21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Kopernik Krateri'nin temel sayıları

Kopernik Krateri'nin temel sayıları
Veri kaynağı
NASA, ESA/Hubble
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Çap93 km
Derinlik3,8 km
Merkez tepe yüksekliği1,2 km
Işın uzunluğu800 km
Yaş800 milyon yıl
Adlandırma1651

Bu infografik, Kopernik Krateri'nin boyutlarını, yaşını ve adlandırılma yılını altı temel sayıyla özetliyor.

Kraterin çapı 93 km, derinliği 3,8 km. Çap derinliğin yaklaşık 24 katı olduğundan krater geniş ve görece sığ bir çanak gibi okunmalı. Merkez tepenin yüksekliği 1,2 km; yani ortadaki yükselti, kraterin derinliğinin yaklaşık üçte biri kadar.

Işın uzunluğu 800 km ile çapın sekiz katından fazla. Bu, kraterin etkisinin kendi sınırlarının çok ötesine uzandığını gösteriyor.

  • Yaş: 800 milyon yıl.
  • Adlandırma: 1651. Kraterin bilinen adı, yaşına kıyasla çok yakın bir geçmişe ait.

Sayılar iki farklı zaman ölçeğini yan yana koyuyor: kraterin oluşumu yüz milyonlarca yıl öncesine, insanların ona ad vermesi ise 1651'e dayanıyor. Oluşum ile adlandırma arasındaki fark, yaş sütunundaki değerin yanında bir an gibi kalıyor.

Veriler NASA ve ESA/Hubble'a dayanıyor. Kraterin ayrıntılı anlatımı için Kopernik Krateri yazısına bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Kopernik, Ay'ın bize dönük yüzünde, Fırtınalar Okyanusu'nun doğu kesiminde duran genç bir çarpma krateridir. Ay gözlemcisi Thomas Elger ona "Ay'ın Hükümdarı" adını takmıştır. Adını, Güneş merkezli evren modelini 1543'te yayımlayan Nicolaus Copernicus'tan alır. Ondan önceki haritacılar farklı adlar kullanmıştı: Pierre Gassendi "Carthusia", Michael Langren 1645 haritasında "Phillipi IV", Johannes Hevelius ise "Etna M." demişti.

İç duvarlar tek bir dik yamaç değil, basamak basamak inen üç teraslıdır; bu teraslar çarpmanın hemen ardından duvarın kendi ağırlığıyla kaymasıyla oluşmuştur. Ortadaki merkez yükselti ise üç ayrı dağ kümesinden oluşur ve çarpmadan sonra kaya tabakasının geri tepmesiyle yükselmiştir. Taban, Ay denizlerini oluşturan lavla kaplanmamıştır; çünkü krater, o lav taşkınları bittikten çok sonra oluşmuştur.

Yaş değeri Apollo 12 örneklerinden gelen ipuçlarına dayanır. Ancak örneklerin gerçekten Kopernik ışınından gelip gelmediği kesin olmadığından 800 milyon yıl bir tahmin olarak okunmalıdır. Işınlar, çarpma anında fırlatılan açık renkli kırıntının koyu ovalara yayılmasıyla oluşur.

Sık sorulanlar

Kopernik Krateri Ay'ın en genç dönemini mi başlatır?

Hayır. Kopernik dönemi yaklaşık 1,1 milyar yıl önceden bugüne uzanır ve başlangıcını bu krater belirlemez; Kopernik yalnızca parlak, henüz aşınmamış ışın sistemi taşıyan kraterlerin tanınmış bir örneğidir.

Işınlar neden parlak görünür?

Taze kırıntı parlak durur; uzay aşınması (zamanla kararma) onu yavaş yavaş çevresine benzetir. Işınların belirgin olması kraterin genç olduğunu gösterir.

Türkiye'den görülebilir mi?

Evet. Kopernik Ay'ın bize dönük yüzünde olduğundan her yerden izlenir; krater dürbünle seçilir, teraslar ve merkez tepeler ise küçük bir teleskopla görülür.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar