Viking yörünge araçları rakamlarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Viking yörünge araçlarının Mars'tan gönderdiği görüntü sayısını, Mars'ın uydularına yaptıkları en yakın geçişleri ve kameralarının ne kadar ayrıntı yakalayabildiğini rakamlarla özetliyor.

Görüntü sayılarında iki araç arasında belirgin bir fark var:

• Viking 1 yörünge aracı 30.000'den fazla görüntü gönderdi.
• Viking 2 yörünge aracı yaklaşık 16.000 görüntüyle bunun yarısından biraz fazlasında kaldı.
• İkisinin toplamı, Mayıs 1980 itibarıyla 46.000'den fazla görüntüye ulaşıyor.

Uydulara yapılan geçişlerde Deimos'a 22 kilometreye kadar yaklaşıldı; bu, Phobos'a en yakın geçiş olan 90 kilometreden 68 kilometre daha yakın demek. Kameraların gücünü ise iki satır birlikte gösteriyor: 300 kilometre yükseklikten 20 metre büyüklüğündeki ayrıntılar seçilebiliyordu, 1.500 kilometreden çekilen tek bir kare ise yaklaşık 40 x 44 kilometrelik bir alanı kaplıyordu. Yani araç alçaldıkça daha dar bir alanı çok daha ayrıntılı görebiliyor, yükseldikçe geniş bölgeleri tek karede toplayabiliyordu.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Bu görüntülerden yapılan seçkiyi ve Mars'ın jeolojisini anlatan kitabın tanıtımını Viking Orbiter Views of Mars yazımızda okuyabilirsiniz.

Bu görüntüler nasıl çekildi?

Yörünge kameralarının üç görevi vardı: iniş araçları için güvenli yer bulmak, iniş yerlerinin jeolojik ortamını belirlemek ve gezegenin geçmişini anlamak. Her yörünge aracında Mariner kameralarından geliştirilmiş iki televizyon tipi (vidikon) kamera ve önlerinde 475 milimetre odak uzaklığında birer teleobjektif bulunuyordu. İki kamera dönüşümlü çekerek araç ilerledikçe yüzeyde kesintisiz bir şerit oluşturuyor, altı filtre de renkli görüntü elde etmeyi sağlıyordu.

Yörüngeler de akıllıca seçilmişti. Viking 1'in yörünge aracı Mars'ın dönüşüne eş, 24,66 saatlik ve çok basık bir yörüngeye yerleştirildi: gezegene yaklaştığında ayrıntılı, uzaklaştığında geniş bölgeleri gösteren görüntüler alabiliyordu. Mart 1977'de alçak noktası 300 kilometreye indirildi. Bu rakamların ölçeğini görmek için önceki adımlara bakmak yeter: Mariner 4 yalnızca 21 fotoğraf göndermişti, Mariner 9 ise 7.300'den fazla.

Sık sorulanlar

Phobos ve Deimos ne büyüklükte?

Phobos'un ortalama çapı 22, Deimos'unki 14 kilometredir. İkisi de Mars'a hep aynı yüzünü döner.

46.000 rakamı neden Mayıs 1980'e tarihli?

Bu toplamı, iniş kameraları ekibinin lideri Thomas A. Mutch 9 Mayıs 1980'de yazdığı önsözde verdi. O sırada yörünge araçlarından birinin hâlâ yönelim gazı vardı, yani görev henüz tamamen bitmemişti.

Yörünge araçları ne zaman kapatıldı?

Viking 2'nin yörünge aracı Temmuz 1978'de, Viking 1'inki ise gazı tükenmek üzereyken Ağustos 1980'de kapatıldı.