21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Regulus A: basık bir yıldız

Regulus A: basık bir yıldız
Veri kaynağı
Gökbilim literatürü (CHARA interferometri ölçümleri)
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Ekvator yarıçapı4,21 Güneş
Kutup yarıçapı3,22 Güneş
Ekvator sıcaklığı11.010 K
Kutup sıcaklığı14.520 K
Ekvator hızı320 km/s

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Regulus A'nın ekvatoru ile kutupları arasındaki yarıçap ve sıcaklık farkını, bir de ekvatordaki dönme hızını gösteriyor.

Yıldızın ekvator yarıçapı 4,21 Güneş, kutup yarıçapı ise 3,22 Güneş. Aradaki fark 0,99 Güneş yarıçapı; ekvator yarıçapı kutup yarıçapının yaklaşık 1,3 katı. Yani yıldız küre değil, ekvatorda şişmiş, basık bir biçimde.

Sıcaklıklar ters yönde değişiyor:

  • Ekvator sıcaklığı: 11.010 K
  • Kutup sıcaklığı: 14.520 K

Kutuplar ekvatordan 3.510 K daha sıcak; oran olarak yaklaşık 1,3 kat. Yani yıldızın daha kısa olan kutup yarıçapı daha sıcak bir yüzeye, daha uzun olan ekvator yarıçapı daha soğuk bir yüzeye denk geliyor.

Ekvator hızı 320 km/s olarak verilmiş. Yarıçap, sıcaklık ve hız aynı yıldızın üç farklı yüzünü anlatıyor; hepsi birlikte okunduğunda Regulus A'nın sıradan bir küre olmadığı görülüyor.

Veriler gökbilim literatürüne, özellikle CHARA interferometri ölçümlerine dayanıyor. Ayrıntılar için Regulus yazısına bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Regulus A'nın ünü hızlı dönmesinden gelir ve tablodaki bütün sayılar bu dönmenin sonucudur. Ekvator bölgesi dışarı doğru şişer; yıldız küre değil, belirgin biçimde basık bir elipsoittir. Bu şekil, dev teleskopların birleştirilmesiyle çalışan interferometri gözlemleriyle, özellikle CHARA dizisiyle ölçülmüştür. Yani basıklık kuramsal bir tahmin değil, doğrudan gözlenmiş bir sonuçtur.

Basıklığın ikinci sonucu "kütleçekimsel kararma"dır (gravity darkening). Kutuplar yıldızın merkezine daha yakın olduğundan daha sıcak ve daha parlaktır, ekvator ise daha soğuktur. Yazıdaki ölçümlere göre kutup bölgesinin yüzey birimi başına parlaklığı ekvatorunkinin yaklaşık beş katıdır.

Dönme hızına bakınca: Güneş kendi çevresinde yaklaşık 25 günde döner, Regulus A ise 15,9 saatte. Ekvatordaki 320 km/s, yıldızın parçalanma sınırı olan kritik hızın yaklaşık yüzde 96,5'idir. Yıldızın kütlesi Güneş'in yaklaşık 4,15 katıdır.

Sık sorulanlar

Kutuplar neden daha sıcak?

Kutuplar yıldızın merkezine daha yakındır; bu yüzden daha sıcak ve daha parlaktır. Ekvator dışarı şiştiği için daha soğuktur.

Regulus A dağılabilir mi?

Yazıya göre yıldız kritik hızın yüzde 96,5'ine ulaşır; yani kendi hızıyla dağılmaya çok yakın dönen bir yıldızdır.

Bu basıklık gerçekten ölçülmüş mü?

Evet. CHARA dizisinin interferometri gözlemleri şekli doğrudan ölçmüştür.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar