21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Kütle tahminleri: en büyük kara delik hangisi?

Kütle tahminleri: en büyük kara delik hangisi?
Veri kaynağı
Yayımlanmış kütle çalışmaları
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
TON 618 (Hβ, 2004)66
TON 618 (C IV, 2019)40.7
Cosmic Horseshoe (merceklenme)36.3
Holmberg 15A (yıldız hareketi)21.6
NGC 488921

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, beş farklı kütle tahminini yan yana koyarak "en büyük kara delik hangisi?" sorusunun neden tek bir yanıtı olmadığını gösteriyor.

Sıralamanın başında TON 618'in 2004 tarihli Hβ tahmini var: 66. Hemen arkasında aynı kara deliğin 2019 tarihli C IV tahmini geliyor: 40,7. Yani TON 618 listede iki kez, iki ayrı yöntemle yer alıyor ve bu iki değer birbirinden 25,3 birim ayrılıyor.

  • TON 618 (Hβ, 2004): 66
  • TON 618 (C IV, 2019): 40,7
  • Cosmic Horseshoe (merceklenme): 36,3
  • Holmberg 15A (yıldız hareketi): 21,6
  • NGC 4889: 21

Parantez içindeki yöntemler de önemli: merceklenme, yıldız hareketi ya da tayf çizgisi gibi farklı yollar kullanılmış. Bu yüzden sıralama dikkatle yorumlanmalı. En büyük değer olan 66, en küçük değer olan 21'in yaklaşık üç katı; Holmberg 15A ile NGC 4889 ise birbirine çok yakın, aralarındaki fark yalnızca 0,6. Değerler milyar güneş kütlesi cinsinden.

Veriler yayımlanmış kütle çalışmalarına dayanıyor. Konunun bütününü TON 618 yazısında okuyabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Tablodaki kütleler farklı yöntemlerle bulunduğu için doğrudan yan yana konamaz. TON 618 için Hβ ve C IV çizgilerinden "virial kütle tahmini" yapılır: gaz bulutlarının hızı tayf çizgisinin genişliğinden, uzaklığı kuasarın parlaklığından kestirilir. Bu, ölçüm değil kestirimdir. Cosmic Horseshoe'un değeri kütleçekimsel merceklenme analizinden gelir. Holmberg 15A'nın değeri ise yıldızların yörünge hareketlerinden ölçülmüştür; doğrudan kinematik ölçüm olduğu için daha sağlam kabul edilir.

TON 618 popüler anlatımlarda sıkça "evrenin en büyük kara deliği" diye geçer, ancak bu ifade fazla kesindir. Başka adaylar da var: Phoenix A için bir model yaklaşık 100 milyar güneş kütlesi öngörür, ama kütlesi doğrudan ölçülmemiştir ve başka bir tahmin yaklaşık 12,6 milyar verir.

Ölçek için: Samanyolu'nun merkezindeki Sagittarius A* yaklaşık 4,3 milyon güneş kütlesindedir. 40,7 milyarlık tahmin bunun kabaca 9.500 katıdır; oranı yazıda biz hesapladık. Samanyolu'ndaki tüm yıldızların toplam kütlesi yaklaşık 64 milyar güneş kütlesi olarak anılır; 66 milyarlık tahmin doğruysa kara delik tek başına bunu aşar, 40,7 milyarlık tahmin doğruysa aşmaz.

Sık sorulanlar

Bu listede en sağlam ölçüm hangisi?

Yıldız hareketlerinden doğrudan ölçülen Holmberg 15A'nın 21,6 milyar güneş kütlesi.

TON 618 neden iki kez yer alıyor?

2004'te Hβ çizgisiyle 66 milyar, 2019'da C IV çizgisiyle 40,7 milyar güneş kütlesi bulundu. Bugün kaynaklarda en sık 40,7 milyar anılır; bu değer de bir kestirimdir.

Kütle olay ufkunun boyutunu nasıl etkiler?

Olay ufku yarıçapı kütleyle doğru orantılıdır: 66 milyar güneş kütlesi için yaklaşık 1.300, 40,7 milyar için yaklaşık 800 astronomik birim.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar