21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Ölü yıldızlarda gezegen avının tarihi

Ölü yıldızlarda gezegen avının tarihi
Veri kaynağı
NASA; Nature; hakemli makaleler
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
1992PSR B1257+12'de iki gezegen
1994Üçüncü atarca gezegeni
2003M4'te 13 milyar yıllık gezegen
2006Genç atarca çevresinde disk
2011J1719-1438'in Jüpiter eşi
2015WD 1145+017'de parçalanma
2020WD 1856+534 b bildirilir
2025Webb: 186 K ölçümü

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, ölü yıldızların çevresinde gezegen aramanın 1992'den 2025'e uzanan tarihini sekiz dönüm noktasıyla anlatıyor.

Süreç atarcalarla başlar. 1992'de PSR B1257+12 çevresinde iki gezegen bildirildi, 1994'te üçüncü bir atarca gezegeni eklendi. 2003'te M4'te 13 milyar yıllık bir gezegen, 2006'da genç bir atarca çevresinde disk, 2011'de de J1719-1438'in Jüpiter eşi tanımlandı.

Son üç satırda ilgi beyaz cücelere kayar:

  • 2015: WD 1145+017'de parçalanma görüldü.
  • 2020: WD 1856+534 b bildirildi.
  • 2025: Webb ile 186 K ölçümü yapıldı.

İlk satırdan sonuncuya 33 yıl geçmiştir. 1992'den 2020'ye kadar geçen 28 yıl ise atarcalardan beyaz cüceler çevresindeki gezegenlere uzanan dönüşü gösterir. Böylece liste, önce atarca çevresindeki gezegenlere, sonra beyaz cücelere odaklanan bir araştırma çizgisi ortaya koyar.

Veriler NASA, Nature ve hakemli makalelere dayanıyor. Konunun tamamı için pulsarların ve ölü yıldızların etrafında gezegen var mı yazısına bakabilirsiniz.

Bu tarihin arka planı

Atarca, bir süpernovadan artakalan, çok hızlı dönen bir nötron yıldızıdır; radyo darbeleri o kadar düzenlidir ki kozmik bir saat gibi çalışır. Çevresinde bir gezegen varsa çekimi atarcayı hafifçe sallar ve darbelerin Dünya'ya varış zamanı mikrosaniye düzeyinde kayar; buna atarca zamanlaması denir. Aleksander Wolszczan ve Dale Frail 1992'de Nature dergisinde PSR B1257+12 çevresinde en az iki cisim bildirdi; kütleleri en az 2,8 ve 3,4 Dünya kütlesiydi ve 98,2 ile 66,6 günde dolanıyorlardı. 1994'te eklenen üçüncü gezegen yaklaşık 25 günde dolanır ve Dünya kütlesinin yalnızca yaklaşık 0,02 katıdır.

Beyaz cücelerde durum farklıdır: WD 1856+534 b, Ejderha takımyıldızında yaklaşık 80 ışık yılı uzakta, bir beyaz cücenin önünden 1,4 günde bir geçer. 2025'te Webb'in MIRI aleti beyaz cücenin orta kızılötesinde fazladan ışıma ölçtü; bu ışıma 186 K sıcaklıkta bir gezegene uyar.

Sık sorulanlar

Atarca gezegenleri nasıl oluşur?

Atarcanın çevresindeki gezegenlerin süpernovadan sonra, yıldız artığının çevresindeki malzemeden doğduğu düşünülür. 2006'daki disk buna gözlemsel destek verdi.

Bu gezegenler yaygın mı?

Hayır. NASA Ötegezegen Arşivi Kasım 2026'da 6.470 doğrulanmış ötegezegenin yalnızca 8'ini atarca zamanlamasıyla keşfedilmiş olarak listeler.

Atarca çevresindeki her cisim gezegen midir?

Hayır. PSR J1719−1438'in eşinin kütlesi Jüpiter'e yakındır, ama neredeyse tamamen parçalanmış aşırı hafif bir karbon beyaz cücesi olabilir.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar