21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Hava ışıması ile kutup ışığı sayılarla

Hava ışıması ile kutup ışığı sayılarla
Veri kaynağı
NASA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Gece ışıması en güçlü katman85-95 km
Yeşil kutup ışığı100-200 km
Kırmızı kutup ışığı200 km ve üstü
Hava ışıması / Güneş ışığıyaklaşık 1 milyar kat sönük

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, gece hava ışıması ile kutup ışığının renklerinin atmosferde hangi yüksekliklerde yer aldığını ve hava ışımasının ne kadar sönük olduğunu gösteriyor.

Yükseklik sıralaması aşağıdan yukarıya şöyle:

  • Gece ışımasının en güçlü olduğu katman: 85-95 km.
  • Yeşil kutup ışığı: 100-200 km.
  • Kırmızı kutup ışığı: 200 km ve üstü.

Hava ışıması katmanı yaklaşık 10 km kalınlığında ve yeşil kutup ışığının alt sınırının (100 km) hemen altında, aradaki boşluk 5 km. Yeşil kutup ışığı ise 100 km'lik bir aralığa yayılıyor; kırmızı kutup ışığı onun da üzerinde başlıyor. Dolayısıyla üç ışıma da üst üste, en altta hava ışıması olacak biçimde diziliyor.

Son satır parlaklıkla ilgili: hava ışıması, Güneş ışığından yaklaşık 1 milyar kat daha sönük. Yani gece gökyüzünü aydınlatan bu ışıma, gündüz ışığıyla kıyaslanınca çok zayıf kalıyor.

Veriler NASA'ya dayanıyor. İki olayın farkını nasıl ayırt edeceğinizi ilgili yazımızda okuyabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

İki olay ışığı farklı yerden alır. NASA'nın açıklamasına göre hava ışıması, yüksek atmosferdeki kimyasal tepkimelerin her enlemde, her gece sürdürdüğü çok sönük bir parıltıdır. Gündüz Güneş'in enerjisiyle ayrışan atom ve moleküller geceleyin yeniden birleşirken ışık verir; NASA bunu parlayan çubukların (glow stick) kimyasal ışımasına benzetir. Gündüzkü hâline dayglow, alacakaranlıktakine twilightglow, geceki hâline nightglow denir.

Katmanın ince olmasının nedeni basit: altında moleküller o kadar sıktır ki çarpışmalar enerjiyi ışık yerine dağıtır, üstünde ise hava o kadar seyrektir ki yeterli tepkime olmaz. Renkleri ışıyan atoma ya da moleküle bağlıdır: 557,7 nanometrede yeşil, 630 nanometrede kırmızı oksijen çizgisi, 589 nanometrede sodyum çizgisi ve hidroksil bantları. Yerden bakan göz genellikle mavimsi bir parıltı görür ve bu parıltı ufkun yaklaşık 10° üstünde en parlak görünür.

Kutup ışığı ise Güneş rüzgârının enerjisinin manyetosfere yüklenip jeomanyetik olaylarda boşalmasıyla oluşur. NASA'ya göre mavi ışık 100-200 km arasında azottan, pembe ışık 100 km ve altında azottan gelir.

Sık sorulanlar

Yeşil bir parıltı gördüysem bu kutup ışığı mıdır?

Tek başına renk ayırt etmez: 557,7 nm yeşil çizgi iki olayda da bulunur. Hava ışıması sürekli, yaygın ve düzgündür; kutup ışığı perde, ışın ve kıvrımlar halinde belirir.

Hava ışıması yalnızca geceleri mi olur?

Hayır, her zaman vardır; yalnızca gündüz, alacakaranlık ve gece farklı adlar alır.

Hava ışıması da Güneş fırtınasına mı bağlı?

Kutup ışığındaki gibi jeomanyetik fırtınaya bağlı değildir; atmosferin kendi kimyasından doğar.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar