Matt Groening

Matt Groening, The Simpsons'ı yaratan ve uzay çağının bin yıl sonrasında geçen animasyon dizisi Futurama'yı geliştiren Amerikalı karikatürist, yazar ve yapımcıdır. Kariyerine çizgi bant (comic strip) çizeri olarak başladı; Life in Hell adlı bandı yıllarca gazetelerde yayımlandı. 1999'da yayına giren Futurama, 3000 yılında, gezegenler arası teslimat yapan bir şirkette çalışan bir grup tuhaf karakteri anlatır. Dizi, yazar kadrosundaki bilim ve matematik insanları sayesinde bilim esprileriyle de ün kazandı.

Erken yaşamı ve eğitimi

Matthew Abram Groening, 15 Şubat 1954'te ABD'nin Oregon eyaletindeki Portland kentinde doğdu. 1972'de liseden mezun olduktan sonra Washington eyaletinin Olympia kentindeki The Evergreen State College'a girdi. Kaynaklar okulu 1977'de bitirip bitirmediği konusunda farklı bilgi verir.

Kariyeri

1977'de Los Angeles'a taşındı ve ilk profesyonel çizimini 1978'de Wet dergisine sattı. Los Angeles'taki yaşamı ve tavşan karakterleri etrafında dönen Life in Hell, 25 Nisan 1980'de LA Reader gazetesinde başladı. 1985'te yapımcı James L. Brooks, The Tracey Ullman Show için kısa animasyonlar yapmasını teklif etti. Groening, aileye kendi akrabalarının adlarını verdi; Bart adını ise İngilizcede "yaramaz çocuk" anlamına gelen brat kelimesinin harflerinden türetti. Çocukluğunun geçtiği Oregon'daki Springfield kasabasının sokak adları da bazı karakterlere ilham verdi. Simpson ailesi ilk kez 19 Nisan 1987'de ekrana geldi; yarım saatlik The Simpsons dizisi 17 Aralık 1989'da başladı. Uzay dışındaki bir diğer işi, Netflix için yaptığı fantastik dizi Disenchantment'tır. Netflix ile görüşmeler Ocak 2016'da duyuruldu, dizi Temmuz 2017'de sipariş edildi ve 17 Ağustos 2018 - 1 Eylül 2023 arasında yayımlandı.

Uzay dizisi: Futurama

Futurama'yı Groening, David X. Cohen ile birlikte 1997'den itibaren geliştirdi ve Nisan 1998'de Fox kanalına sundu. Dizi 28 Mart 1999'da Fox'ta başladı. Kahramanı, 1999'da dondurulup bin yıl sonra, 2999'da uyanan Philip J. Fry'dır. Fry, Yeni New York'ta, gezegenler arasında paket taşıyan Planet Express şirketinde çalışmaya başlar.

Fox dört yıl sonra yeni bölüm almayı bıraktı. Comedy Central 2008'de Futurama'yı önce filmlerle, ardından yeni bölümlerle geri getirdi; bu dönemin son bölümü 4 Eylül 2013'te yayımlandı. Groening dizinin bütün dönemlerinde yaratıcı ve yapımcı olarak yer aldı. Hulu 2022'de 20 bölümlük bir siparişle diziyi yeniden canlandırdı; yeni sezon 24 Temmuz 2023'te başladı; Kasım 2023'te 20 bölüm daha sipariş edildi.

Uzay ve bilime etkisi

Futurama'yı diğer çizgi komedilerden ayıran şey, yazar kadrosudur. Kadroda üç doktora ve yedi yüksek lisans derecesi vardı; yazarlardan Patric M. Verrone onları "tarihin açık ara en aşırı eğitimli çizgi film yazarları" diye tanımladı. Bu birikim dizinin esprilerine yansıdı: arka planlarda matematik formüllerine, bilgisayar biliminin çözülmemiş P ve NP problemine, kuantum fiziğindeki Schrödinger'in kedisi düşünce deneyine göndermeler yapıldı.

En ünlü örnek, 19 Ağustos 2010'da yayımlanan "The Prisoner of Benda" bölümüdür. Bölümde karakterler bir makineyle bedenlerini değiştirir, ama aynı iki beden ikinci kez yer değiştiremez. Matematik doktorası olan yazar Ken Keeler, herkesin kendi bedenine dönebileceğini grup teorisiyle gösteren bir ispat yazdı: iki yeni kişinin yardımıyla her zihin kendi bedenine kavuşabilir. Bu sonuç "Futurama teoremi" ya da "Keeler teoremi" diye anılır; Keeler ise ona teorem yerine "ispat" demeyi tercih eder. Bölüm, Amerika Yazarlar Birliği'nin (WGA) animasyon dalındaki en iyi senaryo ödülünü kazandı. Cohen'e göre bu, bir televizyon senaryosu içinde bir matematik teoreminin ispatlandığı muhtemelen ilk durumdur.

Mirası

Groening'in iki büyük dizisi farklı yönlerden iz bıraktı: The Simpsons dünya çapında bir popüler kültür olgusuna dönüştü, Futurama ise bilim ve matematik meraklılarının en sevdiği çizgi dizilerden biri olarak anılmaya başladı. Groening 1988'de Inkpot Ödülü'nü aldı. Ulusal Karikatüristler Derneği'nin Reuben Ödülü'nü 2002'de kazandı; 2004'te İngiliz Komedi Ödülleri'nde komediye katkı ödülü aldı. The Simpsons ve Futurama ona çok sayıda Primetime Emmy ödülü kazandırdı. Futurama tek başına altı Emmy ve dokuz Annie ödülü aldı, bir Nebula ödülüne aday gösterildi. Yazarlar Birliği'nden "Godfellas" ve "The Prisoner of Benda" bölümleriyle iki ödül aldı; "The Problem with Popplers" gibi bölümleri çevre konulu yapımlara verilen Environmental Media Awards ile ödüllendirildi. TV Guide diziyi 2013'te tüm zamanların en iyi 60 çizgi dizisi arasında gösterdi. Groening'e 14 Şubat 2012'de Hollywood Şöhret Kaldırımı'nda bir yıldız verildi.

Bilmeye değer

• Futurama'nın kahramanı Fry, 1999'da dondurulup 2999'da uyanır.
• Dizinin yazar kadrosunda üç doktora ve yedi yüksek lisans derecesi vardı.
• "The Prisoner of Benda" bölümü için gerçek bir matematik teoremi ispatlandı.
• Futurama, Fox, Comedy Central ve Hulu olmak üzere üç ayrı yayıncıda hayat buldu.
• Groening'in ilk animasyonları, The Tracey Ullman Show'daki kısa Simpsons parçalarıydı.
• Bart adı, İngilizcede "yaramaz çocuk" anlamındaki brat kelimesinin harfleriyle oynanarak bulundu.

Fotoğraf: Philip Romano · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons