Siyah Giyen Adamlar (Men in Black) izleme sırası: bütün filmler ve dizi

Siyah Giyen Adamlar (Men in Black), Dünya'da insan kılığında yaşayan uzaylıları gizlice denetleyen bir örgütün hikâyesi. Örgütün ajanları adlarını ve geçmişlerini silip yalnızca bir harfle anılıyor, iz bırakmamak için tek tip siyah takım elbise giyiyor ve olaylara tanık olan sıradan insanların belleğini "nöralizör" adlı bir aygıtla siliyor. Gezegen, kendi dünyası olmayan uzaylılar için bir sığınak; ajanların işi de bu göçmenlerin kurallara uymasını sağlamak ve kimsenin olan bitenden haberdar olmamasını garantilemek. Seri, Lowell Cunningham'ın 1990-1991'de yayımlanan çizgi romanından doğdu ve bugüne kadar dört sinema filmi ile bir animasyon dizisi verdi. Bu sayfada hepsini hikâyedeki zaman sırasına ve yayın sırasına göre sıraladık, seriye nereden başlanabileceğini de anlattık.

Fragman

Kısa bir evren tarihi

Adını, UFO komplo teorilerinde görgü tanıklarını susturmaya çalıştığı anlatılan, koyu takım elbiseli gizemli adamlardan alan seri, önce bir çizgi roman olarak ortaya çıktı. Cunningham'ın kurguladığı örgüt yalnızca uzaylılarla değil; iblislerden canavarlara, mutantlara kadar her türlü doğaüstü olayla uğraşıyor ve bunları halktan saklıyordu. Sinema uyarlaması bu çerçeveyi daraltıp yalnızca uzaylılara odaklandı ve hikâyeye çok daha hafif, komik bir ton verdi.

Yapımcılar Walter F. Parkes ve Laurie MacDonald çizgi romanın haklarını 1992'de aldı; senaryoyu Ed Solomon yazdı, yönetmen koltuğuna Barry Sonnenfeld oturdu. Çekimler Mart-Haziran 1996 arasında büyük ölçüde New York'ta yapıldı, görsel efektleri Industrial Light & Magic hazırladı, müziği Danny Elfman besteledi. Tommy Lee Jones'un deneyimli Ajan K'yi, Will Smith'in örgüte yeni katılan New Yorklu polis Ajan J'yi oynadığı film, 2 Temmuz 1997'de ABD'de gösterime girdi. Dünya genelinde 589 milyon doları aşan hasılatla 1997'nin en çok kazanan üçüncü filmi oldu ve en iyi makyaj dalında Oscar aldı. Film müziği albümünde Will Smith'in seslendirdiği aynı adlı tema şarkısı da yer alıyor.

Beş yıl sonra gelen Siyah Giyen Adamlar 2 (Men in Black II), ilk filmin sonunda belleği silinip emekliye ayrılan K'yi yeniden sahneye çıkarıyor: J, Massachusetts'teki küçük bir kasabada postane müdürü olarak yaşayan eski ortağını bulup örgüte geri getirmek zorunda kalıyor. Film eleştirmenlerden ilk filme göre daha zayıf not aldı ama dünya genelinde 445 milyon dolar hasılatla ticari açıdan başarılı oldu. Michael Jackson'ın 2009'daki ölümünden önce bir sinema filminde son kez göründüğü yapım da bu.

On yıllık aranın ardından 25 Mayıs 2012'de gösterime giren Siyah Giyen Adamlar 3 (Men in Black 3), serinin üç boyutlu gösterilen ilk filmi. Bu kez J, ortağının geçmişte öldürülmesini önlemek için zamanda geri, Temmuz 1969'a gidiyor ve genç K ile çalışmak zorunda kalıyor; genç K'yi Josh Brolin canlandırıyor. Hikâyenin doruk noktası, Apollo 11'in fırlatıldığı Cape Canaveral'da geçiyor. Film hem eleştirmenlerden ikinci filmden daha iyi tepki aldı hem de dünya genelinde 654,2 milyon dolarla serinin en çok hasılat yapan yapımı oldu.

Dördüncü film Siyah Giyen Adamlar: Global Tehdit (Men in Black: International), Will Smith'in de Tommy Lee Jones'un da yer almadığı ilk film. F. Gary Gray'in yönettiği yapımda Chris Hemsworth Ajan H'yi, Tessa Thompson örgüte kendi çabasıyla sızan Ajan M'yi oynuyor; hikâye büyük ölçüde örgütün Londra şubesinde geçiyor. Üçüncü filmde örgütün başında gördüğümüz Ajan O rolünde Emma Thompson geri dönüyor, Liam Neeson ise Londra şubesinin başındaki High T'yi canlandırıyor. 14 Haziran 2019'da gösterime giren film eleştirmenlerden olumsuz tepki aldı ve 254 milyon dolarla beklentinin altında kaldı.

