21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Kriz Denizi'nin temel sayıları

Kriz Denizi'nin temel sayıları
Veri kaynağı
NASA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Çap556 km
Alan176.000 km²
Konum17° K, 59° D
Luna 24 numunesi170,1 g
Luna 23 ile 24 arası2,3 km

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Kriz Denizi'nin boyutunu ve konumunu, Luna 24'ün getirdiği numuneyi ve iki Luna aracının iniş yerleri arasındaki mesafeyi beş sayıyla gösteriyor.

  • Çap: 556 km.
  • Alan: 176.000 km².
  • Konum: 17° K, 59° D.
  • Luna 24 numunesi: 170,1 g.
  • Luna 23 ile 24 arası: 2,3 km.

İlk üç satır denizin kendisini tanımlar: ne kadar büyük olduğunu ve Ay'ın hangi koordinatında durduğunu söyler. Son iki satır ise denizde yapılan görevlerle ilgilidir. Luna 24 buradan 170,1 gram numune getirmiştir; bu, 556 kilometrelik bir denizle kıyaslandığında çok küçük bir miktardır.

Luna 23 ile Luna 24'ün iniş yerleri arasında yalnızca 2,3 kilometre vardır. 556 kilometrelik çapı 2,3 kilometreye bölersek yaklaşık 240 kat küçük bir mesafe çıkar; yani iki araç denizin ölçeğinde neredeyse aynı noktaya inmiştir. Alanı 176.000 km² olan bir denizde iki iniş yerinin bu kadar yakın olması, tablodaki en çarpıcı karşılaştırmalardan biridir.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Denizin ayrıntılı tanıtımı için ilgili yazıya göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Ay'ın bize dönük yüzündeki koyu alanlara "deniz" (maria) denir; içlerinde su yoktur. Bunlar, çarpmalarla açılmış çukurların sonradan bazalt lavla dolmasıyla oluşmuş ovalardır. Kriz Denizi'nin altındaki havza Nektaris dönemine aittir; yüzeyi çok düzdür ve dış sınırlarına doğru kırışık sırtlardan (dorsa) oluşan bir halka görülür. Adı Giovanni Riccioli'nin 1651'de yayımladığı haritaya dayanır; daha eski haritalarda aynı karanlık leke "Hazar Denizi" ya da "Brittania" adlarıyla geçer.

Denizin bilimsel açıdan ilginç yanı, ortasındaki mascon, yani yer çekiminin çevresine göre güçlü olduğu kütle yoğunlaşmasıdır. Mascon 1968'de Lunar Orbiter araçlarının radyo sinyallerindeki Doppler kaymasının izlenmesiyle fark edildi.

Tablodaki görev bilgileri, Sovyetlerin burada yaptığı üç iniş denemesine dayanır. Luna 15, 21 Temmuz 1969'da inişe geçti ama yaklaşık 3 kilometre yükseklikte iletişim kesildi. Luna 23 6 Kasım 1974'te yan yatarak indi ve hiç numune alamadı. Luna 24 ise 18 Ağustos 1976'da indi, matkabı yaklaşık iki metre derine girdi ve araç 22 Ağustos'ta Batı Sibirya'da Surgut'un yaklaşık 200 kilometre güneydoğusuna döndü.

Sık sorulanlar

Luna 24'ün numunesi ne gösterdi?

Numunede çökelmiş gibi duran tabakalı bir yapı görüldü. Sovyet araştırmacılar 1978'de kütlece yaklaşık yüzde 0,1 su bulduklarını yayımladı; bu sonuç başka araştırmacılarca doğrulanmadı.

Tablodaki koordinat Luna 24'ün iniş yeri mi?

Hayır; 17° K, 59° D denizin genel konumudur. Luna 24'ün iniş yeri 12,7145° K, 62,2097° D'dir: yaklaşık 64 metre çaplı Lev kraterinin kuzeybatı kenarındaki lav ovası.

Denize sonradan başka araç indi mi?

Evet. Firefly Aerospace'in Blue Ghost Mission 1 aracı 2 Mart 2025'te Mons Latreille yakınına indi.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar