Olympus Mons ve Dünya'nın en yüksek zirveleri

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Mars'taki Olympus Mons ile Dünya'nın en yüksek zirvelerinden Everest ve Mauna Kea'nın yüksekliklerini kilometre cinsinden karşılaştırıyor.

Sıralamada açık ara önde Olympus Mons var: 22 kilometre. Everest 8,848 kilometreyle ikinci, Mauna Kea 4,207 kilometreyle üçüncü sırada. Aradaki farklar şöyle:

• Olympus Mons, Everest'in yaklaşık 2,5 katı yüksekliğinde; iki zirve arasındaki fark 13 kilometreyi aşıyor.
• Mauna Kea ile kıyaslandığında Olympus Mons beş katından fazla yüksek.
• Dünya'daki iki zirve arasında da belirgin bir fark var: Everest, Mauna Kea'nın iki katından biraz daha yüksek.

Bu karşılaştırma, Mars'taki dev yapının Dünya'nın en yüksek noktalarıyla yan yana konduğunda ne kadar büyük kaldığını tek bakışta gösteriyor: Dünya'daki iki zirve üst üste konsa bile toplamları 13 kilometreyi ancak biraz geçiyor.

Veriler ESA, NASA ve USGS'ye dayanıyor. Okyanusu olmayan Mars'ta yüksekliğin neye göre ölçüldüğünü ve farklı rakamların nereden çıktığını Güneş Sistemi'nin en yüksek dağı hangisi? yazımızda okuyabilirsiniz.

Okyanusu olmayan Mars'ta yükseklik neye göre ölçülür?

Dünya'da dağların yüksekliği deniz seviyesine göre verilir; Mars'ta ise okyanus yok. 2001'e kadar Mars'ta sıfır kotu, atmosfer basıncının 610,5 pascal olduğu seviye sayılıyordu. 2001'den beri yörüngedeki MOLA lazer altimetresinin verilerine dayanan bir “Mars deniz seviyesi” (datum) kullanılıyor; buna göre zirve 21,287 kilometrede. Çevredeki ovalardan bakınca rakam değişir: Amazonis Planitia ovasından zirveye fark 26 kilometreye yaklaşır. Kaynaklarda 22, 24 ya da 27 kilometre gibi farklı değerler görülmesinin nedeni, bu dev yapının tabanının tek bir çizgiyle tanımlanamamasıdır. İnfografikteki 22 kilometre, ESA'nın verdiği ortalama yükseklik.

Olympus Mons, Hawaii'deki yanardağlar gibi bir kalkan yanardağıdır: akışkan lavın kat kat yayılmasıyla büyümüştür. Tabanı yaklaşık 600 kilometre genişliğinde, ortalama eğimi yalnızca yüzde 5 dolayındadır. Bilim insanları bu büyüklüğü birkaç etkene bağlıyor: Mars'ta hareket eden tektonik levhalar olmadığı için kabuk sabit bir sıcak noktanın üstünde kalır, kütleçekimi zayıftır ve aşınmaya yol açan hava olayları çok daha güçsüzdür.

Sık sorulanlar

Mauna Kea neden bazen Dünya'nın en uzun dağı sayılır?

Okyanus tabanındaki eteklerinden ölçüldüğünde yaklaşık 10,2 kilometreye ulaştığı için. Everest ise zaten yüksek bir arazinin üzerinde yükseldiğinden, tabanından zirveye yalnızca 3,6-4,6 kilometre olarak verilir.

Olympus Mons'un bir rakibi var mı?

Asteroit Vesta'daki Rheasilvia çukurunun merkez tepesi, tabanından 19-22 kilometre yükselir. Ölçümler kesin olmadığından ikisi bugünkü bilgiyle aşağı yukarı berabere sayılıyor.