21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Rigel'in keşif tarihi

Rigel'in keşif tarihi
Veri kaynağı
Yayımlanmış gökbilim kayıtları
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
1521Alfonso Cetvelleri'nde Rigel adı
1603Bayer yıldıza Beta Orionis adını verir
1781Herschel eşlikçiyi bulur
1822Struve eşlikçinin konumunu ölçer
1878Burnham eşlikçiyi ikiye ayırır
2016IAU Rigel adını onaylar

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu zaman çizelgesi, Rigel'in adının ve eşlikçisinin 1521'den 2016'ya uzanan keşif ve adlandırma basamaklarını sıralıyor.

Çizelge 1521'de Alfonso Cetvelleri'nde Rigel adının geçmesiyle açılıyor. 1603'te Bayer yıldıza Beta Orionis adını veriyor. Ardından eşlikçi yıldızın öyküsü başlıyor: 1781'de Herschel eşlikçiyi buluyor, 1822'de Struve konumunu ölçüyor, 1878'de Burnham onu ikiye ayırıyor. Son satır 2016'da IAU'nun Rigel adını onaylaması.

Tarihler arasındaki boşluklar da bilgi veriyor. İlk iki satır arasında 82 yıl var. 1603'ten eşlikçinin bulunduğu 1781'e 178 yıl geçiyor; sonraki adımlar çok daha sık: 1781'den 1822'ye 41, 1822'den 1878'e 56 yıl. 1878'den 2016'ya ise 138 yıl var. İlk ve son satır arasında toplam 495 yıl bulunuyor.

Veriler yayımlanmış gökbilim kayıtlarına dayanıyor. Yıldızın tamamı için Rigel yazımıza bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Rigel adı Arapçadır. Rijl Cevzâ el-Yusrâ ifadesi “Cevzâ'nın sol bacağı (ayağı)” anlamına gelir; Cevzâ, Arap gökbiliminde Avcı'nın adlarından biridir. Kaynaklarda bilinen en eski yazılı kullanımı 1521 tarihli Alfonso Cetvelleri'ndedir, ama kökeni 10. yüzyıla kadar izlenir. Aynı yıldız için kullanılan Rijl el-Cebbâr (“devin ayağı”) ise Algebar ve Elgebar gibi nadir biçimlere kaynaklık etmiştir.

Çizelgenin ikinci basamağındaki “beta” ilk bakışta tuhaf görünür; çünkü Bayer geleneğinde alfa harfi genellikle en parlak yıldıza verilir, oysa Avcı'nın alfa yıldızı Betelgeuse'tür. Johann Bayer harfleri 1603'te verirken yıldızları kesin parlaklık sırasıyla değil, büyüklük sınıflarına göre gruplamış görünür; Rigel ve Betelgeuse ikisi de birinci büyüklük sınıfındadır. Gökbilimci James Kaler ise Rigel'in o dönemde değişken Betelgeuse'in gölgesinde kaldığı nadir bir aralığa denk gelmiş olabileceğini ileri sürmüştür. Yıldız bilimsel kataloglarda 19 Orionis, HD 34085 ve HIP 24436 adlarıyla da geçer.

Sık sorulanlar

“Beta” Rigel'in ikinci en parlak olduğu anlamına mı geliyor?

Hayır. Rigel çoğu zaman Avcı'nın en parlak yıldızıdır; “beta” bir parlaklık hükmü değil, bir adlandırma geleneğinin izidir.

IAU 2016'da neyi onayladı?

“Rigel” adını Yıldız Adları Kataloğu'na aldı ve bu adın yalnızca sistemin ana yıldızı olan Rigel A için geçerli olduğunu belirtti.

Eşlikçiden söz edilmesi ne anlama geliyor?

Rigel tek bir yıldız değil, en az dört yıldızlı bir sistemin parlak üyesi. Çizelgedeki Herschel, Struve ve Burnham basamakları bu eşlikçinin bulunması, konumunun ölçülmesi ve ikiye ayrılması sürecini gösteriyor.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar