Hubble ile James Webb arasındaki fark nedir?

Temel fark şu: Hubble esas olarak görünür ışık ve morötesinde, Webb ise kızılötesinde gözlem yapar. Hubble Dünya'nın çevresinde alçak yörüngede döner ve 2,4 metrelik bir aynası vardır; James Webb Uzay Teleskobu ise Dünya'dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzakta, 6,5 metrelik bir aynayla çalışır. NASA, ikisinin birbirinin yerini almadığını, gözlemlerinin birbirini tamamladığını vurguluyor.

Ayna ve ışık toplama

Hubble'ın birincil aynası 2,4 metre çapında; NASA'ya göre insan gözünden 40.000 kat fazla ışık toplar. Webb'in aynası ise 18 altıgen berilyum parçadan oluşuyor, yüzeyi altın kaplı ve toplam çapı 6,5 metre. Işık toplama alanı Webb'de yaklaşık 25, Hubble'da yaklaşık 4 metrekare; yani Webb kabaca altı kat daha fazla ışık toplar. NASA'ya göre Webb, Hubble'ın görebildiğinden 100 kata kadar daha sönük cisimleri gösterebiliyor.

Verileri göster

Hubble	4
James Webb	25

Hangi ışıkla bakıyorlar?

NASA'nın verdiği aralıklara göre Hubble yaklaşık 0,1-2,5 mikrometre dalga boyunda (morötesi, görünür ışık ve yakın kızılötesi), Webb ise 0,6-28,5 mikrometre arasında (yakın ve orta kızılötesi) gözlem yapıyor. Kızılötesinin önemi şurada: Evren genişlediği için çok uzak galaksilerin ışığı kızıla kayar ve görünür ışık olarak yola çıkan ışık bize kızılötesi olarak ulaşır; ayrıca kızılötesi, tozun arkasındaki yıldız oluşum bölgelerini görmeye yardımcı olur. Bunu kızılötesi astronomi maddesinde daha ayrıntılı bulabilirsiniz.

Yukarıdaki iki görüntü aynı bölgeyi, Kartal Bulutsusu'ndaki Yaratılış Sütunları'nı gösteriyor; farkı gözle görebilirsiniz.

Nerede duruyorlar?

• Hubble: 24 Nisan 1990'da Discovery uzay mekiğiyle (STS-31) fırlatıldı ve alçak Dünya yörüngesinde, NASA'nın verdiği değere göre yaklaşık 483 kilometre irtifada dolanıyor.
• Webb: 25 Aralık 2021'de Fransız Guyanası'ndan bir Ariane 5 roketiyle fırlatıldı ve 24 Ocak 2022'de Güneş-Dünya sisteminin L2 noktası çevresindeki yörüngesine ulaştı. Dünya'dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzakta.

Bakım ve soğutma

Hubble, astronotlarla uzayda bakım yapılabilsin diye tasarlanan tek teleskop: 1993'te yapılan ilk bakım görevi (STS-61) teleskobun aynasındaki küresel sapma kusurunu düzeltti. NASA'ya göre Hubble'ın konuşlandırılması ve bakımı için altı mekik uçuşu yapıldı; bu görevlerde 17 astronot toplam 171 saat 3 dakikalık uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. Webb'in ise NASA'ya göre bugün için bir bakım imkânı ya da planı yok. Webb'in kızılötesi gözlem yapabilmesi için çok soğuk kalması gerekir: beş katmanlı, yaklaşık 21 × 14 metrelik güneş kalkanı sayesinde teleskop 50 kelvinin (yaklaşık −223 °C) altında çalışıyor; en soğuk dedektörler (MIRI) bir soğutucuyla 7 kelvinin altına indiriliyor.

Verileri göster

1990	Hubble fırlatıldı (24 Nisan)
1993	Ayna kusuru düzeltildi
2021	Webb fırlatıldı (25 Aralık)
2022	Webb L2'ye ulaştı (24 Ocak)

Ne kadar geriye bakıyorlar?

NASA'ya göre Webb, evrenin yaklaşık 13,5 milyar yıl öncesine kadar bakabiliyor. Webb'in ilk görüntüleri 11 Temmuz 2022'de yayımlandı. Hubble ise en uzak galaksi olarak GN-z11'i gözlemledi; ışığı yaklaşık 13,4 milyar yıl yol almış. Fark, Webb'in kızılötesi gözünün Hubble'ın erişemediği çok sönük ve çok uzak cisimleri de hedeflemesinde. En uzak galaksi sorusu için bilinen en uzak galaksi hangisi? yazısına bakabilirsiniz.

Sık karıştırılanlar

• Webb, Hubble'ın halefi değil, tamamlayıcısı. İkisi birlikte çalışıyor; NASA'nın deyişiyle gözlemleri birbirini tamamlıyor.
• Daha büyük ayna daha "net" demek değil. Webb'in kızılötesindeki çözünürlüğü, NASA'ya göre Hubble'ın görünür ışıktaki çözünürlüğüne yakın; farkı asıl dalga boyu ve duyarlılık yaratıyor.

Teleskopların kendi sayfaları: Hubble Uzay Teleskobu ve James Webb Uzay Teleskobu.