların genel akışına sadık kalıyor.

Etkisi

Film, gerçek uzay olaylarına dayanan Rus dramlarının bilinen örneklerinden biri. Aynı yıl gösterime giren ve Sovyet uzay istasyonunu kurtarma görevini anlatan Salyut-7 ile birlikte izlenebilir. Leonov'un mirası sinemada başka biçimlerde de yaşıyor: Arthur C. Clarke, 2010: Odyssey Two romanını ona ithaf etti ve romandaki gemiye onun adını verdi; romanın uyarlaması 2010: The Year We Make Contact filminde de bu gemi yer alıyor. Leonov 11 Ekim 2019'da hayatını kaybetti.

Kısaca

• Yıl: 2017
• Yönetmen: Dmitry Kiselyov
• Süre: 140 dakika
• Oyuncular: Yevgeny Mironov, Konstantin Khabensky, Vladimir Ilyin, Anatoliy Kotenyov
• Konu: Aleksey Leonov'un 18 Mart 1965'teki ilk uzay yürüyüşü ve Voshod 2'nin zorlu dönüşü
• Danışman: Aleksey Leonov