21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Ay'ın yüzeyi, Güneş Sistemi'nin geçmişini kaydeden bir arşiv gibidir. Atmosfer, rüzgâr, yağmur ve levha hareketleri olmadığı için milyarlarca yıl önce oluşan kraterler ve lav düzlükleri bugün de neredeyse ilk günkü gibi durur. Bu sayfa, Ay yüzeyinin başlıca bölgelerini ve onlardan öğrendiklerimizi anlatıyor.

Videonun özgün adı: Tour of the Moon in 4K · Yayımlayan: NASA Goddard

Haberin tamamı: Ay'ın yüzeyi: denizler, kraterler ve uzak yüz

Videoda ne anlatılıyor?

Videonun başlığı, NASA Goddard'ın hazırladığı 4K çözünürlüklü bir Ay turu olduğunu söylüyor. Böyle bir turda karşılaşılan bölgeleri tanımak için iki temel arazi türünü bilmek yeter. Açık renkli yaylalar, yaklaşık 4,4 milyar yaşında olduğu düşünülen en eski kabuktur ve öylesine kraterlidir ki yeni bir krater neredeyse ancak eskisinin üzerine açılabilir. Koyu renkli denizler (maria) ise büyük çarpışma havzalarını dolduran bazalt lavlarıdır; akıntıların çoğu 3,3-3,7 milyar yıl önce oldu.

Genç kraterler çevrelerine saçılan parlak ışınlarla öne çıkar; en ünlüsü, çapı 85 kilometreyi aşan Tycho. Uzak yüzdeki Güney Kutbu-Aitken havzası ise yaklaşık 2.240 kilometre çapı ve 13 kilometre derinliğiyle Ay'ın en büyük ve en eski çarpışma havzası.

Ay'ın iki yüzü neden bu kadar farklı?

Denizler Dünya'ya bakan yüzün yüzde 31'ini, uzak yüzün ise yalnızca yüzde 2'sini kaplıyor. Açıklamalardan biri kabuk kalınlığı: NASA'ya göre kabuk yakın yüzde yaklaşık 40, uzak yüzde 60 kilometreye kadar kalın ve magmanın bunu delmesi zor. Uzak yüz “karanlık” değil, yalnızca Dünya'dan görünmüyor; ilk kez Ekim 1959'da Luna 3'ün fotoğraflarıyla görüldü. Chang'e 4 2019'da oraya ilk inişi yaptı, Chang'e 6 2024'te ilk örnekleri getirdi.

Kutuplara yakın, hiç güneş almayan kraterler ise su buzu için soğuk tuzaklar: LCROSS 2009'da güney kutbundaki böyle bir kraterde en az 100 kilogram su saptadı.

Sık sorulanlar

Ay'ın toprağı neden oluşuyor?

Yüzeyin neredeyse tamamı, regolit denen gevşek bir toz ve kayaç parçası örtüsüyle kaplı. Milyarlarca yıllık gök taşı çarpmalarının kayaçları ufalamasıyla oluşan bu örtü, denizlerde 4-5 metre, daha yaşlı yaylalarda 10-15 metre kalınlıkta. Tahminlere göre Ay'a her 24 saatte yaklaşık 5 ton kuyruklu yıldız parçacığı düşmeye devam ediyor.

Ay'ın yüzeyi ne kadar sıcak ve soğuk?

Atmosfer olmadığı için fark çok büyük: NASA'ya göre tam güneş ışığı altında yaklaşık 127 °C, karanlıkta yaklaşık −173 °C. Bir Ay günü yaklaşık 29,5 Dünya günü sürdüğünden yakın yüzdeki bir nokta yaklaşık 14 gün aydınlık, 14 gün karanlık kalıyor.

Ay'da deprem olur mu?

Evet. Apollo astronotlarının yerleştirdiği sismometreler Ay depremleri kaydetti; bazıları bir saate kadar sürebiliyor. Volkanik etkinlik ise yaklaşık 1,2 milyar yıl öncesine kadar sürdü.

Neden önemli?

Kutuplardaki buz, gelecekteki insanlı görevler için bir kaynak olabileceğinden ilgi odağında. Hindistan'ın Chandrayaan-3 görevi 23 Ağustos 2023'te güney kutbu yakınına inen ilk araç oldu.

Bunları da izleyinTümü →

Çok izlenen videolar

  1. Stephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı FragmanStephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı Fragman
  2. Dune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları SahnesiDune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları Sahnesi
  3. Killer bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ıKiller bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ı
  4. Hubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk AnaliziHubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk Analizi
  5. Varanasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi KarşılıyorVaranasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi Karşılıyor

En yeni videolar

  1. Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…
  2. Mars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü ArtırdıMars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü Artırdı
  3. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…
  4. Galaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay SavaşlarıGalaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay Savaşları
  5. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…

Çok bakılan galeriler

  1. Ay keşfi fotoğraflarlaAy keşfi fotoğraflarla
  2. Türkiye'nin uzay programı fotoğraflarlaTürkiye'nin uzay programı fotoğraflarla
  3. Mars fotoğraflarlaMars fotoğraflarla
  4. Bilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarlaBilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarla
  5. Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar