21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Lir takımyıldızının temel sayıları

Lir takımyıldızının temel sayıları
Veri kaynağı
IAU ve gökbilim kataloğları
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Alan286,5 derece kare
Boyut sırası52. (88 takımyıldız arasında)
Vega'ya uzaklık25 ışık yılı
Halka Bulutsusu (M57)2.550 ışık yılı
M56 küresel kümesi32.900 ışık yılı
Sheliak tutulma periyodu12,93 gün

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Lir takımyıldızının büyüklüğünü ve içindeki başlıca cisimlerin uzaklıklarını ile Sheliak'ın tutulma periyodunu tek bakışta veriyor.

İlk iki satır takımyıldızın boyutunu anlatıyor: 286,5 derece karelik alanıyla Lir, 88 takımyıldız arasında 52. sırada.

Geri kalan satırlar uzaklıkları ve bir süreyi karşılaştırmamıza izin veriyor:

  • Vega: 25 ışık yılı. Listedeki en yakın cisim.
  • Halka Bulutsusu (M57): 2.550 ışık yılı. Vega'dan yaklaşık 100 kat daha uzak.
  • M56 küresel kümesi: 32.900 ışık yılı. M57'den yaklaşık 13 kat daha uzak.
  • Sheliak: tutulma periyodu 12,93 gün.

Aynı takımyıldızın sınırları içinde görünen bu cisimler, bize çok farklı uzaklıklarda duruyor: Vega komşumuz sayılabilirken M56 on binlerce ışık yılı ötede. Sheliak'ın 12,93 günlük periyodu ise sayfadaki tek zaman değeri; uzaklık değil, süre anlatıyor.

Veriler IAU ve gökbilim kataloglarına dayanıyor. Takımyıldızın ayrıntıları için Lir takımyıldızı (Lyra) nedir? Vega'nın ve Halka Bulutsusu'nun yuvası yazısına bakın.

Bu verilerin arka planı

Lir, kuzey gökyüzünde küçük ama kolay tanınan bir takımyıldız. Türkçede Çalgı adıyla da anılıyor ve adını antik Yunan'ın telli çalgısı lirden alıyor. Sınırları 1930'da Eugène Delporte'un çizdiği 17 kenarlı bir çokgenle belirlendi; bu alanın içinde çıplak gözle görülebilen, yani 6,5 kadirden parlak yalnızca 73 yıldız var. Kuzey yarımkürede bir yaz takımyıldızı olan Lir en rahat Haziran-Eylül arası akşam gökyüzünde izleniyor.

Listedeki tek zaman değeri Sheliak'a ait. Sheliak'ın parlaklık değişimini İngiliz amatör gökbilimci John Goodricke 1784'te keşfetti. Sistemde iki yıldız birbirine o kadar yakın ki daha büyük olan yıldız kendi çekim sınırını (Roche lobu) aşıp maddesini eşine aktarıyor. Yörünge düzlemi Dünya'ya dönük olduğundan yıldızlar birbirini örtüyor ve parlaklık 12,93 günlük periyotla yaklaşık bir kadir düşüyor. Periyot yılda yaklaşık 19 saniye uzuyor. Bu türün prototipi olduğu için «Beta Lyrae değişenleri» sınıfı Sheliak'ın adını taşıyor.

Sık sorulanlar

Vega gökyüzünün kaçıncı parlak yıldızı?

Beşinci; Sirius, Canopus, Arcturus ve Alfa Centauri'den sonra geliyor. 17 Temmuz 1850'de fotoğrafı çekilen ilk yıldız (Güneş dışında) da Vega oldu.

Vega Türkiye'den neden başucuna yakın geçer?

Vega'nın deklinasyonu yaklaşık +38,8°, Türkiye'nin enlemi ise 36° ile 42° kuzey arasında; ikisi birbirine çok yakın.

Sheliak'ın parlaklığı tutulmada ne kadar düşer?

Yaklaşık 1 kadir. Sheliak normalde 3. kadir civarında görünüyor; tutulma sırasında bu değerden yaklaşık bir kadir sönükleşiyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar