TUG'un kuruluş yolculuğu
- Veri kaynağı
- TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
1979 Uzay Bilimleri Ünitesi kuruldu 1983 Yer seçimi projesi başladı 1995 Yönetmelik Resmî Gazete'de 1997 T40 ilk ışık (Ocak) 1997 Resmî açılış (5 Eylül) 2001 RTT150 ilk ışık (Eylül) 2008 T60 ilk ışık (5 Eylül) 2009 T100 ilk ışık (7 Ekim)
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin (TUG) bir ünite olarak doğuşundan dört teleskobunun da ilk ışığını almasına kadar geçen yolu yıl yıl gösteriyor.
Zaman çizelgesi 1979'da Uzay Bilimleri Ünitesi'nin kurulmasıyla başlıyor. 1983'te yer seçimi projesi başlıyor, 1995'te gözlemevinin yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlanıyor. 1997 ise iki önemli olayın yılı: Ocak ayında T40 teleskobu ilk ışığını alıyor, 5 Eylül'de de gözlemevi resmî olarak açılıyor. Yani ilk teleskop, resmî açılıştan birkaç ay önce gökyüzüne çevrilmiş oluyor.
- 2001: RTT150 teleskobu Eylül ayında ilk ışığını alıyor.
- 2008: T60, resmî açılışın yıl dönümü olan 5 Eylül'de ilk ışığa kavuşuyor.
- 2009: T100 teleskobu 7 Ekim'de ilk ışığını alarak çizelgeyi kapatıyor.
İlk adımdan son teleskobun ilk ışığına kadar yaklaşık 30 yıl geçiyor; teleskoplar ise 1997'den 2009'a uzanan 12 yıllık bir dönemde birer birer devreye giriyor. Veriler TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'ne dayanıyor. Gözlemevinin nerede olduğunu ve neden orada kurulduğunu TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi nerede? yazısında okuyabilirsiniz.
Ulusal bir gözlemevine giden uzun yol
Türkiye'deki bütün gökbilimcilerin ortak kullanacağı bir gözlemevi fikri 1960'lara uzanıyor: İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan ile Ege Üniversitesi'nden Prof. Dr. Abdullah Kızılırmak bu ihtiyacı dile getirmişti. Çizelgedeki ilk tarih olan 1979, TÜBİTAK'ın fikri kurumsal bir yapıya dönüştürdüğü yıl.
Yer seçimi en uzun süren adımlardan biri oldu. Beş üniversiteden yedi araştırmacının yürüttüğü çalışmada 17 aday dağ belirlendi; bunlardan dördünde, Muğla Kurdu, İzmir Ödemiş, Adıyaman Nemrut ve Antalya'daki Bakırlıtepe'de, aynı anda gökyüzü ve hava gözlemleri yapıldı. Sonunda tercih, Saklıkent yakınındaki Bakırlıtepe'nin 2.550 metrelik zirvesinden yana kullanıldı. Kuruluş projesi 1 Ekim 1992'de Prof. Dr. Zeki Aslan yürütücülüğünde başladı; Aslan, yönetmeliğin yayımlandığı 1995'te gözlemevinin ilk müdürü oldu. Zirveye yol açılması, elektrik hattı çekilmesi ve binaların yapılması da bu dönemin işiydi.
Sık sorulanlar
"İlk ışık" ne demek?
Bir teleskobun gökyüzünden aldığı ilk görüntüdür; teleskobun fiilen çalışmaya başladığını gösteren dönüm noktası sayılır.
RTT150 neden ayrı bir yerde duruyor?
Gözlemevinin amiral gemisi olan 1,5 metrelik RTT150, Rusya ile Türkiye arasında 1995'te imzalanan protokolle kurulan ortak bir teleskop; adındaki "RT" Rus-Türk anlamına geliyor. 1998'de kuruldu, ilk ışığını 2001'de aldı.
Gözlemevini ziyaret edebilir miyim?
Zirvedeki yerleşke ziyaretçiye kapalı; teleskoplar geceleri bilimsel projelere ayrılmış durumda. Halka yönelik etkinlikler, örneğin TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği, Saklıkent'te düzenleniyor.
