The Transformers: The Movie

Bir gezegen büyüklüğünde, dünyaları yiyerek beslenen bir robot. 1986 yapımı animasyon filmi The Transformers: The Movie, çocukların oyuncaklarıyla tanıdığı Otobotlar ile Desepticonlar arasındaki savaşı Dünya'dan alıp uzaya taşıdı ve onlara Unicron adlı kozmik bir düşman verdi. Gişede başarısız olan, ama zamanla kült mertebesine yükselen film, Orson Welles'in son rolü olarak da tarihe geçti.

Konusu

Hikâye, televizyon dizisinin ikinci sezonundan yirmi yıl sonra, 2005 yılında geçiyor. Megatron önderliğindeki Desepticonlar, Transformer'ların ana gezegeni Cybertron'u ele geçirmiş; Otobotlar ise gezegenin iki uydusundan karşı saldırıya hazırlanıyor. Optimus Prime, Dünya'daki Otobot Kenti'ne erzak almak için bir mekik gönderir, ama Desepticonlar mekiği ele geçirir ve büyük bir savaş başlar.

Aynı sırada uzayın derinliklerinde, gezegenleri tüketen bilinçli dev bir Transformer, Unicron, harekete geçmiştir. Onu yok edebilecek tek güç, Otobot liderlerinin kuşaktan kuşağa aktardığı "Liderlik Matrisi"dir. Genç ve aceleci Hot Rod ile arkadaşları, kendilerini yabancı gezegenlerde, haksız mahkemeler kuran Quintessonların ve hurdadan bir gezegende yaşayan Junkionların arasında bulurken, Cybertron'un geleceği bu Matris'in kimin elinde parlayacağına bağlıdır.

Yapım

Filmi, diziyi de yapan Nelson Shin yönetti; senaryoyu Ron Friedman yazdı. 6 milyon dolarlık bütçe, dizinin eşdeğer 90 dakikalık bölümünün altı katıydı; ancak dizi ve film aynı anda yapıldığı için yaklaşık yüz kişilik ekip yine zamanla yarıştı. Japon Toei Animation'ın başkan yardımcısı Kozo Morishita, sanat yönetimini denetlemek için bir yıl ABD'de kaldı ve robotlara katmanlı gölgelendirme ile daha ayrıntılı bir görünüm verilmesinde ısrar etti.

Oyuncakların sahibi Hasbro, yeni ürün serisi için filme yeni karakterler eklenmesini istedi; film ve dizi ekibinin bir bölümü buna karşı çıktı. Sevilen birçok karakterin filmde ölmesi hayranlar arasında büyük tepki ve bir mektup kampanyası doğurdu. Seslendirme kadrosu da sıradışıydı: Hot Rod'u Judd Nelson, Galvatron'u Uzay Yolu'nun Spock'u Leonard Nimoy, Ultra Magnus'u Robert Stack, Junkionların lideri Wreck-Gar'ı Eric Idle, Optimus Prime'ı ise Peter Cullen seslendirdi.

Unicron'a ses veren Orson Welles, kayıtlarını 5 Ekim 1985'te yaptı ve beş gün sonra, 10 Ekim'de öldü. Sesi o kadar zayıflamıştı ki teknisyenler kaydı kurtarmak için bir sentezleyiciden geçirdi, çok yavaş okuduğu replikler de yaklaşık yüzde sekiz hızlandırıldı. Welles ölmeden kısa süre önce biyografisini yazan Barbara Leaming'e, o sabah bir oyuncağı seslendirdiğini, bir gezegeni oynadığını ve sonunda paramparça olduğunu anlatmıştı. Elektronik müzikleri Vince DiCola besteledi; Stan Bush'un "The Touch" şarkısı filmle özdeşleşti.

Film 8 Ağustos 1986'da ABD'de 990 salonda vizyona girdi. Kalabalık bir yaz sezonunda, aralarında Yaratık 2'nin de bulunduğu filmlerin gölgesinde kaldı ve ilk gösteriminde bütçesinin altında, 5,8 milyon dolar hasılatta kaldı. Hasbro, aynı dağıtım şirketiyle yaptığı iki animasyon filminden o yıl toplam 10 milyon dolar zarar etti. İngiltere gösterimine, Yıldız Savaşları'ndakine benzeyen bir açılış yazısı eklendi. Japonya'da ise sinemalarda ancak 9 Ağustos 1989'da, bir yardım gösterimiyle izlendi.

Bilimsel karne: Gezegen yiyen dev

Unicron'un gezegenleri yutması tümüyle fantastik bir fikir; ama evrende gezegenlerin yutulması gerçekten yaşanıyor, yalnızca yutan bir robot değil, bir yıldız oluyor. NASA'ya göre Güneş, birkaç milyar yıl sonra yakıtı azaldığında şişerek kızıl bir deve dönüşecek ve Merkür ile Venüs'ü yutacak; Dünya'nın da aynı sonu paylaşması olası. Yakın çift yıldızlarda da benzer bir alışveriş görülüyor: Kızıl deve dönüşen yıldızın şişen atmosferine giren eşi, oradan madde koparıp kendine çekebiliyor.

Unicron'un Cybertron'un uydularını tüketmesi ve gezegenin kendisini parçalamaya girişmesi de ölçek açısından akıl almaz. Bir gezegeni bir arada tutan, kendi kütleçekimidir; gezegen büyüklüğündeki bir makinenin hareket edebilmesi, dönüşebilmesi ve gezegenleri sökebilmesi bilinen hiçbir malzeme ve enerji kaynağıyla açıklanamaz. Film bunu dert etmiyor; Unicron'u bilimden çok mitolojiye, dünyaları yutan bir kötülük tanrısına benzetiyor. Unicron'un daha önce yuttuğu Lithone gezegeninden kurtulan tek kişi Kranix'in anlattıkları, bu tanrıyı seyirciye bir doğa felaketi gibi tanıtıyor.

Bugünden bakınca filmin bir başka yanı da dikkat çekiyor: 1986'da çekilen yapım, olayları yirmi yıl sonrasına, 2005'e yerleştirmişti. O "gelecekte" uzay mekikleri Dünya ile Cybertron arasında gidip geliyor, Spike gibi insanlar Cybertron'un uydularındaki üslerde yaşıyordu. Gerçek 2005'te ise insanlı uzay uçuşları Dünya yörüngesiyle sınırlıydı; insanlar Ay'a en son Aralık 1972'de, Apollo 17 göreviyle ayak basmıştı. Filmin iyimser uzay geleceği, döneminin bilimkurgu hayallerinin tipik bir örneği.

Etkisi

Eleştirmenlerin çoğu filmi ilk gösteriminde uzun bir oyuncak reklamı olarak gördü. New York Times eleştirmeni Caryn James, aksiyonun küçük çocukları büyüleyebileceğini ama animasyonun yetişkinleri etkileyecek kadar parlak olmadığını yazdı. Ama zaman içinde değeri arttı, kült bir klasiğe dönüştü; yeniden gösterimlerle toplam hasılatı 10,9 milyon doları aştı ve 2018'de ABD'de 750 salonda bir gecelik özel gösterime çıktı. Uzayda geçen bir robot destanı olarak, serinin sonraki animasyon ve sinema yapımlarına ilham verdi.

Karakterleri

• Optimus Prime kimdir? Transformers'ın Otobot lideri

Kısaca

• Yıl: 1986
• Yönetmen: Nelson Shin
• Senaryo: Ron Friedman
• Süre: 85 dakika
• Seslendirenler: Orson Welles, Leonard Nimoy, Judd Nelson, Robert Stack, Eric Idle, Peter Cullen
• Müzik: Vince DiCola