21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uzay sigortacılığında dönüm noktaları

Uzay sigortacılığında dönüm noktaları
Veri kaynağı
Lloyd's, NASA ve BM antlaşma metinleri
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
1965İlk uydu poliçesi (Lloyd's)
1967Dış Uzay Antlaşması
1972Sorumluluk Sözleşmesi
1978Kosmos 954 talebi
1984Westar 6 ve Palapa-B2
2009Iridium-Kosmos çarpışması
2016AMOS-6 rampada yok oldu
2023ViaSat-3 F1 anteni

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, uzay sigortacılığının 1965'ten 2023'e uzanan sekiz dönüm noktasını yıl sırasıyla gösteriyor.

Zaman çizgisinde iki hat birlikte ilerliyor. Birincisi kurallar ve poliçelerin hattı: 1965'te Lloyd's'un ilk uydu poliçesi, 1967'de Dış Uzay Antlaşması, 1972'de Sorumluluk Sözleşmesi ve 1978'de Kosmos 954 talebi. İlk poliçeyle antlaşma arasında iki, antlaşmayla sözleşme arasında beş yıl var; ilk poliçeden Kosmos 954 talebine ise on üç yıl geçmiş.

İkincisi uydulara ve ekipmana bağlı olayların hattı: 1984'te Westar 6 ve Palapa-B2, 2009'da Iridium-Kosmos çarpışması, 2016'da rampada yok olan AMOS-6 ve 2023'te ViaSat-3 F1 anteni. Son üç kayıt arasında iki kez yedi yıllık aralık görülüyor (2009'dan 2016'ya, 2016'dan 2023'e). Listenin ilk ve son satırı arasındaki fark 58 yıl; yani infografik, ilk poliçeden bugüne uzanan uzun bir çizgiyi tek bakışta özetliyor.

Veriler Lloyd's, NASA ve BM antlaşma metinlerine dayanıyor. Konunun bütününü uzay sigortacılığı yazımızda bulabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Uzay sigortası, yörüngedeki bir uydunun onarılamaması gerçeğinden doğar: hata olduğunda geri götürülecek bir nesne yoktur, bu yüzden poliçenin işlevi kaybı parasal olarak karşılamaktır. Bir haberleşme uydusunun projesi planlama, üretim, test ve fırlatma dahil 5-10 yıl sürebilir ve bütçesi milyarlarca doları bulabilir. Tarihsel istatistiklere göre uyduların yaklaşık yüzde 7'si fırlatma sırasında başarısız olmuştur; bu oran roket ailesine göre çok değişir.

Çizgideki ilk poliçe Intelsat I ("Early Bird") için fırlatma öncesi aşamada yazıldı. 1984'te Westar 6 ile Palapa-B2'nin itki motorları arızalandı; Lloyd's öncülüğündeki sigortacılar, uyduları geri almak için bir Uzay Mekiği görevinin masrafının bir kısmını üstlendi. İki uydu Kasım 1984'te yakalandı, sonra yenilenip Nisan 1990'da AsiaSat 1 ve Palapa-B2R adlarıyla yeniden fırlatıldı.

Hukuki zemin Dış Uzay Antlaşması'nın VI. ve VII. maddeleriyle kuruldu: devletler özel şirketlerin faaliyetlerinden de sorumludur ve fırlatan devlet uzay nesnesinin verdiği zarardan sorumlu tutulur. Ayrıntıyı 1972 Sözleşmesi belirledi.

Sık sorulanlar

Kosmos 954 talebi nasıl sonuçlandı?

Kanada temizlik masrafları için 6.041.174,70 Kanada doları fatura etti; Sovyetler Birliği sonunda 3 milyon Kanada doları ödedi. Bu, sözleşmenin işletildiği tek talep olarak anlatılıyor.

Sorumluluk her durumda aynı mı?

Hayır. Dünya yüzeyinde ya da uçakta yol açılan zarar için fırlatan devletin sorumluluğu mutlaktır, kusur aranmaz; uzayda verilen zarar için sorumluluk kusura dayanır.

Bireyler bu sözleşmeyle doğrudan dava açabilir mi?

Hayır; talepler devletten devlete yapılır.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar