Uzay istasyonunda bir gün

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, uzay istasyonundaki astronotların bir gününü yemek, enerji, uyku ve gün doğumu sayılarıyla anlatıyor.

Dört sayı astronot hayatının farklı yanlarını gösteriyor:

• Menüde 100'den fazla yemek: Astronotlar uzayda her gün aynı şeyi yemek zorunda değil; seçebilecekleri yüzü aşkın yemek var.
• Günde en az 2.000 kalori: Vücudun çalışabilmesi için bir astronotun her gün en az bu kadar enerji alması gerekiyor.
• 8 saat uyku: Günün programında uykuya 8 saat ayrılıyor; bu, bir günün üçte biri ediyor.
• Günde 16 gün doğumu: İstasyon Dünya'nın çevresinde o kadar hızlı dönüyor ki astronotlar bir günde 16 kez Güneş'in doğduğunu görüyor.

Son sayı özellikle şaşırtıcı: 24 saatte 16 gün doğumu, ortalama her 90 dakikada bir yeni bir sabah demek. Bu yüzden astronotların 8 saatlik uykusu, sürerken dışarıda birkaç kez gündüz ve gece yer değiştiriyor. Düzenli bir uyku planı, bu karışık gökyüzüne rağmen dinlenebilmeleri için çok önemli.

Veriler ESA'ya, yani Avrupa Uzay Ajansı'na dayanıyor. Ayrıntılar için astronotlar uzayda nasıl yemek yer, nasıl uyur yazımızı okuyabilirsin.

Uzayda yemek ve uyku neden farklı?

Uzay istasyonunda her şey süzülür. Kaşıktaki çorba, ekmek kırıntısı, hatta uyuyan bir astronot bile bağlanmazsa havada uçuşmaya başlar. Bu yüzden yemekler çoğunlukla özel paketlerden yenir, uyku da duvara bağlı tulumlarda geçer.

Astronotlar ne yiyeceklerini önceden seçer ve günde üç öğün, arada da atıştırmalık yerler. Yemeklerin bir kısmı kurutulmuştur; pakete sıcak su eklenince yeniden yumuşar. Bazıları konserve, bazıları dondurulmuştur ve küçük fırınlarda ısıtılır. Ekmek yerine lavaşa benzeyen ince dürüm ekmekleri kullanılır, çünkü havada süzülen kırıntılar cihazlara kaçabilir. Tuz ve biber de toz değil, sıvı olarak gelir. Uzayda burun biraz tıkanmış gibi olduğundan tat alma zayıflar; bu yüzden birçok astronot acılı ve bol soslu yemekleri daha çok sever.

Uyku için astronotlar genellikle küçük kabinler kullanır. Kabinlerin iyi havalandırılması önemlidir; yoksa nefesle verilen karbondioksit başın çevresinde birikebilir.

Sık sorulanlar

Günde 16 gün doğumu varken astronotlar nasıl uyur?

Göz bandı takarlar ya da pencere kapaklarını kapatırlar. Sabah onları bir alarm ya da yer kontrol merkezinin çaldığı müzik uyandırır.

Uzayda taze meyve yenir mi?

Evet ama her zaman değil. Kargo araçları birkaç ayda bir istasyona taze meyve, su ve paketlenmiş yemek getirir.

Türkiye'den bu istasyona giden oldu mu?

Evet. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, Ocak 2024'te Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitti.