Regulus A: basık bir yıldız

- Veri kaynağı
- Gökbilim literatürü (CHARA interferometri ölçümleri)
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Ekvator yarıçapı 4,21 Güneş Kutup yarıçapı 3,22 Güneş Ekvator sıcaklığı 11.010 K Kutup sıcaklığı 14.520 K Ekvator hızı 320 km/s
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Regulus A'nın ekvatoru ile kutupları arasındaki yarıçap ve sıcaklık farkını, bir de ekvatordaki dönme hızını gösteriyor.
Yıldızın ekvator yarıçapı 4,21 Güneş, kutup yarıçapı ise 3,22 Güneş. Aradaki fark 0,99 Güneş yarıçapı; ekvator yarıçapı kutup yarıçapının yaklaşık 1,3 katı. Yani yıldız küre değil, ekvatorda şişmiş, basık bir biçimde.
Sıcaklıklar ters yönde değişiyor:
- Ekvator sıcaklığı: 11.010 K
- Kutup sıcaklığı: 14.520 K
Kutuplar ekvatordan 3.510 K daha sıcak; oran olarak yaklaşık 1,3 kat. Yani yıldızın daha kısa olan kutup yarıçapı daha sıcak bir yüzeye, daha uzun olan ekvator yarıçapı daha soğuk bir yüzeye denk geliyor.
Ekvator hızı 320 km/s olarak verilmiş. Yarıçap, sıcaklık ve hız aynı yıldızın üç farklı yüzünü anlatıyor; hepsi birlikte okunduğunda Regulus A'nın sıradan bir küre olmadığı görülüyor.
Veriler gökbilim literatürüne, özellikle CHARA interferometri ölçümlerine dayanıyor. Ayrıntılar için Regulus yazısına bakabilirsiniz.
Bu verilerin arka planı
Regulus A'nın ünü hızlı dönmesinden gelir ve tablodaki bütün sayılar bu dönmenin sonucudur. Ekvator bölgesi dışarı doğru şişer; yıldız küre değil, belirgin biçimde basık bir elipsoittir. Bu şekil, dev teleskopların birleştirilmesiyle çalışan interferometri gözlemleriyle, özellikle CHARA dizisiyle ölçülmüştür. Yani basıklık kuramsal bir tahmin değil, doğrudan gözlenmiş bir sonuçtur.
Basıklığın ikinci sonucu "kütleçekimsel kararma"dır (gravity darkening). Kutuplar yıldızın merkezine daha yakın olduğundan daha sıcak ve daha parlaktır, ekvator ise daha soğuktur. Yazıdaki ölçümlere göre kutup bölgesinin yüzey birimi başına parlaklığı ekvatorunkinin yaklaşık beş katıdır.
Dönme hızına bakınca: Güneş kendi çevresinde yaklaşık 25 günde döner, Regulus A ise 15,9 saatte. Ekvatordaki 320 km/s, yıldızın parçalanma sınırı olan kritik hızın yaklaşık yüzde 96,5'idir. Yıldızın kütlesi Güneş'in yaklaşık 4,15 katıdır.
Sık sorulanlar
Kutuplar neden daha sıcak?
Kutuplar yıldızın merkezine daha yakındır; bu yüzden daha sıcak ve daha parlaktır. Ekvator dışarı şiştiği için daha soğuktur.
Regulus A dağılabilir mi?
Yazıya göre yıldız kritik hızın yüzde 96,5'ine ulaşır; yani kendi hızıyla dağılmaya çok yakın dönen bir yıldızdır.
Bu basıklık gerçekten ölçülmüş mü?
Evet. CHARA dizisinin interferometri gözlemleri şekli doğrudan ölçmüştür.












