Türkiye'nin uzay yolculuğunda kilometre taşları

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Türkiye'nin uzay alanındaki önemli adımlarını 1994'ten planlanan 2027 görevine kadar bir zaman çizelgesi hâlinde sıralıyor.

• 1994: İlk Türksat uyduları ile yolculuk başlıyor.
• 2003 ve 2011: BİLSAT ve RASAT uyduları fırlatılıyor.
• 2018: Türkiye Uzay Ajansı kuruluyor.
• 2021: Millî Uzay Programı açıklanıyor.
• 2023: İMECE uydusu fırlatılıyor.
• 2024: İki astronot uzaya çıkıyor ve Türksat 6A fırlatılıyor.
• 2027: AYAP-1 görevi planlanıyor.

Çizelge, ilk uydulardan astronotlara uzanan otuz yıllık bir süreci gösteriyor. Dikkat çeken nokta, adımların son yıllarda sıklaşması: ilk yirmi dört yılda dört kilometre taşı varken, ajansın kurulduğu 2018'den sonra yalnızca altı yıl içinde üç büyük adım daha atılıyor ve 2024 tek başına iki gelişmeyi birden içeriyor. Bu tablo, kurumsal yapının oluşmasının programı hızlandırdığını düşündürüyor.

Veriler Türkiye Uzay Ajansı (TUA), TÜBİTAK UZAY, Türksat ve NASA kaynaklarına dayanıyor. Programın tamamını Türkiye'nin uzay programı yazımızda okuyabilirsiniz.

Bu adımların arkasında neler var?

Türkiye'nin uzay programı tek bir kurumun işi değil. Haberleşme uydularını Türksat işletir; yer gözlem uydularının çoğu ve ilk yerli haberleşme uydusu, TÜBİTAK UZAY öncülüğünde TUSAŞ ve başka kuruluşlarla birlikte geliştirildi. Politika, koordinasyon ve insanlı uzay uçuşu gibi büyük hedefler ise Türkiye Uzay Ajansı'nın sorumluluğunda.

Çizelgedeki yer gözlem uyduları, adım adım artan bir yerlilik oranını yansıtıyor. BİLSAT, Türk mühendislerin İngiltere'deki Surrey Satellite Technology ile birlikte geliştirdiği 130 kilogramlık bir mikro uyduydu. RASAT, tamamen Türkiye'de gerçekleştirilen ilk uzaktan algılama uydusu oldu; üç yıl çalışması öngörülmüşken 11 yıl görev yaptı. 800 kilogramlık İMECE'nin asıl önemi ise metre altı çözünürlüklü elektro-optik kamerasının yerli olarak geliştirilmesi. Haberleşme tarafında başlangıç talihsizdi: Türksat 1A, 24 Ocak 1994'teki fırlatmada yörüngeye ulaşamadı; hizmete giren ilk uydu aynı yıl fırlatılan Türksat 1B oldu.

Sık sorulanlar

Türksat 6A'yı farklı kılan ne?

8 Temmuz 2024'te fırlatılan Türksat 6A, Türkiye'de baştan sona yerli olarak üretilen ilk haberleşme uydusu. 42 derece doğu boylamındaki yer durağan konumda, 15 yıllık görev ömrü için çalışıyor.

Millî Uzay Programı neleri hedefliyor?

9 Şubat 2021'de açıklanan program on hedef sıralıyor; aralarında Ay'a önce sert, ardından yumuşak iniş yapmak, bir uzay limanı kurmak ve bir Türk vatandaşını bilimsel bir görevle uzaya göndermek var. Astronot hedefi 2024'te gerçekleşti; Ay görevinin takvimi ise kaydı.

Türkiye Uzay Ajansı ne zaman kuruldu?

13 Aralık 2018'de yayımlanan cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle. Merkezi Ankara'da, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı.