Blake's 7

Kahramanların lekesiz, geleceğin parlak olduğu uzay dizilerine BBC'nin verdiği karanlık cevap: Blake's 7. Daleklerin yaratıcısı Terry Nation'ın fikri olan dizi, 1978–1981 yılları arasında BBC1'de yayınlandı. Baskıcı bir federasyona karşı savaşan bir avuç kaçak mahkûmu anlatan yapım, düşük bütçesine rağmen İngiltere'de ortalama dokuz milyon izleyiciye ulaştı ve 25 ülkede daha gösterildi.

Fragman

Konusu

Gelecekte Dünya'yı ve sömürgeleştirilmiş pek çok gezegeni Terran Federasyonu yönetmektedir. Federasyon, kitlesel gözetim, beyin yıkama ve uyuşturucuyla vatandaşlarını kontrol altında tutar. Siyasi muhalif Roj Blake, uydurma suçlamalarla yargılanır ve uzak bir ceza kolonisine sürgüne gönderilir.

Yolda Blake, kaçakçı Jenna ve bilgisayar dehası Avon ile birlikte terk edilmiş bir uzaylı gemisini ele geçirir. Gemi, Federasyon'un bütün araçlarından hızlı ve güçlüdür; gezegen yüzeylerine ışınlanmayı sağlayan bir sistemi ve “Zen” adlı bir merkezî bilgisayarı vardır. Adını da Kurtarıcı (Liberator) koyarlar. Hırsız Vila, güçlü ama saf Gan ve telepatik direnişçi Cally'nin katılmasıyla ekip tamamlanır. Peşlerinde ise intikam peşindeki Komutan Travis ve Federasyon'un soğukkanlı lideri Servalan vardır.

İlk sezonun sonunda ekip, akıl almaz analiz yeteneğine sahip Orac adlı bir süper bilgisayarı ele geçirir. Kadro sezonlar boyunca değişir: Gan ikinci sezonda ölür, Blake ile Jenna ortadan kaybolunca silah uzmanı Dayna ile paralı asker Tarrant katılır, dördüncü sezonda Cally'nin yerini silahşor Soolin alır. Kurtarıcı yok olduktan sonra ekip, Slave adlı bilgisayarı olan Scorpio gemisine geçer.

Yapım ve oyuncular

Terry Nation diziyi BBC'ye “uzayda Kirli Düzine” diye anlattı. Mahkûmlardan oluşan ekip bu filme, Federasyon'a karşı verilen mücadele ise Robin Hood efsanesine göndermeydi. Yedi Büyükler gibi westernler de önemli bir ilham kaynağıydı; senaryo editörü Chris Boucher metinlere western replikleri serpiştirdi. Federasyon'un yöntemleri ise George Orwell'in 1984'ünü ve Aldous Huxley'nin Cesur Yeni Dünya'sını hatırlatıyordu.

Her biri 50 dakikalık 13 bölümden oluşan dört sezon çekildi. İlk üç sezonun yapımcısı David Maloney, dördüncüsünün Vere Lorrimer oldu; dokuz bölümün senaryosunu da yazan Boucher bütün dizi boyunca senaryo editörlüğünü üstlendi. Bütçe kısıtlı olduğu için yabancı gezegenlerin çoğu İngiltere'de çekildi: Betchworth taş ocağı bir gezegen yüzeyine, Wookey Hole mağaraları uzaylı bir madene dönüştü. Müzikleri Doctor Who'nun bestecisi Dudley Simpson yaptı.

Blake'i Gareth Thomas, Avon'u Paul Darrow, Vila'yı Michael Keating, Jenna'yı Sally Knyvette, Cally'yi Jan Chappell, Servalan'ı Jacqueline Pearce canlandırıyor. İkinci sezonun sonunda Blake ortadan kaybolunca liderlik Avon'a geçiyor ve dizi giderek daha kasvetli bir yöne ilerliyor. BBC aslında diziyi üçüncü sezonda bitirmeyi planlamıştı; dördüncü sezon son bölüm yayınlandıktan sonra sürpriz bir kararla sipariş edildi. Gareth Thomas ise final bölümüne, karakterinin kesin biçimde öldürülmesi şartıyla geri döndü.

Bilim ne diyor?

Dizinin en çok kullandığı teknoloji ışınlanma, yani bir insanın gemiden gezegen yüzeyine bir anda aktarılması. Gerçek fizikte “kuantum ışınlanma” adlı bir yöntem var; ancak bu yöntem nesneleri değil, yalnızca kuantum bilgisini bir yerden başka bir yere aktarıyor. Işınlamanın tamamlanması için klasik bir sinyalin de gönderilmesi gerektiğinden ışık hızını aşamıyor. İlk deneyler 1997'de iki ayrı araştırma grubu tarafından gerçekleştirildi. Bir insanın parçalarına ayrılıp başka bir yerde yeniden kurulması ise bugün bilinen fizikte karşılığı olmayan bir hayal.

Kurtarıcı'nın ışıktan hızlı yolculuğu da aynı kategoride. En yakın yıldız Proxima Centauri'ye ışık bile dört yıldan uzun sürede ulaşıyor; diziyse gemiyi haftalık maceralar arasında yıldızdan yıldıza taşıyor. Gerçek uzay uçuşunda iki aracın bir araya gelmesi bile titiz hesaplar gerektiriyor: NASA, Aralık 1965'teki Gemini 6 ve 7 görevlerinde iki insanlı aracı yörüngede buluşturdu. Dizinin bilimsel olmaktan çok siyasi bir öyküsü olduğu ise açık; gözetim ve propaganda üzerine söyledikleri bugün de güncelliğini koruyor.

Etkisi

Bilimkurgu yazarı John Clute, diziyi siyah-beyaz karakterlerden kaçınması ve ana kahramanlarını öldürmekten çekinmemesiyle övdü. Avustralyalı eleştirmen Clive James ise onu “klasik derecede kötü İngiliz bilimkurgusu” olarak nitelendirdi. Dizinin son bölümü “Blake” 21 Aralık 1981'de yayınlandı; Blake dışındaki karakterlerin akıbeti, olası bir beşinci sezon için bilerek belirsiz bırakıldı. Yapımın, Farscape ve Firefly gibi sonraki dizileri etkilediği öne sürüldü; Joss Whedon ise Firefly için bilinçli bir etkiyi reddetti. Gazeteci Robert Hanks, 1998'de İngiltere ile ABD'nin yüzyıl içindeki konumlarını tek cümleyle özetlemek isteyenlere “Onların Star Trek'i vardı, bizim Blake's 7'miz” demeyi önermişti. 1987'de ABD'li yazar, hayran ve eleştirmenlerle yapılan bir ankette 25., 1999'da SFX dergisinin İngiltere anketinde 16., 2003'te TV Zone dergisinin kült diziler listesinde 11. sıraya yerleşti. BBC Radio 4, 1998 ve 1999'da özgün oyuncuların yer aldığı iki radyo oyunu yayınladı; Martin Freeman ve Mackenzie Crook'un oynadığı 2004 tarihli kısa parodi Blake's Junction 7 ise ekibi bir otoyol dinlenme tesisinde mola verirken gösterdi. Dizi, Big Finish'in sesli dramalarıyla yaşamaya devam ediyor; 2024'ten itibaren efektleri yenilenmiş Blu-ray baskıları da yayımlanıyor.

Kısaca

• Yıl: 1978–1981 (BBC1)
• Yaratıcı: Terry Nation
• Süre: 4 sezon, 52 bölüm
• Oyuncular: Gareth Thomas, Paul Darrow, Michael Keating, Sally Knyvette, Jacqueline Pearce
• İzleyici: İngiltere'de ortalama 9 milyon