Siyah Giyen Adamlar: Global Tehdit (Men in Black: International)

Siyah Giyen Adamlar: Global Tehdit, serinin dördüncü filmi ama ilk üçünden önemli bir farkla geliyor: Will Smith ile Tommy Lee Jones bu kez kadroda yok. F. Gary Gray'in yönettiği 2019 yapımı film, aynı evrende geçiyor; ancak hikâyeyi New York'tan Londra'ya, Paris'e ve Marakeş'e taşıyarak örgütün uluslararası yüzünü gösteriyor. Merkezde ise örgütün en büyük tehdidi var: içerideki bir köstebek.

Konusu

1996'da Brooklyn'de küçük bir kız olan Molly, evlerine giren bir uzaylıyı görünce ajanların anne babasının hafızasını sildiğine tanık oluyor; kendisi ise bu silinmeden kurtuluyor. Yıllar sonra uzaylılara dair "takıntıları" yüzünden devlet kurumlarından geri çevrilen Molly, bir uzaylı inişinin izini sürerek örgütün New York'taki merkezine sızıyor. Örgütün başı Ajan O, onun bu azmini etkileyici bulunca Molly, deneme süresindeki Ajan M olarak Londra şubesine gönderiliyor.

Londra'da M, şubenin başı High T ve bir zamanlar parlak bir ajan olan, ama artık işini pek ciddiye almayan Ajan H ile tanışıyor. Bir görev sırasında ortaya çıkan ve saf enerjiye dönüşebilen gizemli ikizler, M'nin eline tehlikeli bir kristal bırakıyor. Kısa süre sonra M ve H, örgütün içinden birinin düşmana bilgi sızdırdığını fark ediyor ve kime güvenebileceklerini bilmeden kıta kıta dolaşmaya başlıyor.

Geçmişte saklı bir olay da hikâyenin anahtarı: H ve High T'nin birkaç yıl önce Eiffel Kulesi'nde, ele geçirdikleri canlıların DNA'sıyla birleşerek gezegenleri istila eden Kovan (Hive) adlı asalak türü durdurdukları anlatılıyor. Bu zafer, örgütün Londra şubesini efsaneye dönüştürmüş. Marakeş'e uzanan yolculuk ise ikiliyi, o efsanenin gerçekten anlatıldığı gibi olup olmadığını sorgulamaya zorluyor.

Yapım ve oyuncular

Dördüncü bir film için görüşmeler 2012'de üçüncü film gösterime girdikten sonra başladı. Şubat 2018'de Chris Hemsworth başrol için anlaştı ve yönetmenliğe F. Gary Gray getirildi; Tessa Thompson bir ay sonra kadroya katıldı. Senaryoyu Art Marcum ve Matt Holloway yazdı.

Hemsworth Ajan H'yi, Thompson Ajan M'yi canlandırıyor. Liam Neeson Londra şubesinin başı High T, Emma Thompson ise üçüncü filmden dönen Ajan O rolünde. Rebecca Ferguson silah kaçakçısı bir uzaylıyı, Rafe Spall kuşkucu Ajan C'yi oynuyor; Kumail Nanjiani, M'ye bağlılık yemini eden minik uzaylı savaşçı Pawny'yi seslendiriyor. Gizemli ikizleri Les Twins ikilisi canlandırıyor.

Çekimler Temmuz-Ekim 2018 arasında New York, Fas, İtalya ve Londra'da yapıldı. İlk üç filmin müziklerini yapan Danny Elfman, bu kez Chris Bacon ile birlikte döndü. Yapım süreci, yapımcı Walter F. Parkes ile yönetmen Gray arasındaki ciddi anlaşmazlıklarla gölgelendi. Film 11 Haziran 2019'da New York'ta prömiyer yaptı ve 14 Haziran'da ABD'de gösterime girdi. Eleştirmenler aksiyonu cansız, hikâyeyi unutulabilir buldu; 94-110 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 254 milyon dolar hasılat yaptı. Serinin beşinci filmi geliştirme aşamasında.

Bilim ne diyor?

Filmin en büyük bilimsel iddiası, avuç içine sığan kristalin aslında "sıkıştırılmış bir mavi dev yıldızla" çalışan bir silah olması. Gerçek mavi devler ve süperdevler, yüzey sıcaklığı 10.000 ile 50.000 kelvin arasında değişen, Güneş'ten on binlerce hatta milyon kat daha parlak yıldızlar. Avcı (Orion) takımyıldızının en parlak yıldızı Rigel, Güneş'in yaklaşık 20 katı kütleli bir mavi süperdev. Bu yıldızlar yakıtlarını öylesine hızlı tüketir ki ana evrelerini yalnızca birkaç milyon yılda bitirirler; bazıları sonunda süpernova olarak patlar. 1987'de gözlenen ünlü SN 1987A süpernovasının atası da bir mavi süperdevdi.

Bir yıldızı sıkıştırmak fikri de evrende bir karşılığı olan bir düşünce, ama filmdeki gibi değil. Dev bir yıldızın çekirdeği çöktüğünde ortaya nötron yıldızı çıkabiliyor: Güneş'in yaklaşık 1,4 katı kütlenin, yarıçapı 10 kilometre dolayında bir küreye sıkıştığı inanılmaz yoğunlukta bir cisim. Bir nötron yıldızının bir çay kaşığı maddesinin kütlesi 5,5 trilyon kilogramı aşıyor. Bir yıldızı daha da küçültüp elde taşınabilecek bir kristale dönüştürmek ise bilinen fiziğin izin verdiği bir şey değil. Yıldız kütlesindeki bir cisim nereye konursa konsun, çevresindeki her şeyi çekim alanına hapsederdi.

Filmdeki istilacı türün Dünya'ya bir solucan deliğinden geldiği de anlatılıyor. Genel göreliliğin bazı çözümleri, Albert Einstein ile Nathan Rosen'in 1935'te yayımladığı "köprü" gibi uzay-zaman kısa yollarını matematiksel olarak mümkün kılıyor. Ancak böyle bir geçidin açık kalabilmesi için negatif enerjili, "egzotik" madde gerekiyor ve bugüne kadar hiçbir solucan deliği gözlenmedi.

Serinin bütün filmlerinin arka planındaki büyük fikir, yani evrende bizimle iletişim kurabilecek çok sayıda uygarlık bulunduğu düşüncesi, bilim çevrelerinde de ciddiyetle tartışılıyor. Gökbilimci Frank Drake 1961'de, galaksimizdeki iletişim kurabilir uygarlıkların sayısını kestirmek için bugün kendi adıyla anılan denklemi yazdı. NASA bugüne kadar 6.000'i aşkın ötegezegen doğruladı. Ama bu gezegenlerin hiçbirinde henüz yaşam izi bulunmadı; filmdeki kalabalık uzaylı göçmen topluluğu bu yüzden şimdilik yalnızca güzel bir varsayım.

Etkisi

Global Tehdit, seriyi yeni yüzlerle sürdürme denemesi olarak beklenen ilgiyi görmedi; ama örgütün yalnızca New York'tan ibaret olmadığını gösteren dünyası, serinin gelecekteki filmleri için yeni bir zemin bıraktı. Seriyi başlatan Siyah Giyen Adamlar, bu evrene girmek için hâlâ en iyi başlangıç noktası.

Kısaca

• Yıl: 2019
• Yönetmen: F. Gary Gray
• Senaryo: Art Marcum, Matt Holloway
• Süre: 115 dakika
• Oyuncular: Chris Hemsworth, Tessa Thompson, Liam Neeson, Emma Thompson, Rebecca Ferguson
• Çekim yerleri: New York, Fas, İtalya, Londra
• Müzik: Danny Elfman, Chris Bacon