21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

M83'te kaydedilen altı süpernova

M83'te kaydedilen altı süpernova
Veri kaynağı
Süpernova keşif kayıtları
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
1923SN 1923A
1945SN 1945B
1950SN 1950B
1957SN 1957D
1968SN 1968L (Tip II-P)
1983SN 1983N (radyoda ilk Tip I)

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, M83 galaksisinde kaydedilen altı süpernovayı keşif yıllarına göre sıralıyor.

Kayıtlar 1923'te SN 1923A ile başlıyor, 1983'te SN 1983N ile bitiyor; yani altı süpernova 60 yıllık bir süreye yayılıyor. Yıllar arasındaki aralıklar eşit değil: 1923'ten 1945'e 22 yıl, 1945'ten 1950'ye 5 yıl, 1950'den 1957'ye 7 yıl, 1957'den 1968'e 11 yıl, 1968'den 1983'e ise 15 yıl var.

İki satırda tür bilgisi de veriliyor:

  • SN 1968L: Tip II-P
  • SN 1983N: radyoda ilk Tip I

Diğer dört süpernova için listede tür belirtilmiyor. Bu yüzden yalnızca bu iki kayıt üzerinden türler arasında bir karşılaştırma yapılabiliyor; geri kalanlar için listedeki bilgi yıl ve adla sınırlı kalıyor.

Veriler süpernova keşif kayıtlarına dayanıyor. Galaksiyi daha geniş anlatan Güney Fırıldak Galaksisi (M83) nedir? Su Yılanı'ndaki çubuklu sarmal galaksi yazısına göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

M83, yaklaşık 15 milyon ışık yılı uzaklıkta bir çubuklu sarmal galaksi; ESA/Hubble'a göre bize en yakın ve en büyük çubuklu sarmal galaksilerden biri. Bize yüzü dönük göründüğü için sarmal kolları tüm açıklığıyla seçiliyor ve bu, onu yıldız oluşumunu incelemek için elverişli bir hedef yapıyor. ESA/Hubble'ın 2014'te yayımladığı görüntü, galaksinin çekirdeğinde “çift çekirdek” izlenimi verdiğini ve çok sayıda süpernova barındırdığını belirtiyor.

Çekirdek özellikle etkin: NASA'nın Chandra gözlemevi, yaklaşık 20 milyon yıl önce başladığı tahmin edilen bir yıldız oluşumu patlaması gösterdi. Bölgeyi 7 milyon derece sıcaklıkta bir gaz bulutu sarıyor ve nötron yıldızı ile kara delik kaynakları galaksinin geri kalanına göre çok daha yoğun. Fotoğraflardaki kırmızımsı lekeler ise genç ve sıcak yıldızların ışınımıyla parlayan hidrojen bulutları. Bazı çalışmalar bu yoğun yıldız oluşumunu, galaksinin son bir milyar yıl içinde cüce galaksi NGC 5253 ile yaşadığı bir etkileşime bağlıyor; bu yorum kesin değil.

Sık sorulanlar

M83'ü Türkiye'den görmek mümkün mü?

Alçakta görünür. Dik açıklığı yaklaşık −29,9° olduğundan güney meridyenden geçerken ufkun yaklaşık 18-24° üstüne çıkabilir. Dürbünle görülebildiği belirtilir, çıplak gözle seçilmez; açık ve karanlık bir güney ufku gerekir.

Galaksi ne kadar büyük?

Ölçüte bağlı. ESO'nun 2008 açıklaması yaklaşık 40 bin ışık yılı genişlik ve Samanyolu'ndan yaklaşık 2,5 kat küçük bir boyut veriyor; parlaklık sınırı ölçüsü ise yaklaşık 118 bin ışık yılı veriyor.

Adı nereden geliyor?

Güney Fırıldak adı, kuzey göğündeki Fırıldak Galaksisi (M101) ile benzerliğinden geliyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar