Anousheh Ansari

Anousheh Ansari (12 Eylül 1966, Meşhed), İran doğumlu Amerikalı bir girişimcidir. 2006'da Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) giden ilk kadın uzay turisti olarak tanınır, ancak adı bundan öteye de uzanır: Ansari X Ödülü'ne adını veren bağışçılardan biridir, telekomünikasyon ve teknoloji şirketlerinin kurucu ortağı olmuş, bugün XPRIZE Vakfı'nın CEO'sudur.

İran'dan Amerika'ya: eğitim

Ansari, 1966'da İran'ın Meşhed kentinde doğdu ve 1984'te Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimi alanında George Mason Üniversitesi'nden lisans derecesi aldı. Yüksek lisansını George Washington Üniversitesi'nde yaptı ve Swinburne Teknoloji Üniversitesi'nden bilim alanında lisansüstü diploma edindi.

Girişimci olarak yükseliş

1993'te ortaklarıyla birlikte Telecom Technologies Inc. şirketini kurdu. Şirket, 2001'de Sonus Networks tarafından yaklaşık 440 milyon dolarlık hisse karşılığında satın alındı. 2006'da Prodea Systems'in kurucu ortakları arasında yer aldı; Prodea, Ansari'nın yönetim kurulu başkanı ve CEO olarak yönettiği, nesnelerin interneti alanında çalışan bir teknoloji ve hizmet yönetimi şirketiydi. 2000'de Ulusal Girişimcilik Mükemmeliyet Ödülü'nü aldı; 2001'de Fortune dergisinin "40 yaşın altındaki 40 kişi" listesine girdi.

Ansari X Ödülü'nün arkasındaki isim

Ansari'nın adı uzay tarihinde bir yarışmayla da yan yana geçer. X Ödülü, Peter Diamandis'in Orteig Ödülü'nü okuduktan sonra tasarladığı bir fikirdi; Orteig Ödülü, Charles Lindbergh'i 1927'deki Atlantik uçuşuna yöneltmişti. Yarışma Mayıs 1996'da başlatıldı. 6 Mayıs 2004'te Anousheh Ansari ile Amir Ansari'nın çok milyon dolarlık bağışı sonrasında adı Ansari X Ödülü olarak değiştirildi.

Ödül 10 milyon dolardı ve kuralı açıktı: Üç kişiyi Dünya'nın 100 kilometre yukarısına taşıyabilen bir uzay aracı yapılacak, bu uçuş iki hafta içinde ikinci kez yinelenecekti. Kuralları yerine getiren ilk ekip, Scaled Composites'in Tier One projesi oldu. İlk uçuş 29 Eylül 2004'te Mike Melvill'in pilotluğunda 102,9 km'ye, ikinci uçuş 4 Ekim 2004'te Brian Binnie'nin pilotluğunda 112 km'ye ulaştı. Ödül 4 Ekim 2004'te kazanıldı; bu, Sputnik 1'in fırlatılışının 47. yıl dönümüydü. Yarış boyunca tüm takımların toplam yatırımının 100 milyon doları aştığı belirtilir.

2006: ISS'ye yolculuk

Ansari'nın uçuşu, Space Adventures'ın düzenlediği yörünge turisti uçuşlarından biriydi. Bu uçuşların önceki yolcuları sırasıyla Dennis Tito (2001), Mark Shuttleworth (2002) ve Gregory Olsen (2005) idi. Ansari listenin dördüncü adı oldu.

Yedek adaydan asıl mürettebata

Soyuz TMA-9 uçuşu için asıl katılımcı Daisuke Enomoto'ydu. Ancak Enomoto 21 Ağustos 2006'da tıbbi nedenlerle uçuşa uygun bulunmadı; ertesi gün yedek aday Ansari asıl mürettebata alındı. Ansari zaten yedek aday olarak eğitim alıyordu.

Uçuş

Soyuz TMA-9, 18 Eylül 2006'da Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden kalktı. Araçta komutan Mikhail Tyurin, uçuş mühendisi Michael López-Alegría ve "uzay uçuşu katılımcısı" Ansari vardı. Araç 20 Eylül 2006'da ISS'ye kenetlendi. Ansari, 29 Eylül 2006'da, Expedition 13 mürettebatı Pavel Vinogradov ve Jeffrey Williams ile birlikte Soyuz TMA-8 aracıyla Dünya'ya döndü. Uçuş süresi 10 gün 21 saat civarındaydı; Ansari ISS'de yaklaşık dokuz gün kaldı.

Ansari yörüngede Avrupa Uzay Ajansı (ESA) için dört deney yürüttü. Konular arasında anemi mekanizmalarının araştırılması, kas değişimlerinin bel ağrısını nasıl etkilediği, uzay radyasyonunun ISS mürettebatı ve istasyonda yaşayan farklı mikrop türleri üzerindeki etkileri vardı. Uçuş sırasında "Anousheh Ansari Space Blog" adlı bir günlük tuttu; böylece yolculuğunu internet üzerinden paylaştı. NASA'nın arşivindeki 20 Eylül 2006 tarihli bir fotoğrafta, Ansari Zvezda servis modülünde yetiştirilen bir ot bitkisini tutarken görülür.

Uçuştan sonra: XPRIZE ve yazarlık

Ansari, XPRIZE Vakfı'nın Vizyon Çemberi'nin ve Mütevelli Heyeti'nin üyesiydi. Bugün vakfın CEO'sudur; Peter Diamandis ise yürütme kurulu başkanı konumuna geçmiştir. Merkezi Kaliforniya'nın Culver City kentinde bulunan vakıf, "insanlık yararına köklü atılımlar" hedefiyle ödüllü yarışmalar düzenler. Bu yarışmalardan bazıları şunlardır:

• Ansari XPRIZE (1996-2004, 10 milyon dolar)
• Qualcomm Tricorder XPRIZE (2011-2017, 10 milyon dolar)
• Global Learning XPRIZE (2014-2019, 15 milyon dolar)
• NRG COSIA Carbon XPRIZE (2015-2021, 20 milyon dolar)
• XPRIZE Healthspan (2023'ten itibaren, 101 milyon dolar)

2010'da Homer Hickam ile birlikte yazdığı anı kitabı My Dream of Stars: From Daughter of Iran to Space Pioneer yayımlandı. Aldığı ödüller arasında 2009 NCWIT Symons Yenilikçi Ödülü, 2010 Ellis Adası Onur Madalyası, 2012'de George Mason Üniversitesi'nden fahri bilim doktorası ve 2015'te Ulusal Uzay Topluluğu'nun (NSS) Uzay Öncüsü Ödülü sayılabilir.

Verileri göster

1966	Meşhed'de doğdu
1984	ABD'ye göç etti
1993	Telecom Technologies kuruldu
2004	Ansari X Ödülü adını aldı
2006	ISS'ye uçtu
2010	Anı kitabı yayımlandı
2015	Uzay Öncüsü Ödülü

Neden önemli?

Ansari'nın öyküsü uzay çalışmasının iki yüzünü birleştirir. Bir yanda kendi çabasıyla yörüngeye giden, ilk kadın uzay turisti olarak ticari uzay uçuşunun tarihinde yer edinen biri var. Öte yanda, özel girişimcilerin uzaya erişmesini teşvik eden bir ödülün sponsoru ve bugün bu çabayı sürdüren bir vakfın yöneticisi. Ödül için yarışan takımların toplam yatırımı 100 milyon doları aştı; Ansari bu sürecin hem destekçisi hem de sonradan yörüngeye uçan bir temsilcisi oldu.

Kısaca

• 1966'da Meşhed'de doğdu, 1984'te ABD'ye göç etti; mühendislik eğitimi aldı.
• 1993'te kurduğu Telecom Technologies 2001'de yaklaşık 440 milyon dolara satıldı; 2006'da Prodea Systems'i kurdu.
• Anousheh Ansari ve Amir Ansari'nın bağışıyla X Ödülü 6 Mayıs 2004'te "Ansari X Ödülü" adını aldı; SpaceShipOne 4 Ekim 2004'te 10 milyon doları kazandı.
• 18 Eylül 2006'da Soyuz TMA-9 ile ISS'ye gitti, 29 Eylül'de Soyuz TMA-8 ile döndü; ESA için dört deney yaptı.
• Dördüncü uzay turisti ve uzaya giden ilk kadın uzay turisti oldu.
• Bugün XPRIZE Vakfı'nın CEO'su.