Louisiana göğünde derin parçalı Ay tutulması: dolunayın neredeyse tamamı gölgede

Fotoğrafta, koyu gece bulutlarının arasındaki bir açıklıktan parlayan dolunay görülüyor. Bulutların kenarları Ay ışığıyla hafifçe aydınlanmış, Ay'ın yüzeyindeki koyu "denizler" seçilebiliyor. NASA'nın açıklamasına göre bu kare, 27-28 Ağustos gecesi güney Louisiana üzerinden izlenen Ay tutulmasından. Kareyi NASA fotoğrafçısı Eric Bordelon, NASA'nın Michoud Montaj Tesisi'ne ev sahipliği yapan güney Louisiana'da çekti.

Neredeyse tam bir tutulma

NASA'ya göre 28 Ağustos 2026'da (bazı saat dilimlerinde 27 Ağustos akşamı) Ay, Dünya'nın gölgesinden geçerek derin bir parçalı Ay tutulması oluşturdu. En büyük tutulma anı 04.13 UT'de (ABD Doğu saatiyle 00.13) yaşandı. Bu anda Ay diskinin yüzde 96,3'ü, Güneş ışığının tamamen kesildiği tam gölgenin (umbra) içindeydi. Tutulmanın bu evresi Alaska ve kuzeybatı Kanada dışında Amerika kıtalarının büyük bölümünden, batı Avrupa'dan ve batı Afrika'dan izlenebildi.

Gölgenin iki katmanı

NASA Goddard'ın Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu'nun açıklamasına göre Dünya'nın gölgesi iki bölümden oluşuyor:

• Yarı gölge (penumbra): Güneş'in Dünya tarafından yalnızca kısmen örtüldüğü dış bölge. Ay'ın görünüşüne etkisi hafif.
• Tam gölge (umbra): Güneş'in tamamen örtüldüğü merkez bölge. Parçalı evre 02.34 UTC'de başladığında, umbra dolunaydan giderek büyüyen bir ısırık alıyormuş gibi görünür.

Parçalı evre başladıktan bir saat kadar sonra, Ay'ın hâlâ Güneş gören kısmı o kadar küçülür ki gözler karanlığa alışır ve gölgedeki bölümün bakır rengi seçilebilir hâle gelir.

Yüzde 96,3 mü, yüzde 93 mü?

Tutulmanın derinliği iki farklı ölçüyle anlatılıyor. NASA'ya göre "tutulma büyüklüğü" (magnitüd), Ay'ın çapının ne kadarının umbra tarafından kapandığını gösteriyor; "örtülme oranı" ise Ay diskinin alanının ne kadarının gölgede kaldığını. Yüzde 96,3, alan ölçüsü olan örtülme oranı. NASA, görsel deneyime daha yakın olduğu için bu ölçünün daha kolay anlaşıldığını belirtiyor. Çapa dayalı büyüklük ölçüsü ise daha düşük bir oran veriyor; NASA'nın açıklamasında bu ölçü için "Ay'ın genişliğinin yüzde 93'ü umbrada" gibi bir ifade örnek gösteriliyor.

Saros 138 ailesi

Bu tutulma Saros 138 serisinin bir üyesi. Bir saros serisindeki tutulmalar 18 yıl 11 gün 8 saat arayla yinelenir. NASA'ya göre serinin bir önceki tutulması 16 Ağustos 2008'de yaşandı; bir sonraki 7 Eylül 2044'te gerçekleşecek.

Fotoğrafın arka planı: Artemis'in fabrikası

NASA'nın Michoud Montaj Tesisi, büyük ölçekli uzay yapılarının üretildiği ve birleştirildiği bir merkez. Artemis programına güç veren SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin çekirdek aşamaları ve Orion uzay aracının yapıları burada üretiliyor. Tutulma hakkında daha fazlası için Ağustos Ay tutulmasında dolunayın yüzde 93'ü gölgeye girdi haberimize, yakın yıllarda Türkiye'den görülecek tutulmalar için Türkiye'den görülecek Güneş ve Ay tutulmaları (2026-2030) sayfamıza bakabilirsiniz.