Uzaya çıkan ilk canlılar

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, 1947'den 1968'e kadar uzaya gönderilen ilk canlıları ve bu yolculukların dönüm noktalarını yıl yıl sıralıyor.

Çizelge 1947'de bir V-2 roketiyle 109 kilometreye çıkan meyve sinekleriyle başlıyor. İki yıl sonra, 1949'da Albert II uzaya çıkan ilk memeli oldu. 1951'de Dezik ve Tsygan yolculuklarından sağ döndü.

1957'de Laika yörüngeye çıkan ilk canlı oldu; üç yıl sonra, 1960'ta Belka ve Strelka sağ döndü. 1961'de Ham uzaydaki ilk şempanze olurken 1963'te Fransa'nın gönderdiği kedi Félicette çizelgeye girdi. Son satırda ise 1968'de Ay'ın çevresini dolanan kaplumbağalar var.

Zaman akışı, 109 kilometrelik bir yükselişten önce Dünya yörüngesine (1957), sonra Ay'ın çevresine (1968) uzanan bir ilerlemeyi gösteriyor; ilk ve son satır arasında 21 yıl var. Çizelgedeki yolcular da çeşitleniyor: sineklerden memelilere, şempanzeden kediye ve kaplumbağalara.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Bu canlıların hikâyesini ve neden uzaya gönderildiklerini Uzaya giden ilk canlı hangisiydi? yazımızda okuyabilirsiniz.

Neden önce hayvanlar gönderildi?

NASA'nın tarih kayıtlarına göre ABD'li ve Sovyet bilim insanları, bir canlıyı uzaya fırlatıp zarar görmeden geri getirebileceklerini sınamak için hayvanlardan yararlandı. Asıl soru, insanın fırlatmaya ve uzun süren ağırlıksızlığa dayanıp dayanamayacağıydı; ilk insanlı uçuşlardan önce bunu kimse bilmiyordu. 1947'deki meyve sineği deneyinin amacı da atmosferin üst katmanlarındaki ışınımın canlılara etkisini anlamaktı.

Çizelgedeki uçuşların çoğu alt yörünge uçuşuydu: araç yörüngeye girmeden yükselip geri düşüyordu. Sputnik 2 ile yörüngeye çıkan Laika'yı geri getirecek bir sistem yoktu; Ekim 2002'de yapılan açıklamaya göre uçuşun 5-7. saatlerinde aşırı ısınmadan öldü. Belka ve Strelka'yı taşıyan Sputnik 5'te 40 fare, 2 sıçan, meyve sinekleri ve bitkiler de vardı. Ham'in uçuşundan yaklaşık iki buçuk ay sonra, 12 Nisan 1961'de Yuri Gagarin Dünya'nın çevresinde tam bir tur atan ilk insan oldu.

Sık sorulanlar

Albert II sağ döndü mü?

Hayır. Yaklaşık 134 kilometreye yükselerek uzaya çıkan ilk memeli oldu, ama dönüşte paraşütü açılmadı ve yere çarptığında öldü.

Kaç ülke uzaya hayvan gönderdi?

Yedi ülke: ABD, Sovyetler Birliği, Fransa, Arjantin, Çin, Japonya ve İran.

Félicette'in uçuşu ne kadar sürdü?

Fransa'nın 18 Ekim 1963'te bir sonda roketiyle uçurduğu kedi, 15 dakikalık uçuşun ardından sağ olarak kurtarıldı.