Dünyayı Kurtaran Adam'ın Oğlu

Dünyayı Kurtaran Adam'ın efsanesi yirmi dört yıl boyunca tek filmle yaşadı. 2006'da Kartal Tibet'in yönettiği Dünyayı Kurtaran Adam'ın Oğlu, Cüneyt Arkın'ı yeniden uzaya çıkardı ve hikâyeyi bir sonraki kuşağa devretti. Yurt dışında Turks in Space adıyla bilinen film, ilk filmin ödünç görüntülerle kurulmuş dünyasına bu kez kendi efektleri, kalabalık bir ünlü kadrosu ve bol mizahla dönüyor.

Fragman

Konusu

Yıl 2055. Bir zamanlar Dünyayı Kurtaran Adam'a yenilen kötü uzaylı Uga, intikam için geri döner ve kahramanın oğlu Zaldabar'ı kaçırır. Bilmediği bir şey vardır: Zaldabar'ın bir ikizi, Kartal, Dünya'da kalmıştır. Oğlunun peşine düşen Dünyayı Kurtaran Adam ise uzayın derinliklerinde kaybolur.

Yıllar sonra, uzaya giden ilk Türk olan Gökmen'den de haber alınamaz olunca, astronot olarak yetiştirilen Kartal onu bulmakla görevlendirilir. Arayış, Kartal'ı Lunatika adlı bir gezegene götürür. Orada onu bekleyenler hem kayıp bir babadır hem de kötülükle yetiştirilmiş, kendisiyle aynı yüzü taşıyan bir kardeş. Film, iki ikizin karşılaşmasına doğru giden bu macerayı, Yeşilçam'a ve ilk filme göz kırpan esprilerle anlatıyor.

Yapım ve oyuncular

İlk filmin ardından devam fikri yıllarca konuşuldu; özgün oyuncuları yeniden bir araya getirme girişimleri sonuçsuz kaldı. Proje sonunda Kartal Tibet'in yönetmenliğinde hayata geçti. Tibet, Türk sinemasında hem oyuncu hem yönetmen olarak uzun bir yol yürümüştü: Önce çizgi roman uyarlaması Karaoğlan ve Tarkan filmlerinde başrol oynamış, 1977'de Tosun Paşa ile yönetmenliğe başlamış, aralarında Kemal Sunal'lı yirmiden fazla komedinin de bulunduğu 56 film çekmişti. 2002'de Altın Portakal'da Yaşam Boyu Onur Ödülü'nü almıştı.

Senaryoyu Murat Boyacıoğlu yazdı, yapımcılığı Şenol Zencir, Kemal Kaplanoğlu ve Cengiz Çağatay üstlendi. Müzikler Garo Mafyan'ın, görüntü yönetmenliği Tolga Kutlar'ın. Tibet, çekimlerden önce devam filminin orijinale ancak bazı canlandırma benzerlikleriyle bağlanacağını söylemişti; gerçekten de ilk filmdeki gibi başka filmlerden alınmış uzay görüntüleri yerine kendi efektleri kullanıldı. Bazı hayranlar bu değişiklikten hoşnut kalmadı, çünkü ilk filmin büyüsünün bir parçası tam da o ödünç sahnelerdi.

Kadro, döneminin televizyon ve sinema yüzleriyle dolu. Cüneyt Arkın, Dünyayı Kurtaran Adam olarak geri dönüyor; Mehmet Ali Erbil hem Kartal Kaptan'ı hem de Zaldabar'ı oynuyor. Burak Sergen kötü Uga'yı, Burak Hakkı kayıp astronot Gökmen'i canlandırıyor. Sinem Kobal, Deniz Seki, Ayşen Gruda, Şebnem Schaefer, Burcu Kara, İsmail İncekara, Ali Erkazan ve Haldun Boysan da kadroda. Beşiktaş'ta iki sezon forma giymiş eski Fransız futbolcu Pascal Nouma'nın da filmde bir rolü var.

Film 15 Aralık 2006'da vizyona girdi ve 110 dakika sürüyor. Türkçe kaynaklarda bütçesi 2,6 milyon dolar, Türkiye hasılatı yaklaşık 3,1 milyon lira olarak veriliyor. Eleştirilerde ilk filmin şansı yaver gitmedi: IMDb kullanıcı puanlarına göre en düşük puanlı filmler arasına girdi. Ne var ki seyircisi için film, Cüneyt Arkın'ı efsanevi rolünde son kez beyazperdede görmenin fırsatı oldu.

