Dünya'nın ilk milyar yılı
- Veri kaynağı
- NASA ve jeoloji tarihlemeleri
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
4,567 İlk katı maddeler 4,54 Dünya'nın oluşumu 4,5 Theia çarpışması, Ay 4,4 En eski zirkon, su izleri 4,1-3,8 Geç Ağır Bombardıman 3,5 Tartışmasız ilk yaşam izleri
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Güneş Sistemi'ndeki ilk katı maddelerden ilk tartışmasız yaşam izlerine kadar Dünya'nın erken tarihini milyar yıl önce cinsinden bir zaman çizelgesinde gösteriyor.
- 4,567 milyar yıl önce: ilk katı maddeler oluştu.
- 4,54 milyar yıl önce: Dünya oluştu.
- 4,5 milyar yıl önce: Theia çarpışması yaşandı ve Ay ortaya çıktı.
- 4,4 milyar yıl önce: en eski zirkonlar ve su izleri.
- 4,1-3,8 milyar yıl önce: Geç Ağır Bombardıman dönemi.
- 3,5 milyar yıl önce: tartışmasız ilk yaşam izleri.
Çizelgenin başı son derece sıkışık: ilk katı maddelerle Dünya'nın oluşumu arasında yalnızca yaklaşık 27 milyon yıl var ve Ay'ı doğuran çarpışma da bunu kısa süre içinde izliyor. Sonraki adımlar daha seyrek; su izlerinden Geç Ağır Bombardıman'a, oradan ilk kesin yaşam izlerine uzanan aralıklar yüz milyonlarca yılı buluyor. Dünya'nın oluşumundan tartışmasız ilk yaşam izlerine kadar geçen süre yaklaşık bir milyar yıl, ki infografiğin başlığı da bu dönemi anlatıyor.
Veriler NASA ve jeoloji tarihlemelerine dayanıyor. Gezegenimizin doğuşunu ayrıntılı anlatan Dünya nasıl oluştu? yazısına da göz atabilirsiniz.
Bu tarihler nasıl belirlendi?
Dünya'nın ilk kayaları levha hareketleri, aşınma ve erime yüzünden büyük ölçüde yok olduğu için gezegenin yaşı, onunla aynı malzemeden doğan göktaşları üzerinden hesaplanıyor. Yöntemin temeli radyoaktif bozunma: uranyum zamanla sabit bir hızla kurşuna dönüşür, bu yüzden bir kayadaki uranyum ve kurşun izotoplarının oranı, kayanın ne zaman katılaştığını gösteren bir saat gibi okunur. ABD'li jeokimyacı Clair Patterson 1956'da Canyon Diablo göktaşını bu yöntemle inceleyip 4,55 ± 0,07 milyar yıllık bir yaş buldu; bugün kabul edilen değer 4,54 ± 0,05 milyar yıl.
Çizelgenin ilk satırı da göktaşlarından geliyor: bazı göktaşlarındaki kalsiyum-alüminyumca zengin kapanımlar 4,5673 milyar yıl öncesine tarihleniyor ve Güneş Sistemi'nin başlangıç saatini veriyor. Dünya'nın kendisinden kalan en eski malzeme ise Batı Avustralya'daki Jack Hills'te bulunan, en az 4,404 milyar yaşındaki zirkon kristalleri.
Sık sorulanlar
Zirkonlardaki su izleri ne anlama geliyor?
Jack Hills zirkonlarının bazıları 4,4 milyar yıl önce sıvı suyla temas ettiklerine dair izler taşıyor. Bu, Dünya'nın oldukça erken bir dönemde okyanuslara sahip olmuş olabileceğini düşündürüyor.
Theia nedir?
Güneş Sistemi'nin doğuşundan en az 30 milyon yıl sonra genç Dünya'ya yandan çarptığı düşünülen Mars büyüklüğündeki cisim. Saçılan malzemenin Dünya'nın çevresinde toplanmasıyla Ay ortaya çıktı.
Dünya'nın yaşı daha önce nasıl tahmin ediliyordu?
Lord Kelvin 1862'de Dünya'nın soğuma hızından yola çıkarak 20 ile 400 milyon yıl arası bir yaş önermişti; radyoaktivitenin keşfi bu tahminin çok düşük olduğunu gösterdi.
