21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bereket Denizi çevresinde Sovyet Luna görevleri

Bereket Denizi çevresinde Sovyet Luna görevleri
Veri kaynağı
NASA
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Luna 16 indi ve numune getirdi1970
Luna 18 çarptı1971
Luna 20 yüksek ovaya indi1972

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Sovyetler Birliği'nin Bereket Denizi çevresindeki üç Luna görevini yıllarına göre sıralıyor.

Üç kayıt art arda geliyor ve her biri bir öncekinden bir yıl sonra yer alıyor. Sonuçları ise birbirinden çok farklı:

  • 1970 – Luna 16: araç indi ve numune getirdi. Listedeki üç görevden numune getirdiği belirtilen tek görev bu.
  • 1971 – Luna 18: araç çarptı. Yani bu görev bir iniş olarak değil, çarpma olarak kayda geçmiş.
  • 1972 – Luna 20: araç bu kez yüksek bir ovaya indi.

Zaman akışına bakınca Luna 16 ile Luna 20 arasında iki yıl var; Luna 18 tam ortada duruyor. Sonuçlar sırasıyla "indi ve numune getirdi", "çarptı" ve "indi" biçiminde değişiyor. Böylece aynı bölgenin çevresinde yapılan görevlerin her birinin farklı bir sonuçla bittiği görülüyor: başarılı bir numune dönüşü, ardından bir çarpma, sonra yine bir iniş.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Bölgenin kendisi ve bu görevlerin ayrıntıları için Bereket Denizi yazısına bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Bereket Denizi (Mare Fecunditatis), Ay'ın bize dönük yüzünün doğu yarısında yer alan, yaklaşık 840 kilometre çaplı, kenarları düzensiz bir bazalt ovasıdır. Altındaki çarpma havzası Ay'ın en eski çarpma yapılarından biridir; havzayı dolduran bazalt ise çok daha genç, Geç İmbriyen dönemdendir. Adı "bereket denizi" anlamına gelse de orada ne su ne de bereket vardır.

Sovyetlerin Luna görevleri bölgeyi tarihe geçirdi, ama üçü aynı yere inmedi. Luna 16, 20 Eylül 1970'te yaklaşık 0,5° güney, 56,4° doğudaki iniş yerine kondu. Luna 18, 11 Eylül 1971'de denizin kıyısındaki engebeli dağlık araziye çarptı. Luna 20 ise 21 Şubat 1972'de Bereket ve Kriz denizleri arasındaki Apollonius yüksek arazisine indi.

Sık sorulanlar

Luna 18 neden iniş yapamadı?

Araç 2 Eylül 1971'de fırlatıldı, 54 tur attıktan sonra çarptı. Sovyetler, inişin karmaşık dağlık koşullarda elverişsiz geçtiğini bildirdi. Aracın radar altimetre verileri 1975'te Ay yüzey tabakasının ortalama yoğunluğunu belirlemek için yayımlandı.

Luna 20 de numune getirdi mi?

Evet, yaklaşık 30 gram. Bu numunenin yüzde 50-60'ı deniz bazaltı değil, Ay'ın eski yüksek arazisine özgü, feldspatça zengin anortozitti. İniş yeri Luna 16'nın yaklaşık 120 kilometre uzağındadır; böylece aynı bölgeden hem deniz bazaltı hem de yüksek arazi kayacı Dünya'ya ulaştı.

Luna 16'nın getirdiği malzeme neydi?

NASA'ya göre Luna 16, Ay'a inip Dünya'ya numune getiren ilk robotik görevdir. Analizler numunenin koyu bir bazalt olduğunu ve Apollo 12'nin getirdiği toprağa çok benzediğini gösterdi.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar