21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

GW150914 rakamlarla

GW150914 rakamlarla
Veri kaynağı
LIGO Bilimsel İşbirliği
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Algılama tarihi14 Eylül 2015
Duyuru11 Şubat 2016
Kara delik kütleleri36 + 29 güneş kütlesi
Birleşme sonrası62 güneş kütlesi
Dalgaya dönüşen kütleyaklaşık 3 güneş kütlesi
Sinyal süresiyaklaşık 0,2 saniye
Anlamlılık5,1 sigma

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, GW150914 olayının tarihlerini, kara delik kütlelerini ve sinyalin temel ölçülerini tek tabloda özetliyor.

Zaman çizgisi iki tarihle çizilir: olay 14 Eylül 2015'te algılandı, sonuç 11 Şubat 2016'da duyuruldu; yani algılama ile duyuru arasında yaklaşık beş ay var. Sinyalin kendisi ise yalnızca yaklaşık 0,2 saniye sürdü ve 5,1 sigma anlamlılıkla ölçüldü.

Kütle satırları birbiriyle doğrudan ilişkili:

  • Birleşen kara delikler: 36 + 29 güneş kütlesi, toplamda 65.
  • Birleşme sonrası kara delik: 62 güneş kütlesi.
  • Aradaki fark: 65 − 62 = 3 güneş kütlesi; infografik de dalgaya dönüşen kütleyi yaklaşık 3 güneş kütlesi olarak veriyor.

Yani birleşmeden önceki toplam kütlenin küçük bir bölümü kütleçekim dalgası olarak yayıldı, geri kalanı yeni kara deliğin kütlesinde kaldı.

Veriler LIGO Bilimsel İşbirliği'ne dayanıyor. Olayın ayrıntıları için GW150914 yazısına göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

GW150914, insanlığın doğrudan algıladığı ilk kütleçekim dalgası olayıdır. Einstein genel görelilik kuramını 1915'te yayımladı; 1916'da da kuramın kütleçekim dalgalarını, yani uzay-zamanın ışık hızıyla yayılan dalgalanmalarını öngördüğünü gösterdi. Dalgalar çok zayıf olduğundan ölçülmeleri uzun süre mümkün görünmedi. İlk dolaylı kanıt 1974'te bir ikili pulsar sisteminin yörüngesinin küçülmesinden geldi; dalganın kendisini yakalamak için ise LIGO gerekti.

LIGO, Hanford ve Livingston'daki iki aynı dedektörden oluşur; aralarındaki mesafe yaklaşık 3.000 kilometredir. Her biri 4 kilometrelik kollara sahip L biçiminde bir interferometredir: lazer ışığı iki kola bölünür, aynalardan yansıyıp birleşince girişim deseni verir. Dalga geçerken bir kol uzar, öbürü kısalır ve desen değişir. İki ayrı yerde bulunmak bir sınama sağlar: gerçek dalga iki yerde de görünür, yerel gürültü ise yalnız birinde.

Sık sorulanlar

Sinyal iki dedektöre aynı anda mı ulaştı?

Hayır; yaklaşık 6,9 milisaniye arayla ulaştı. Bu fark, dalganın hangi yönden geldiğini daraltmaya yarar.

Sinyalin biçimi nasıldı?

"Cıvıltı" (chirp) biçimindeydi: yaklaşık 0,2 saniyede, yaklaşık 8 salınım boyunca frekans 35 Hz'den 250 Hz'e yükseldi. Bu yükseliş, birbirinin çevresinde dönen iki cismin yaklaştıkça hızlanmasının izidir.

Olayın ışık karşılığı var mıydı?

Kesinleşmiş sayılmaz. Fermi'nin GBM aygıtı olaydan yaklaşık 0,4 saniye sonra zayıf bir gama ışını sinyali bildirdi; rastlantısal örtüşme olasılığı yaklaşık yüzde 0,22 hesaplandı. INTEGRAL ise anlamlı bir sinyal görmedi, nötrino aramaları da sonuç vermedi.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar