21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

CLPS rakamlarla

CLPS rakamlarla
Veri kaynağı
NASA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Planlanan teslimat sözleşmesi17
NASA aleti60+
Teslimat alan şirket5
CLPS 1 tavan değeri4,2 milyar $

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, NASA'nın CLPS programını dört temel rakamla özetliyor: teslimat sayısı, alet sayısı, şirket sayısı ve sözleşme tavanı.

  • 17 planlanan teslimat sözleşmesi var.
  • Bu teslimatlarla 60'tan fazla NASA aleti taşınacak.
  • Teslimatları 5 şirket alıyor.
  • CLPS 1'in tavan değeri 4,2 milyar dolar.

Rakamlar birbiriyle ilişkilendirilince ilginç oranlar çıkıyor. 17 teslimat 5 şirkete bölündüğünde şirket başına ortalama 3,4 teslimat düşer; yani her şirketin payına birkaç teslimat düşmektedir. 60'tan fazla alet 17 teslimata bölününce teslimat başına en az yaklaşık 3,5 alet çıkar. Dolayısıyla tipik bir teslimat tek bir alet değil, birkaç aleti birden Ay'a götürüyor.

Dördüncü satır ise diğerlerinden farklı bir türdendir: aletlerin ya da şirketlerin değil, sözleşmenin parasal üst sınırının ölçüsüdür. Bu yüzden onu öbür üç rakamla doğrudan toplamak ya da karşılaştırmak doğru olmaz.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Programın ayrıntıları için CLPS yazısını okuyabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

CLPS, yani Ticari Ay Faydalı Yük Hizmetleri, NASA'nın bilim aletlerini ve teknoloji denemelerini Ay'a göndermek için kendi aracını yapmak yerine Amerikan şirketlerinden taşıma hizmeti satın aldığı girişimdir. Şirket aracı tasarlar, yükü entegre eder, roketi bulur, Ay'a indirir ve yüzeyde işletir; NASA müşteri olarak yalnızca yükünü ve parasını getirir. Program 2018'de başladı ve bugün NASA'nın Ay Üssü planının temel taşlarından biri sayılıyor.

Sözleşmeler "belirsiz teslimat, belirsiz miktar" türündedir: NASA önceden sabit sayıda uçuş taahhüdü vermez, ihtiyaç doğdukça havuzdaki şirketlerden görev siparişi için teklif ister. Tavan değeri de bu çerçevede okunmalıdır. CLPS 1'in azami değeri başlangıçta 2,6 milyar dolardı; NASA 7 Kasım 2026 tarihli duyurusunda bunu 4,2 milyar dolara çıkardı. Aynı duyuruya göre CLPS 1 siparişleri Kasım 2028'e kadar verilebilecek, verilmiş teslimatların tamamlanması için ise Kasım 2033'e kadar ek süre tanınacak.

Model bir bedel de getirir: risk. NASA, Ay'a inişin zor olduğunu ve bu yaklaşımda bazı başarısızlıkların olabileceğini baştan kabul ettiğini belirtiyor.

Sık sorulanlar

4,2 milyar dolar NASA'nın harcadığı para mı?

Hayır, bu CLPS 1 çatısının azami değeridir. Sözleşmeler belirsiz miktar türünde olduğundan NASA önceden sabit sayıda uçuş taahhüdü vermiyor.

17 teslimatın hepsi gerçekleşti mi?

Hayır. NASA'ya göre beş şirkete 17 teslimat verildi; CLPS kapsamında bugüne kadar ise dört uçuş yapıldı.

CLPS 2 nedir?

NASA'nın aynı gün duyurduğu yeni çatı sözleşmedir: 10 yıllık, çoklu ödüllü ve azami değeri 10 milyar dolar. Havuzunda sekiz şirket yer alıyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar