Siyah Giyen Adamlar 3 (Men in Black 3)

Seriye on yıl ara veren Barry Sonnenfeld, üçüncü filmde hikâyeyi hem uzaya hem de geçmişe taşıdı. Siyah Giyen Adamlar 3, Ay'daki yüksek güvenlikli bir hapishaneden kaçan bir uzaylıyla açılıyor ve Ajan J'yi, insanlığın Ay'a gitmeye hazırlandığı 1969 yazına götürüyor. Will Smith ile Tommy Lee Jones'un seride son kez birlikte göründüğü film, özgün üçlemenin kapanışı ve serinin gişede en çok kazanan filmi.

Konusu

2012'de Boris adlı acımasız bir uzaylı, Ay'daki hapishaneden kaçıyor. Boris'in tek amacı, 1969'da kolunu kaybetmesine ve tutuklanmasına yol açan Ajan K'den intikam almak. Bunun için geçmişe giden bir zaman makinesi ele geçiriyor ve K'yi genç yaşında ortadan kaldırıyor. Tarih değişiyor: Bir sabah J, ortağının yıllar önce öldüğünü ve Dünya'nın bir uzaylı istilasının eşiğinde olduğunu öğreniyor.

J, olayların akışını düzeltmek için kendisi de 1969'a gidiyor. Orada K'nin genç ve henüz daha az suskun hâliyle tanışıyor. İkili, Dünya'yı koruyacak bir kalkan cihazını yörüngeye taşımanın yolunu ararken yolları Florida'daki Cape Canaveral'a, Ay'a gitmek üzere hazırlanan Apollo 11 roketine çıkıyor.

Yapım ve oyuncular

Filmin fikrini, ikinci film çekilirken Will Smith ortaya attı: J geçmişe dönerek ortağını kurtaracak, bu sırada K'nin geçmişi de açılacaktı. Sonnenfeld, zaman yolculuğunun düğümlerini çözmenin geliştirme sürecini çok uzattığını söyledi. Proje Nisan 2009'da duyuruldu, senaryoyu Etan Cohen yazdı; David Koepp ve 1969'da geçen bölümleri yeniden yazan Jeff Nathanson da adı geçmeden metne katkıda bulundu.

Çekimler 16 Kasım 2010'da, senaryonun ikinci ve üçüncü perdesi henüz tamamlanmadan başladı. Sonnenfeld bunu açıkça kabul etti; film başarılı olursa bu kararın dâhice, başarısız olursa aptalca sayılacağını söyledi. Çekimler iki parça hâlinde yapıldı: Kasım-Aralık 2010 ve Nisan-Haziran 2011. Büyük bölümü New York'ta geçti. 215 milyon dolarlık yapım bütçesiyle film, şimdiye kadar çekilmiş en pahalı filmler arasına girdi.

Will Smith ve Tommy Lee Jones rollerine döndü; K'nin 1969'daki genç hâlini Josh Brolin canlandırdı ve eleştirmenler en çok onun performansını övdü. Boris rolünde Jemaine Clement, geleceği görebilen uzaylı Griffin rolünde Michael Stuhlbarg, örgütün başı Ajan O rolünde Emma Thompson oynuyor. Bill Hader, gizli bir ajan olan Andy Warhol'u canlandırıyor. Makyaj ustası Rick Baker, 1969'daki uzaylıları dönemin ucuz bilimkurgu filmlerini hatırlatan cam başlıklı, açıkta beyinli, iri gözlü "retro" tasarımlarla yarattı. Baker, filmde kısa bir sahnede uzaylı olarak kendisi de görünüyor. Örgütün resmî aracı olarak bu kez Ford Taurus SHO seçildi; 1969 sahnelerinde ise ajanlar 1964 model bir Ford Galaxie kullanıyor. Müzikleri yine Danny Elfman besteledi.

Film 14 Mayıs 2012'de Berlin'de prömiyer yaptı, 25 Mayıs'ta ABD'de gösterime girdi. Genel olarak olumlu eleştiriler aldı ve ikinci filmden daha başarılı bulundu. Dünya genelinde 654,2 milyon dolar hasılat yaparak 2012'nin en çok kazanan onuncu filmi ve enflasyon hesaba katılmadığında serinin en çok kazanan yapımı oldu.

Bilim ne diyor?

Filmin bilim tarihine en çok dokunan yanı, Apollo 11. Gerçekte görev 16 Temmuz 1969'da, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39A rampasından bir Saturn V roketiyle fırlatıldı. Mürettebatta komutan Neil Armstrong, komuta modülü pilotu Michael Collins ve Ay modülü pilotu Buzz Aldrin vardı. Ay modülü Eagle, 20 Temmuz'da Sükûnet Denizi'ne indi. Filmde bu üç astronotu canlandıran oyuncuların kısa bir görünüşü de var. Görevin gerçek hikâyesini merak edenler için arşiv görüntülerinden kurulan Apollo 11 belgeseli iyi bir tamamlayıcı.

Ay'da bir hapishane fikri ise ilginç ama zorlu. NASA'nın verilerine göre Ay, Dünya'dan ortalama 384.400 kilometre uzakta. Yüzeyde güneş alan bölgeler yaklaşık 127 dereceye kadar ısınırken karanlıkta sıcaklık eksi 173 dereceye kadar düşüyor. Ay'ın soluduğumuz türden bir atmosferi yok; yalnızca "ekzosfer" denen son derece ince bir gaz katmanı var. Bu koşullarda bir hapishane, kendi havasını, ısısını ve korumasını üretmek zorunda olan tam donanımlı bir üs olurdu. Bu tür bir yapı bugün yalnızca, Ay'a yeniden insan göndermeyi hedefleyen programların uzun vadeli planlarında konuşuluyor.

Filmdeki kalkan cihazının bir roketle yörüngeye taşınması fikri ise gerçek uzay mühendisliğine yakın düşüyor. Bugün de iletişim, gözlem ve bilim uyduları roketlerin tepesinde yörüngeye çıkarılıyor. Elbette Apollo 11'in tek bir hedefi vardı: üç astronotu Ay'a götürüp güvenle geri getirmek. Mürettebat 24 Temmuz 1969'da Dünya'ya sağ salim döndü.

Zaman yolculuğu ise filmin en serbest bıraktığı alan. Genel görelilik kuramı uzay ve zamanı birbirine bağlıyor ve bazı kuramsal çözümler, Albert Einstein ile Nathan Rosen'in 1935'te yayımladığı "köprü" gibi yapıları matematiksel olarak mümkün kılıyor. Ancak böyle bir kısa yolun açık tutulabilmesi için negatif enerjili, "egzotik" madde gerekiyor ve bugüne kadar hiçbir solucan deliği gözlenmedi.

Etkisi

Siyah Giyen Adamlar 3, seriyi yükselen bir notayla kapattı ve özellikle Brolin'in Tommy Lee Jones'u ustaca yansıtan performansıyla hatırlandı. Film, uzay yarışının en ünlü anını bir komedinin içine yerleştirerek yeni kuşaklara Apollo 11'i bambaşka bir açıdan tanıttı. Seri 2019'da yeni ajanlarla, Londra merkezli bir yan filmle sürdü.

Kısaca

• Yıl: 2012
• Yönetmen: Barry Sonnenfeld
• Senaryo: Etan Cohen
• Süre: 106 dakika
• Oyuncular: Will Smith, Tommy Lee Jones, Josh Brolin, Jemaine Clement, Emma Thompson
• Hasılat: Dünya genelinde 654,2 milyon dolar
• Gerçek tarih: Apollo 11'in 16 Temmuz 1969 fırlatması