Evrendeki yeri

Bu, iki filmlik Dünyayı Kurtaran Adam evreninin ikinci ve son halkası. Hikâyesi doğrudan ilk filmin kahramanına bağlanıyor, bu yüzden önce 1982 yapımı Dünyayı Kurtaran Adam'ı izlemek esprilerin yerine oturmasını sağlıyor. Çetin İnanç'ın kendisi de yıllar sonra çok daha büyük ölçekli bir devam filmi fikrini anlatmıştı, ama o hikâye hiç çekilmedi.

Bilim ne diyor?

Uzayda büyüyen ikiz, Dünya'da kalan ikiz

Filmin merkezindeki fikir, biri uzayda biri Dünya'da büyüyen iki ikiz, gerçek bilimde de karşılığı olan bir soru. NASA bunu gerçekten denedi. Tek yumurta ikizi astronotlar Scott Kelly ve Mark Kelly'den Scott, Mart 2015'ten Mart 2016'ya kadar Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 340 gün kaldı; Mark ise karşılaştırma için Dünya'da kaldı. NASA İkizler Çalışması adı verilen araştırmanın sonuçları 2019'da yayımlandı.

Sonuçlar ilginçti. Uzayda kaldığı süre boyunca Scott'ın kromozom uçlarını koruyan telomerleri, beklenenin aksine uzadı; ölçümlere göre yüzde 14,5. Dünya'ya döndükten sonra bu değişim hızla geri döndü. Gen ifadesi, bağırsak mikrobiyomu, vücut ağırlığı ve göz yapısında da değişiklikler görüldü; bunların çoğu inişten sonra eski hâline döndü. Bazıları ise altı ay sonra bile sürüyordu: bazı genlerin ifadesindeki değişimler, artmış DNA hasarı ve bilişsel performansta hafif bir düşüş. Yani uzayda yaşamak insanı gerçekten değiştiriyor; ama Zaldabar'ı kötü yapan şey uzay değil, Uga'nın terbiyesi.

İkizler paradoksu

Fizikte de ünlü bir "ikizler" sorusu var. Özel göreliliğe göre çok hızlı yolculuk eden bir ikiz, Dünya'da kalan kardeşinden daha yavaş yaşlanır. Uzay İstasyonu'ndaki hızlarda bu fark yalnız milisaniyeler düzeyinde kalıyor; ışık hızına yakın bir yolculukta ise yıllara çıkabilir. Konunun ayrıntısı zaman genişlemesi ve ikizler paradoksu sayfamızda.

İlk Türk astronot ne zaman?

Film, uzaya giden ilk Türk'ü 2055'e yerleştirmişti. Gerçek, çok daha erken geldi: Alper Gezeravcı Ocak 2024'te Uluslararası Uzay İstasyonu'na giderek uzaya çıkan ilk Türk oldu.

Neden izlemeli?

Dünyayı Kurtaran Adam'ın Oğlu'nu ilk filmle aynı ölçüyle tartmak haksızlık olur. İlki, imkânsızlıkların içinden çıkmış ve kendiliğinden kült olmuş bir yapımdı; devam filmi ise o kültün farkında olarak çekilmiş bir saygı duruşu ve şaka. Asıl keyfi, ilk filmi ezbere bilen seyirci için saklı: göndermeleri yakalamak, Cüneyt Arkın'ı bir kez daha efsanevi rolünde görmek ve 2000'lerin ünlü yüzlerini bir uzay macerasında bir araya getiren bu tuhaf karışımı arkadaşlarla birlikte izlemek. Türk sinemasının uzaya bakışını bir bütün olarak görmek isteyenler için de evrenin kapanış halkası.

Kısaca

• Yıl: 2006 (vizyon 15 Aralık 2006)
• Yönetmen: Kartal Tibet
• Senaryo: Murat Boyacıoğlu
• Süre: 110 dakika
• Oyuncular: Cüneyt Arkın, Mehmet Ali Erbil, Burak Sergen, Sinem Kobal, Deniz Seki, Ayşen Gruda
• Evren: Dünyayı Kurtaran Adam'ın devamı; hikâye 2055'te geçiyor