Türk uydularının ilk adımları

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Türk uydularının 1994'ten 2024'e uzanan ilk adımlarını yıllara göre sıralıyor.

Zaman çizgisi haberleşme uydusuyla başlıyor: 1994'te Türksat 1B yörüngede. Ardından gözlem uyduları geliyor: BİLSAT-1 (2003), RASAT (2011), GÖKTÜRK-2 (2012), GÖKTÜRK-1 (2016) ve İMECE (2023). Çizgi, 2024'te Türksat 6A ile yeniden haberleşme uydusuna dönerek kapanıyor.

Yıllar arasındaki aralıklar eşit değil:

• Türksat 1B ile BİLSAT-1 arasında 9 yıl var.
• RASAT ile GÖKTÜRK-2 yalnızca bir yıl arayla gelmiş.
• GÖKTÜRK-2'den GÖKTÜRK-1'e 4, GÖKTÜRK-1'den İMECE'ye 7 yıl geçmiş.

İlk ve son satır arasında 30 yıl var; bu sürede listede dokuz yılı bulan aralıklar da, tek yıllık sıçramalar da görülüyor. Yani seri düzenli bir tempoyla değil, farklı hızlarla ilerlemiş; en uzun ara ilk iki satırın arasında, bir yıllık aralar ise RASAT ile GÖKTÜRK-2 ve İMECE ile Türksat 6A arasında.

Veriler Türksat ve TÜBİTAK UZAY'a dayanıyor. Ayrıntılar için Türkiye'nin ilk uydusu hangisiydi? yazımıza göz atın.

Bu verilerin arka planı

"İlk Türk uydusu" demek, hangi uydudan söz ettiğinize bağlı. Türksat 1A, 24 Ocak 1994'te fırlatıldı ama taşıyıcı roketin son kademesindeki arıza yüzünden yörüngeye ulaşamadı. Bu yüzden Türksat'ın uydu tarihçesi, 10 Ağustos 1994'te fırlatılan Türksat 1B ile başlıyor. Fransa'da Aérospatiale'in ürettiği uydu 42° doğu boylamına yerleştirildi, 16 Ku-bant aktarıcısı vardı ve 10 Ekim 1994'te hizmete girdi.

Gözlem uydularında ise "ilk"ler çoğaldı. BİLSAT-1 (27 Eylül 2003) bir teknoloji transferi programı kapsamında üretilen, yaklaşık 130 kilogramlık mikro uyduydu. RASAT (17 Ağustos 2011) TÜBİTAK UZAY'ın tasarladığı 93 kilogramlık uyduydu; planlanan ömrü üç yıldı, 11 yıl çalıştı ve ömrü boyunca 13.362 görüntü aldı. GÖKTÜRK-2'nin çözünürlüğü 2,5 metre, GÖKTÜRK-1'in 0,80 metreydi; İMECE ise TÜBİTAK'ın deyişiyle ilk metrealtı çözünürlüklü yer gözlem uydusu oldu. Türksat 6A, 9 Temmuz 2024'te bir Falcon 9 roketiyle fırlatıldı; yaklaşık 4.220 kilogram ağırlığında, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına sahip ve 15 yıllık ömre göre tasarlandı.

Sık sorulanlar

Yörüngeye çıkan ilk Türk uydusu hangisi?

Türksat 1B. Ondan önce fırlatılan Türksat 1A yörüngeye ulaşamadı.

İlk yerli uydu hangisi?

Bu, tanıma bağlı. TÜBİTAK BİLSAT-1'i "ilk yer gözlem", RASAT'ı "ilk gözlem" uydusu olarak anıyor; BİLSAT-1'in bir teknoloji transferi programı olması "ilk yerli" tartışmasının nedeni.

Türksat 6A ne zaman devreye girdi?

Önce 50° doğu test yörüngesine yerleşti, 28 Aralık 2024'te 42° doğu boylamındaki nihai yörüngesine ulaştı ve 21 Nisan 2025'te devreye alındı.