Uzay teleskobu ne işe yarar?
Uzay teleskopları atmosferin dışına çıkarak hem bulanıklıktan hem de atmosferin yuttuğu dalga boylarının kaybından kurtulur; yerden görülemeyen ışığı görürler.
- Konu
- Uzay araştırmaları
- Kaynak
- NASA, Wikipedia
Uzay teleskoplarının varlık nedeni tek cümleyle şudur: Dünya'nın atmosferi gökyüzünü hem bulanıklaştırır hem de bazı ışığı hiç geçirmez. Atmosferin dışına çıkan bir teleskop bu iki sorundan birden kurtulur.
Somut kazançlar şunlar:
- Soğurulan dalga boyları görünür hâle gelir. Atmosfer mor ötesi, X ışını ve gama ışınlarının büyük bölümünü, kızılötenin ise önemli bir kısmını yutar. Bu ışıkla çalışan gözlem yerden mümkün değildir.
- Görüntü keskinleşir. Atmosferdeki hava hareketi yıldızların titreşmesine (seeing) yol açar; uzayda bu bozulma yoktur.
- Hava ve ışık kirliliği devre dışı kalır. Bulut, nem ve şehir ışıkları gözlemi engellemez; gözlem gece-gündüz sürebilir.
Bu yüzden uzay teleskopları, yerdeki en büyük teleskopların yapamadığı işleri yapar: evrenin ilk galaksilerinin kızıla kaymış kızılöte ışığını toplamak, kara delik çevresindeki sıcak gazın X ışınlarını ölçmek, ötegezegen atmosferlerinin bileşimini okumak gibi.
Bedeli de yüksektir: fırlatma maliyeti, onarım güçlüğü ve sınırlı ömür. Hubble gibi istisnalar dışında uzay teleskoplarına servis yapılamaz; bu yüzden tasarım hataları düzeltilemez.
