Ay'ın evre takvimi

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Ay'ın evrelerinin ne kadar sürede tamamlandığını ve Ay'ın Dünya çevresindeki turuyla nasıl karşılaştırıldığını gösteriyor.

Tablodaki üç sayı şunlar:

• Bir evre döngüsü – 29,5 gün: Ay'ın bütün şekillerini gösterip başa dönmesi bu kadar sürer.
• Dünya çevresinde bir tur – 27,3 gün: Ay'ın gezegenimizin çevresinde bir kez dönmesi için gereken süre.
• Evre sayısı – 8: Bir döngü boyunca Ay sekiz farklı evreden geçer.

İlk iki sayı birbirine çok yakın ama aynı değil: evre döngüsü, Dünya çevresindeki turdan 2,2 gün daha uzun. Yani Ay turunu bitirdiğinde, aynı şekle dönmesi için birkaç gün daha beklemek gerekir.

Sekiz evre ve yaklaşık bir aylık döngü, Ay'ı gökyüzündeki doğal bir takvime dönüştürüyor: her gece biraz değişen şeklini izleyerek zamanın akışını takip edebilirsin.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Ay'ın neden şekil değiştirdiğini Ay neden şekil değiştirir yazımızda anlattık.

Ay'ın şekli neden değişiyor?

Ay aslında hiç şekil değiştirmez; hep yuvarlak bir toptur. Kendi ışığını da üretmez, Güneş'ten gelen ışığı yansıtır. Güneş, Ay'ın her zaman bir yarısını aydınlatır, öbür yarısı karanlıkta kalır. Ay Dünya'nın çevresinde dolanırken biz bu aydınlık yarıya farklı açılardan bakarız. Aydınlık yarının ne kadarını gördüğümüz değiştikçe Ay bize ince bir hilal, yarım ya da dolunay olarak görünür.

Sekiz evre sırasıyla şöyle: yeni Ay, büyüyen hilal, ilk dördün, büyüyen şişkin Ay, dolunay, küçülen şişkin Ay, son dördün ve küçülen hilal. "Büyüyen" aydınlık kısmın gece gece genişlemesi, "küçülen" ise daralması demek. Küçülen hilalden sonra Ay yeniden yeni aya döner ve döngü baştan başlar.

Ay'ın bir şaşırtıcı özelliği daha var: Bize hep aynı yüzünü gösterir. Çünkü Dünya'nın çevresinde bir tur atarken kendi çevresinde de tam bir kez döner. Göremediğimiz öbür yüz de karanlık değildir; yeni Ay sırasında Güneş ışığını tam da o yüz alır.

Sık sorulanlar

Evreler Dünya'nın gölgesinden mi olur?

Hayır, bu çok yapılan bir yanlış. Dünya'nın gölgesi Ay'ın üstüne yalnızca Ay tutulmasında düşer; evrelerle ilgisi yoktur.

Yeni Ay'da Ay'ı neden göremeyiz?

Çünkü o sırada Ay'ın aydınlık yarısı bize dönük değildir.

Evreleri evde nasıl görebilirim?

NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı bir lamba ve kaleme saplanmış beyaz bir köpük topla yapılan bir deney öneriyor: Lamba Güneş, top Ay, sen Dünya olursun. Bir büyüğünle birlikte dene.