21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Platon'da gözlem tarihi

Platon'da gözlem tarihi
Veri kaynağı
Ay gözlem kayıtları; NASA Lunar Orbiter 4
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
1725Bianchini: kızıl şerit
1877Williams: gölgede parıltı
1882Williams: sütlü ışık
1948Thornton: kısa parlama
1967Lunar Orbiter 4 görüntüledi

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Platon'un gözlem tarihini 1725'ten 1967'ye uzanan beş kayıtla zaman çizgisi üzerinde gösteriyor.

İlk dört satır insan gözüyle yapılan bildirimlerdir ve her biri farklı bir izlenimi anlatır:

  • 1725: Bianchini kızıl bir şerit bildiriyor.
  • 1877: Williams gölgede bir parıltı kaydediyor.
  • 1882: Williams bu kez sütlü bir ışıktan söz ediyor.
  • 1948: Thornton kısa bir parlama görüyor.

Zaman akışına bakınca kayıtların düzensiz aralıklarla geldiği anlaşılıyor. 1877 ile 1882 arasında yalnızca 5 yıl varken, 1882 ile 1948 arasında 66 yıl geçiyor. Williams, listede iki kez adı geçen tek gözlemcidir. Bianchini'nin kaydından Thornton'un kaydına kadar ise 223 yıl var.

Son satır türü değiştirir: 1967'de Lunar Orbiter 4 görüntüledi. Böylece liste, önce bildirilen izlenimlerle başlayıp bir uzay aracının görüntüsüyle bitiyor. Bianchini'nin kaydı ile bu görüntü arasında 242 yıl bulunuyor.

Veriler Ay gözlem kayıtlarına ve NASA'nın Lunar Orbiter 4 görevine dayanıyor. Kraterin kendisi için Platon Krateri yazısına bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Platon, Ay'ın yakın yüzünün kuzeyinde, Soğuk Deniz'in güney kıyısında yer alan, yaklaşık 101 kilometre çaplı, lavla dolmuş bir çarpma krateridir. Tabanı çevresine göre koyu ve pürüzsüz olduğu için küçük bir teleskopta bile kolayca tanınır; Platon yüzyıllardır teleskopla izlenir. Gökbilimde ışık parıltıları, renk değişimleri ve sisli görünümler "geçici ay olayları" başlığı altında anılır ve Platon bu başlığın en bilinen kraterlerinden biridir.

Bu raporları yorumlarken ihtiyatlı olmak gerekir. Kaynaklarda olayların büyük olasılıkla gözlem koşullarının ve değişen Güneş aydınlatma açılarının etkisi olduğu belirtilir; kraterin gerçekten parlayıp söndüğüne dair kesin bir kanıt yoktur. Günümüzde amatör gözlemci toplulukları, bu tür olayları atmosferik etkilerden ayırmak için eşgüdümlü, çok gözlemcili izleme yapar.

Son satırdaki 1967 kaydı ise bambaşka bir yöntemi temsil eder. Lunar Orbiter 4, 4 Mayıs 1967'de fırlatıldı ve 11-26 Mayıs arasında yakın yüzün yaklaşık yüzde 99'unu 58 ile 134 metre arasındaki çözünürlüklerle görüntüledi. Görevin amacı, Apollo planlaması için yüzeyin sistematik bir fotoğraf taramasını yapmaktı.

Sık sorulanlar

Platon'daki parıltıların gerçek olduğu kanıtlandı mı?

Hayır. Kaynaklara göre bu olaylar büyük olasılıkla gözlem koşullarının ve Güneş aydınlatma açılarının etkisidir; kraterin gerçekten parlayıp söndüğüne dair kesin kanıt yoktur.

Platon Türkiye'den görülebilir mi?

Evet. Krater Ay'ın hep Dünya'ya dönük yüzünde olduğu için Türkiye dahil her yerden izlenebilir. En iyi görüntü, kraterin üzerinde Güneş'in alçak olduğu gün doğumu ya da gün batımı anlarına denk gelir.

Lunar Orbiter 4 neden Ay'ı görüntüledi?

Görev, Apollo planlaması için yakın yüzün sistematik bir fotoğraf taramasını yapmak üzere tasarlanmıştı. Platon'un fotoğrafı bu serinin bir karesidir.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar