Hubble'ın karesinde sakin görünen ama merkezi dik dönen galaksi NGC 4698
- Çeken araç ya da kişi
- Hubble Uzay Teleskobu
- Kaynak
- NASA Günün Görüntüsü
- Fotoğrafla ilgili yazı
- Yazıyı oku →
İlk bakışta sıradan, hatta huzurlu bir sarmal galaksi: İnce bir yıldız, gaz ve toz diskinin içinde kıvrılan kollar, bu kolları süsleyen kahverengi toz öbekleri ve aralara serpiştirilmiş parlak mavi yıldız toplulukları. Ancak NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu'nun görüntülediği NGC 4698'in kolları, pek çok sarmal galaksidekinin aksine merkeze kadar inmiyor. Kollar yalnızca diskin dış bölgelerinde belirgin; parlayan merkezden uzak durup galaksinin çevresinde halkaya benzer bir yapı oluşturuyor.
Başak Kümesi'nde bir galaksi
NASA'nın açıklamasına göre NGC 4698, Başak takımyıldızı yönünde, yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzakta. Galaksi, kütleçekimiyle birbirine bağlı en yakın büyük galaksi kümesi olan Başak Kümesi'nin binden fazla üyesinden biri. Görüntü 18 Eylül 2026'da ESA/Hubble'ın "Ayın Görüntüsü" olarak yayımlandı.
Galaksinin merkezine uzamış bir yıldız şişkinliği hâkim. Bu şişkinliğin dağınık, kırık beyaz ışıltısı, dış diskteki iri mavi yıldızlardan daha küçük, daha yaşlı ve daha soğuk yıldızlardan geliyor. Sıkışık biçimde dizilmiş bu yıldızlar, Güneş'in milyonlarca katı kütleye sahip bir süper kütleli kara deliğin çevresinde dolanıyor. Bilim insanları bu kara deliğin kütleçekimiyle gazı içeri çekerek etkin biçimde büyüdüğüne dair işaretler buldu.
Dik açıyla dönen bir çekirdek
Asıl sır ise galaksinin yapısında saklı. NASA'ya göre NGC 4698, şişkinliği diskten dik açıyla dışarı doğru uzanan, bilinen birkaç sarmal galaksiden biri. Bu uzama Hubble görüntüsünde de soluk biçimde seçiliyor: Yıldızlı şişkinliğin hayaletimsi ışıltısı tozlu diskin üstünden ve altından görünüyor. Dahası, merkeze en yakın yıldızlar ve gaz, diskin geri kalanına dik doğrultuda dönüyor.
Bir galaksiyi bu kadar "uyumsuz" yapan ne olabilir? Gökbilimcilere göre neden büyük olasılıkla galaksinin dışında:
- Dışarıdan gelen gaz: NGC 4698 dış bir kaynaktan gaz topladıysa, bu yeni gaz merkezde diskin geri kalanına açılı duran ayrı bir gaz ve yıldız diski oluşturmuş olabilir.
- Küçük bir birleşme: Bazı gözlemler galaksinin geçmişte küçük bir galaksiyle birleştiğini düşündürüyor; galaksinin bir yanından uzanan kısa bir hidrojen "kuyruğu" bunun izi olabilir.
Kümedeki yolculuğun izleri
Görüntünün verileri, Başak Kümesi'ndeki galaksilere odaklanan ve kredide adı geçen MAUVE-HST ekibinin yürüttüğü bir gözlem programından geliyor. Program, görece yakın bu galaksilerde tek tek yıldız kümeleri ve bulutsular gibi ayrıntılara yaklaşıyor. Araştırmacılar aynı verilerle büyük resme de bakacak: Bir galaksinin küme içindeki yolculuğunun onun evrimini ve yeni yıldız oluşturma yeteneğini nasıl etkilediğini anlamaya çalışacaklar. Hubble'ın bu tuhaf galaksisinin ayrıntılarını haberimizde, galaksilerin genel yapısını da ansiklopedi sayfamızda okuyabilirsiniz.
