Mars'a gitmek ne kadar sürer?

Mars'a gitmek bugünkü roketlerle yaklaşık 7 ay sürer. NASA'nın Perseverance ve InSight araçları yolculuğu 203 ve 205 günde tamamladı; Curiosity'nin yolculuğu ise 254 gün, yani 8 ayı biraz aşkın sürdü. Süre, fırlatma tarihine ve seçilen yörüngeye göre değişir. İnsanlı bir görevde ise gidiş, Mars'ta bekleme ve dönüşle birlikte toplam süre yaklaşık üç yılı bulur.

Neden düz bir çizgide gidilmez?

Dünya ve Mars, Güneş'in çevresinde farklı hızlarla dolanır; aralarındaki uzaklık sürekli değişir. NASA'ya göre bu uzaklık ortalama 140 milyon mil, yani yaklaşık 225 milyon kilometredir. Uzay aracı Mars'a doğru dümdüz uçmaz; Güneş'in çevresinde bir yay çizerek Mars'ın aylar sonra bulunacağı noktaya gider. Bu yüzden katedilen yol, iki gezegen arasındaki doğrusal uzaklıktan çok daha uzundur: Perseverance Mars'a varana kadar yaklaşık 471 milyon kilometre yol aldı.

Yolculuğun tam ortasındaki durum bunu iyi gösterir. NASA'nın hesabına göre araç o anda 235,4 milyon kilometre yol almış, önünde de bir o kadar yol kalmıştı; oysa düz çizgide Dünya yalnızca 42,7 milyon kilometre geride, Mars ise 28,8 milyon kilometre ileride duruyordu.

Hohmann transferi ve 26 aylık pencere

Yakıt bakımından en ekonomik yol, Hohmann transferi denen yörüngedir: Dünya'nın yörüngesine bir uçta, Mars'ın yörüngesine öbür uçta değen yarım bir elips. Bu yolun işe yaraması için araç Mars'ın yörüngesine vardığında Mars'ın da orada olması gerekir. Gezegenlerin bu uygun dizilişi yaklaşık 26 ayda bir, daha kesin söylemek gerekirse 780 günde bir tekrarlanır; bu süre Mars'ın Dünya'ya göre sinodik dönemidir (iki gezegenin aynı göreli konuma dönme süresi). Bu fırsatlara fırlatma penceresi denir. Mars görevlerinin hep belirli yıllarda kümelenmesinin nedeni budur. Kâğıt üzerindeki ideal Hohmann yolculuğu Dünya'dan Mars'a yaklaşık 9 ay sürer.

Gerçek görevler ne kadar sürdü?

NASA'nın Mariner 4 aracı 28 Kasım 1964'te fırlatıldı ve 15 Temmuz 1965'te gezegenin yanından geçti. Viking 1, 20 Ağustos 1975'te yola çıktı, 19 Haziran 1976'da Mars yörüngesine girdi. Son otuz yılın iniş araçlarının çoğu ise Mars'a 7 ay civarında ulaştı. Aşağıdaki süreler, fırlatma ve varış tarihleri arasındaki gün sayısıdır.

İnsanlı bir görev ne kadar sürer?

İnsanlı yolculukta asıl uzun kısım, dönüş için beklemektir. Mars'a varıldıktan sonra Dünya'ya dönmek için gezegenlerin yeniden uygun dizilmesi gerekir. Enerji bakımından ekonomik "kavuşum sınıfı" planlarda yaklaşık 9 aylık gidişi, Mars'ta yaklaşık 500 günlük (16 ay) bekleme ve yine yaklaşık 9 aylık dönüş izler; toplam süre 34 ay civarındadır. 15 aydan kısa süren "karşı konum sınıfı" görevler de mümkündür, ama çok daha fazla enerji gerektirir.

NASA da Mars'a gidecek astronotların Dünya'dan yaklaşık üç yıl uzak kalacağını, Mars'ta Dünya'nın kütleçekiminin sekizde üçü altında iki yıla kadar yaşayıp çalışmaları gerekebileceğini belirtiyor. Bugüne kadar Mars'a gönderilen robotik görevlerin öyküsü Mars'ın keşfi maddesinde, gezegenin kendisi ise Mars maddesinde anlatılıyor.