21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Yörüngedeki enkaz ve uydular

Yörüngedeki enkaz ve uydular
Veri kaynağı
ESA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
İzlenen nesneyaklaşık 40.000
Çalışan uyduyaklaşık 11.000
1 cm üstü tahmini parça1,2 milyondan fazla
2024'te eklenen izlenen parça3.000'den fazla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Dünya yörüngesindeki izlenen nesnelerin, çalışan uyduların ve küçük enkaz parçalarının sayısını yan yana koyuyor.

Dört satır, sayıların ne kadar farklı büyüklüklerde olduğunu gösteriyor:

  • İzlenen nesne: yaklaşık 40.000.
  • Çalışan uydu: yaklaşık 11.000.
  • 1 cm üstü tahmini parça: 1,2 milyondan fazla.
  • 2024'te eklenen izlenen parça: 3.000'den fazla.

Çalışan uydular, izlenen nesnelerin yaklaşık dörtte birinden biraz fazlasını (yaklaşık yüzde 27,5) oluşturuyor; geri kalan yaklaşık 29.000 nesne çalışan uydu değil. Tahmini 1 cm üstü parça sayısı ise izlenen nesne sayısının yaklaşık 30 katı. Bu fark, yörüngedeki parçaların büyük bölümünün tek tek izlenemediğini gösteriyor.

Son satır zaman boyutunu ekliyor: yalnızca 2024 yılında izlenen nesne sayısına 3.000'den fazla parça eklenmiş. Yani sayı sabit durmuyor, yıl içinde bile gözle görülür biçimde artıyor.

Veriler ESA'ya dayanıyor. Enkazla mücadele yöntemleri için aktif enkaz kaldırma yazımıza göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Bu sayılar ESA'nın 2025 Uzay Çevresi Raporu'ndan geliyor. Rapora göre yörüngede yaklaşık 40.000 nesne düzenli olarak izleniyor ve 1 santimetreden büyük parçaların sayısı 1,2 milyonun üzerinde tahmin ediliyor. Böyle küçük bir parça bile, saniyede kilometrelerle ölçülen göreli hızlarda bir uyduyu devre dışı bırakabilir.

Enkazın bir bölümü kazayla, bir bölümü bilerek oluştu. 2009'daki ilk kazara büyük çarpışma (Iridium-33 ile Kosmos-2251) 11,7 km/s hızla gerçekleşti ve 2.300'den fazla izlenebilir parça üretti. Ocak 2007'deki Fengyun-1C karşı-uydu testi ise izlenebilir nesne sayısını yaklaşık yüzde 25 artırdı. ESA, 1961'den beri 560'tan fazla yörüngede parçalanma olayı kaydedildiğini, bunların yalnızca yedisinin çarpışma kaynaklı olduğunu, çoğunun uzay araçlarının ve üst kademelerin patlaması olduğunu söylüyor.

Tehlikenin çerçevesi Kessler sendromu: çarpışmaların yeni enkaz üretip yeni çarpışmalara yol açması. Sendromun başlayıp başlamadığı konusunda bilim insanları arasında tam bir görüş birliği yok. Çözüm yolları için aktif enkaz kaldırma sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Yeni fırlatma durursa enkaz sayısı artmayı keser mi?

ESA'nın raporundaki tespite göre hayır: parçalanmalar atmosferin enkazı temizleme hızını aşıyor, bu yüzden sayı artmaya devam eder.

2024'teki 3.000'den fazla parça nereden geldi?

Rapora göre o yılki parçalanma olayları izlenen nesne sayısına bu kadar parça ekledi.

Önleme tek başına yeterli mi?

ESA yeterli görmüyor; yeni enkaz üretmemenin yanında aktif kaldırmayı da gerekli sayıyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar