Yörünge uçuşu üç kattan fazla hızlı

- Veri kaynağı
- NASA
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Freedom 7 (yörünge altı) 8340 ISS (yörünge, yaklaşık) 28000 Friendship 7 (yörünge) 28234
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, bir yörünge altı uçuş ile iki yörünge uçuşunun hızını yan yana koyarak aradaki büyük farkı gösteriyor.
Üç değer şöyle:
- Freedom 7 (yörünge altı): 8340 km/sa.
- ISS (yörünge, yaklaşık): 28000 km/sa.
- Friendship 7 (yörünge): 28234 km/sa.
Yörünge altı uçuşla yörünge uçuşu arasındaki fark çok büyük: ISS'in hızı Freedom 7'nin yaklaşık 3,4 katı, Friendship 7'nin hızı ise Freedom 7'den 19894 km/sa fazla. İki yörünge uçuşu arasındaki fark ise çok küçük: Friendship 7, ISS'in yaklaşık değerinden yalnızca 234 km/sa hızlı.
Başlıktaki "üç kattan fazla" ifadesi bu karşılaştırmadan geliyor: iki yörünge uçuşunun da hızı, yörünge altı uçuşun hızının üç katını aşıyor. Hızların bu kadar yakın olması, yörüngede kalmanın belli bir hız gerektirdiğini düşündürüyor.
Veriler NASA'ya dayanıyor. Kavramların ayrıntısı için ilgili yazımıza göz atın.
Bu verilerin arka planı
İki uçuş türünü ayıran şey irtifa değil, yatay hızdır. Yörünge altı uçuşta araç Dünya'nın çevresini bir kez bile dolanamadan geri düşer; yörünge uçuşunda yeterince hızlı yatay gittiği için sürekli Dünya'nın çevresinde "düşer". Alçak yörüngede kalmak için gereken hız yaklaşık 7,7-7,8 km/s, yani saatte 28.000 km civarıdır.
İlk örnekler bunu çarpıcı biçimde gösterir. Alan Shepard 5 Mayıs 1961'de Freedom 7 ile yaklaşık 15 dakikalık bir uçuş yaptı; kapsül yaklaşık 187,5 km'ye çıktı ve rampadan yaklaşık 487 km uzağa, Atlantik'e indi. Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de Vostok 1 ile Dünya'nın çevresinde bir tam tur attı; yörüngesinin en alçak noktası yaklaşık 181 km'ydi, yani Shepard'ın zirvesine çok yakındı. John Glenn ise 20 Şubat 1962'de Friendship 7 ile üç tur atıp yaklaşık 4 saat 55 dakika yörüngede kaldı; yörüngesi 150 ile 248 km arasındaydı.
Hareket enerjisi hızın karesiyle büyür; ½ × hız² hesabıyla kilogram başına yaklaşık 11 kat daha fazla enerji gerekir. Sürtünme ve yerçekimi kayıpları eklenince roketin toplam hız artışının (delta-v) yaklaşık 9,3-10 km/s olması gerekir.
Sık sorulanlar
Yörünge altı uçuş uzaya gitmek sayılır mı?
Sayılır. 1944'teki V-2 testi 176 km'ye, Shepard 187,5 km'ye çıktı; ikisi de uzay sınırının epey üstündeydi. Fark süre ve hızdadır.
ISS'tekiler neden ağırlıksız?
İstasyonun yaklaşık 400 km'lik irtifasında yerçekimi yüzeydekinin yüzde 88,8'i kadardır. Ağırlıksızlık serbest düşüşten gelir.
Yüksek gitmek yörüngeye çıkmak mıdır?
Hayır. Kıtalararası füzelerin zirvesi 1.300 km'yi aşabilir, ama yolları Dünya'yı kestiği için yörünge altıdır.












