Uzay teleskoplarının adları nelerdir?
En bilinenleri Hubble (1990), James Webb (2022), Chandra, XMM-Newton, Fermi, TESS ve Euclid. Spitzer, Kepler, Gaia, Herschel ve Planck görevlerini tamamladı.
- Konu
- Uzay araştırmaları
- Kaynak
- NASA, ESA, Wikipedia
Uzay teleskopları gözledikleri ışığın dalga boyuna göre ayrılır. Çalışmaya devam edenler:
- Hubble Uzay Teleskobu (24 Nisan 1990) — görünür ışık
- James Webb Uzay Teleskobu (25 Aralık 2021'de fırlatıldı, 2022'den beri gözlemde) — kızılöte
- Chandra X-ışını Gözlemevi (1999) — X ışını
- XMM-Newton (1999) — X ışını
- Fermi (2008) — gama ışını
- TESS (2018) — görünür ışık, ötegezegen taraması
- Euclid (2023) — görünür ışık ve kızılöte
Görevini tamamlayanlar:
- Spitzer (2003-2020) — kızılöte
- Kepler (2009-2018) — ötegezegen avı
- Gaia (2013-2025) — yıldız konumlarının haritalanması
- Herschel (2009-2013) — kızılöte
- Planck (2009-2013) — mikrodalga; kozmik arka plan ışıması
Nancy Grace Roman uzay teleskobunun ise 2026 için planlandığı belirtiliyor; kızılöte bölgede gözlem yapacak.
Bu çeşitlilik rastlantı değil: her dalga boyu evrenin farklı bir yüzünü gösterir. Aynı gök cismi görünür ışıkta sıradan, X ışınında ise şiddetli bir enerji kaynağı olarak görünebilir. Yıldızların doğduğu toz bulutlarının içini yalnızca kızılöte ışık geçebilir; bir süpernova kalıntısının en sıcak gazını ise yalnızca X ışını gösterir.
Teleskopların nereye yerleştirildiği de değişir. Hubble Dünya yörüngesinde dolanır ve mekik görevleriyle birkaç kez onarılıp yenilenebildi. James Webb ise 25 Aralık 2021'de fırlatıldı ve Dünya'dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaktaki Güneş-Dünya L2 denge bölgesinde çalışıyor: oraya servis gönderilemiyor, ama kızılöte gözlem için gereken derin soğukluk orada sağlanıyor. Teleskobun altın kaplı berilyum aynası 6,5 metre çapında ve 18 altıgen parçadan oluşuyor; 50 kelvinin (-223 °C) altında çalışıyor.