Televizyon tarafında ise ilk filmden üç ay sonra yayına giren Men in Black: The Series var. Kids' WB kanalında 11 Ekim 1997-30 Haziran 2001 arasında yayımlanan animasyon dizisi, ilk filmin sonrasında ama farklı bir zaman çizgisinde geçiyor: Bu evrende K emekliye ayrılmıyor, J ise hâlâ çaylak sayılıyor. Serinin geleceğine gelince, Aralık 2025'te beşinci film üzerinde çalışmaya başlandığı ve senaryoyu Chris Bremner'ın yazdığı bildirildi; henüz bir vizyon tarihi açıklanmadı.

Evren içi kronolojik sıra

Serinin hikâyesi büyük ölçüde yayın sırasıyla aynı akışta ilerliyor. İki küçük istisna var: Üçüncü filmin önemli bir bölümü 1969'da geçiyor ve dördüncü film 1996'daki kısa bir açılış sahnesiyle başlıyor. Ancak her iki filmin de asıl olayları kendi yapım yıllarında yaşandığı için sıralamayı değiştirmiyor. Animasyon dizisi ise ilk filmin ardından ayrılan alternatif bir hat olarak ele alınmalı; sonraki filmler dizideki olayları dikkate almıyor.

Sıra	Yapım	Yıl	Tür
1	Siyah Giyen Adamlar (Men in Black): J örgüte katılıyor	1997	Film
2	Men in Black: The Series: ilk filmin ardından, alternatif zaman çizgisi	1997-2001	Animasyon dizisi
3	Siyah Giyen Adamlar 2 (Men in Black II): ilk filmden beş yıl sonra	2002	Film
4	Siyah Giyen Adamlar 3 (Men in Black 3): 2012 ve 1969	2012	Film
5	Siyah Giyen Adamlar: Global Tehdit (Men in Black: International): 1996 açılışı, asıl olaylar 23 yıl sonra	2019	Film

Yayın sırası

1. Siyah Giyen Adamlar (Men in Black), 2 Temmuz 1997
2. Men in Black: The Series, 11 Ekim 1997-30 Haziran 2001 (4 sezon, 53 bölüm)
3. Siyah Giyen Adamlar 2 (Men in Black II), 3 Temmuz 2002
4. Siyah Giyen Adamlar 3 (Men in Black 3), 25 Mayıs 2012
5. Siyah Giyen Adamlar: Global Tehdit (Men in Black: International), 14 Haziran 2019

Tarihler filmlerin ABD vizyon tarihleri; dizi için ilk ve son bölümün yayın tarihi verildi.

Hangi sırayla izlenmeli?

Bu seride işin kolay yanı, kronolojik sıra ile yayın sırasının aynı olması. Yeni başlayan biri için tek doğru giriş noktası 1997 tarihli ilk film: Örgütü, kurallarını ve J ile K arasındaki ilişkiyi izleyiciye J'nin acemi gözüyle tanıtıyor. İkinci film doğrudan ilk filmin sonuna bağlandığı için ikisini art arda izlemek en iyisi.

Üçüncü film tek başına anlaşılabilir bir zaman yolculuğu macerası, ama asıl etkisini J ile K arasındaki ortaklığı önceki iki filmden tanıyan izleyicide gösteriyor; özellikle final, iki karakterin geçmişini birbirine bağlayan bir açıklama içeriyor. Dördüncü film ise yeni karakterlerle başladığı için bağımsız bir giriş kapısı olarak da kullanılabilir. Önceki filmlerden yalnızca Ajan O ve örgütün genel işleyişi taşınıyor; ilk üç filmi izlemiş olmak gerekmiyor ama dünyaya alışmayı kolaylaştırıyor.

Animasyon dizisi isteğe bağlı. Filmlerin sürekliliğine dahil olmadığı için atlanabilir; ama ilk filmi sevip "örgütün sıradan bir günü nasıl geçer?" sorusunu merak edenler için bölümlerin çoğu tek başına izlenebilen kısa maceralar sunuyor. Dizinin K'nin geçmişine ve J'nin örgüt öncesi hayatına dair bölümleri de var.

Kaç film ve dizi var?

Kısa cevap: dört film ve bir animasyon dizisi. Filmler 1997, 2002, 2012 ve 2019 yapımı; ilk üçünü Barry Sonnenfeld yönetti, dördüncüsünü F. Gary Gray. Men in Black: The Series ise 4 sezonda 53 bölüm sürdü. Bunların dışında bilgisayar ve konsollar için çeşitli oyunlar, bir rol yapma oyunu ve Universal Studios Florida'daki Men in Black: Alien Attack adlı tema parkı oyuncağı da serinin parçası. Beşinci film geliştirme aşamasında.

Kısaca

• Siyah Giyen Adamlar, Lowell Cunningham'ın 1990-1991 tarihli çizgi romanından uyarlandı; ilk film 1997'de gösterime girdi.
• Seride dört film (1997, 2002, 2012, 2019) ve 53 bölümlük bir animasyon dizisi var.
• Evren içi sıra ile yayın sırası aynı; üçüncü filmin bir bölümü 1969'da geçse de asıl olaylar 2012'de.
• Animasyon dizisi ilk filmin ardından ayrılan alternatif bir hat; filmlerin sürekliliğine dahil değil.
• Başlamak için en doğru yer 1997 filmi; Global Tehdit yeni kadrosuyla tek başına da izlenebilir.