Artemis II ekibinin tableti: Ay'a çarpan göktaşlarının işaretlendiği ekran
- Çeken araç ya da kişi
- Artemis II mürettebatı (Orion'daki tablet ekranı)
- Kaynak
- NASA Günün Görüntüsü
- Fotoğrafla ilgili yazı
- Yazıyı oku →
Bu kare bir fotoğraf değil, bir ekran görüntüsü: Artemis II mürettebatından birinin tabletinde, Güneş'i örten karanlık Ay'ın bir görselleştirmesi ve üzerine elle düşülmüş renkli notlar görülüyor. NASA'nın açıklamasına göre görselleştirme, ekibin 6 Nisan 2026'da tutulma sırasında karanlık Ay'a bakışını canlandırıyor. Üç astronot, gördükleri "çarpma ışıklarını" OneNote'ta bu görüntünün üzerine işaretledi: Reid Wiseman maviyle, Victor Glover yeşille, Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen kırmızıyla yazdı. Mor renk genel notlar için kullanıldı.
Beş ışık, beş çarpma
Ay diskinin üzerinde beş çarpma ışığı numaralandırılmış. NASA'nın görüntü açıklamasına göre:
- 1 numara saat 4 yönünde ama merkeze yakın; yalnızca Wiseman görmüş.
- 2 numara saat 8 yönünde, merkeze yakın; Hansen ve Wiseman görmüş.
- 3 numara saat 3 yönünde; Hansen görmüş.
- 4 numara saat 6 yönünde; üç astronotun da gördüğü tek ışık. Altında "(sonra)" notu var.
- 5 numara saat 12 yönünde; Wiseman görmüş, yanına "sona doğru" yazılmış.
Soldaki mor notta "daire içine alınanlar muhtemelen aynı çarpmalar" yazıyor. Wiseman ayrıca mavi kalemle 1, 2 ve 4 numaralı ışıkların tutulmanın yaklaşık 10. dakikasında görüldüğünü not etmiş.
Çıplak gözle görülen en sönük parlamalar
Bu ışıklar, Ay'a çarpan kaya parçalarının yarattığı kısa parlamalar. Ay bilimcileri, görevin bilim planı kapsamında ekipten bu parlamaları kollamasını istemişti. Yine de astronotların Ay'dan yaklaşık 74.000 kilometre (46.000 mil) uzaktaki Orion kapsülünden beş son derece sönük, "iğne ucu" büyüklüğünde ışık bildirmesi bazı bilim insanlarını şaşırttı. Bilim ekibi kozmik ışınlar ya da araçtan gelen yansımalar gibi diğer olasılıkları eledikten sonra gözlemleri doğruladı. Gözlemler, ekip Ay'ın uzak yüzündeyken planlı iletişim kesintisi sırasında yapıldı.
NASA'ya göre Apollo astronotları da Ay yörüngesinden benzer parlamalar görmüştü; ancak Artemis II ekibi büyük olasılıkla çıplak gözle görülmüş en sönük parlamaları yakaladı. Parlaklıklara bakan bilim insanları, çarpan kayaların her birinin birkaç santimetreden büyük olmadığını hesapladı; buna karşın saatte binlerce kilometre hızla çarptıkları için görülebilecek kadar ışık ürettiler. Uzak yüzden geçiş sırasında yaşanan, yaklaşık bir saat süren tam Güneş tutulması bu ince parlamaları görmek için ideal karanlığı sağladı.
Neden önemli?
Ay'da gelen parçaları yavaşlatacak ya da yakacak bir atmosfer yok; göktaşları yüzeye doğrudan çarpıyor. NASA'ya göre ekibin uzak yüzdeki doğrudan gözlemleri, bu küçük çarpmaların ne sıklıkla yaşandığını anlamaya yardım edecek nadir bir veri seti oluşturuyor; bu da gelecekteki Ay yaşam alanlarının ve altyapısının uzun vadeli risklerini değerlendirmek için temel önemde. 1–10 Nisan 2026'da Ay'a gidip dönen ekibin topladığı Ay bilimi verilerinin tamamı artık bilim dünyasının ve kamuoyunun erişimine açıldı. Bu gözlemleri haberimizde ayrıntılı olarak anlattık; göktaşları ve tutulmalar hakkında daha fazlası ansiklopedimizde.
