21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Yörünge uçuşu üç kattan fazla hızlı

Yörünge uçuşu üç kattan fazla hızlı
Veri kaynağı
NASA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Freedom 7 (yörünge altı)8340
ISS (yörünge, yaklaşık)28000
Friendship 7 (yörünge)28234

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, bir yörünge altı uçuş ile iki yörünge uçuşunun hızını yan yana koyarak aradaki büyük farkı gösteriyor.

Üç değer şöyle:

  • Freedom 7 (yörünge altı): 8340 km/sa.
  • ISS (yörünge, yaklaşık): 28000 km/sa.
  • Friendship 7 (yörünge): 28234 km/sa.

Yörünge altı uçuşla yörünge uçuşu arasındaki fark çok büyük: ISS'in hızı Freedom 7'nin yaklaşık 3,4 katı, Friendship 7'nin hızı ise Freedom 7'den 19894 km/sa fazla. İki yörünge uçuşu arasındaki fark ise çok küçük: Friendship 7, ISS'in yaklaşık değerinden yalnızca 234 km/sa hızlı.

Başlıktaki "üç kattan fazla" ifadesi bu karşılaştırmadan geliyor: iki yörünge uçuşunun da hızı, yörünge altı uçuşun hızının üç katını aşıyor. Hızların bu kadar yakın olması, yörüngede kalmanın belli bir hız gerektirdiğini düşündürüyor.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Kavramların ayrıntısı için ilgili yazımıza göz atın.

Bu verilerin arka planı

İki uçuş türünü ayıran şey irtifa değil, yatay hızdır. Yörünge altı uçuşta araç Dünya'nın çevresini bir kez bile dolanamadan geri düşer; yörünge uçuşunda yeterince hızlı yatay gittiği için sürekli Dünya'nın çevresinde "düşer". Alçak yörüngede kalmak için gereken hız yaklaşık 7,7-7,8 km/s, yani saatte 28.000 km civarıdır.

İlk örnekler bunu çarpıcı biçimde gösterir. Alan Shepard 5 Mayıs 1961'de Freedom 7 ile yaklaşık 15 dakikalık bir uçuş yaptı; kapsül yaklaşık 187,5 km'ye çıktı ve rampadan yaklaşık 487 km uzağa, Atlantik'e indi. Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de Vostok 1 ile Dünya'nın çevresinde bir tam tur attı; yörüngesinin en alçak noktası yaklaşık 181 km'ydi, yani Shepard'ın zirvesine çok yakındı. John Glenn ise 20 Şubat 1962'de Friendship 7 ile üç tur atıp yaklaşık 4 saat 55 dakika yörüngede kaldı; yörüngesi 150 ile 248 km arasındaydı.

Hareket enerjisi hızın karesiyle büyür; ½ × hız² hesabıyla kilogram başına yaklaşık 11 kat daha fazla enerji gerekir. Sürtünme ve yerçekimi kayıpları eklenince roketin toplam hız artışının (delta-v) yaklaşık 9,3-10 km/s olması gerekir.

Sık sorulanlar

Yörünge altı uçuş uzaya gitmek sayılır mı?

Sayılır. 1944'teki V-2 testi 176 km'ye, Shepard 187,5 km'ye çıktı; ikisi de uzay sınırının epey üstündeydi. Fark süre ve hızdadır.

ISS'tekiler neden ağırlıksız?

İstasyonun yaklaşık 400 km'lik irtifasında yerçekimi yüzeydekinin yüzde 88,8'i kadardır. Ağırlıksızlık serbest düşüşten gelir.

Yüksek gitmek yörüngeye çıkmak mıdır?

Hayır. Kıtalararası füzelerin zirvesi 1.300 km'yi aşabilir, ama yolları Dünya'yı kestiği için yörünge altıdır.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar