21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Cygnus X-1 rakamlarla

Cygnus X-1 rakamlarla
Veri kaynağı
NASA Chandra; yayımlanmış ölçümler
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Uzaklık~6.070 ışık yılı
Kara delik kütlesi~21,2 Güneş (2021)
Yörünge dönemi5,6 gün
Olay ufku yarıçapı~44 km
Eş yıldızO9.7 Iab süperdev

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Cygnus X-1 sistemini uzaklık, kütle, yörünge, boyut ve eş yıldız olmak üzere beş temel rakamla özetliyor.

Sistemin merkezinde yaklaşık 21,2 Güneş kütlesinde bir kara delik duruyor; bu değer 2021 tarihli ölçümden geliyor. Kara delik tek başına değil, O9.7 Iab türünde bir süperdev eş yıldızla birlikte bulunuyor. İkisi birbirini 5,6 günde bir dolanıyor; yani yörünge dönemi bir haftadan kısa.

  • Uzaklık: yaklaşık 6.070 ışık yılı.
  • Kara delik kütlesi: yaklaşık 21,2 Güneş (2021).
  • Yörünge dönemi: 5,6 gün.
  • Olay ufku yarıçapı: yaklaşık 44 km.
  • Eş yıldız: O9.7 Iab süperdev.

Rakamlar arasındaki zıtlık dikkat çekiyor: kütle onlarca Güneş'i bulurken olay ufkunun yarıçapı yalnızca yaklaşık 44 kilometre. Uzaklık, kütle ve olay ufku değerlerinin başındaki ~ işareti, bunların yaklaşık değerler olduğunu hatırlatıyor.

Veriler NASA Chandra'ya ve yayımlanmış ölçümlere dayanıyor. Daha geniş bilgi için Cygnus X-1 yazısını okuyabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Cygnus X-1'in görünür bileşeni HDE 226868'dir; V1357 Cygni adıyla da bilinir. O ile B sınıfı sınırındaki bu süperdevin yüzey sıcaklığı yaklaşık 31.000 kelvin, ışınımı Güneş'inkinin yaklaşık 300.000-400.000 katıdır. Görünür kadir değeri 8,7-8,9 olduğundan çıplak gözle değil, ancak dürbün ya da küçük bir teleskopla görülür. Yıldızın rüzgârı güçlüdür: yılda yaklaşık 2,5 milyonda bir Güneş kütlesi kaybeder ve bu rüzgâr yaklaşık 1.500 km/s hızla uzaklaşır. Maddenin bir kısmı kara deliğin çekim alanında yakalanır.

Kara deliğin kendisi ışık yaymaz. Rüzgârdan gelen gaz çevresinde bir toplanma diski oluşturur; içeri doğru sarmalanırken kütleçekim enerjisini ısıya ve ışınıma çevirir, X-ışınları buradan gelir. İki cisim ortak kütle merkezleri etrafında 5,599829 günde bir tur atar. Aralarındaki uzaklık yaklaşık 0,2 gökbilimsel birimdir, yani Dünya-Güneş uzaklığının beşte biridir. Yörüngenin dış merkezliği 0,018 dolayındadır, yani neredeyse daireseldir. Sistemin yaklaşık beş milyar yıl içinde tek bir kara delikte birleşmesi beklenir.

Sık sorulanlar

Uzaklık için neden iki farklı değer anılıyor?

İki ayrı ölçüm var: üçgenleme (paralaks) yaklaşık 6.070 ışık yılı, radyo astrometrisi ise yaklaşık 7.240 ışık yılı veriyor. Tabloda ilki kullanılmış.

44 kilometrelik yarıçap neyi gösteriyor?

Kütlesi 10 Güneş'in üzerinde olduğu kabul edildiğinde olay ufku yarıçapı (Schwarzschild yarıçapı) yaklaşık 44 kilometre dolayındadır.

Kara delik dönüyor mu?

2011'de duyurulan bulgular, saniyede yaklaşık 790 devirlik çok hızlı bir dönüşe işaret ediyor. Chandra'ya dayanan açıklamada da en yüksek dönme hızında ya da ona çok yakın döndüğü belirtiliyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar