Rigel'in keşif tarihi

- Veri kaynağı
- Yayımlanmış gökbilim kayıtları
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
1521 Alfonso Cetvelleri'nde Rigel adı 1603 Bayer yıldıza Beta Orionis adını verir 1781 Herschel eşlikçiyi bulur 1822 Struve eşlikçinin konumunu ölçer 1878 Burnham eşlikçiyi ikiye ayırır 2016 IAU Rigel adını onaylar
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu zaman çizelgesi, Rigel'in adının ve eşlikçisinin 1521'den 2016'ya uzanan keşif ve adlandırma basamaklarını sıralıyor.
Çizelge 1521'de Alfonso Cetvelleri'nde Rigel adının geçmesiyle açılıyor. 1603'te Bayer yıldıza Beta Orionis adını veriyor. Ardından eşlikçi yıldızın öyküsü başlıyor: 1781'de Herschel eşlikçiyi buluyor, 1822'de Struve konumunu ölçüyor, 1878'de Burnham onu ikiye ayırıyor. Son satır 2016'da IAU'nun Rigel adını onaylaması.
Tarihler arasındaki boşluklar da bilgi veriyor. İlk iki satır arasında 82 yıl var. 1603'ten eşlikçinin bulunduğu 1781'e 178 yıl geçiyor; sonraki adımlar çok daha sık: 1781'den 1822'ye 41, 1822'den 1878'e 56 yıl. 1878'den 2016'ya ise 138 yıl var. İlk ve son satır arasında toplam 495 yıl bulunuyor.
Veriler yayımlanmış gökbilim kayıtlarına dayanıyor. Yıldızın tamamı için Rigel yazımıza bakabilirsiniz.
Bu verilerin arka planı
Rigel adı Arapçadır. Rijl Cevzâ el-Yusrâ ifadesi “Cevzâ'nın sol bacağı (ayağı)” anlamına gelir; Cevzâ, Arap gökbiliminde Avcı'nın adlarından biridir. Kaynaklarda bilinen en eski yazılı kullanımı 1521 tarihli Alfonso Cetvelleri'ndedir, ama kökeni 10. yüzyıla kadar izlenir. Aynı yıldız için kullanılan Rijl el-Cebbâr (“devin ayağı”) ise Algebar ve Elgebar gibi nadir biçimlere kaynaklık etmiştir.
Çizelgenin ikinci basamağındaki “beta” ilk bakışta tuhaf görünür; çünkü Bayer geleneğinde alfa harfi genellikle en parlak yıldıza verilir, oysa Avcı'nın alfa yıldızı Betelgeuse'tür. Johann Bayer harfleri 1603'te verirken yıldızları kesin parlaklık sırasıyla değil, büyüklük sınıflarına göre gruplamış görünür; Rigel ve Betelgeuse ikisi de birinci büyüklük sınıfındadır. Gökbilimci James Kaler ise Rigel'in o dönemde değişken Betelgeuse'in gölgesinde kaldığı nadir bir aralığa denk gelmiş olabileceğini ileri sürmüştür. Yıldız bilimsel kataloglarda 19 Orionis, HD 34085 ve HIP 24436 adlarıyla da geçer.
Sık sorulanlar
“Beta” Rigel'in ikinci en parlak olduğu anlamına mı geliyor?
Hayır. Rigel çoğu zaman Avcı'nın en parlak yıldızıdır; “beta” bir parlaklık hükmü değil, bir adlandırma geleneğinin izidir.
IAU 2016'da neyi onayladı?
“Rigel” adını Yıldız Adları Kataloğu'na aldı ve bu adın yalnızca sistemin ana yıldızı olan Rigel A için geçerli olduğunu belirtti.
Eşlikçiden söz edilmesi ne anlama geliyor?
Rigel tek bir yıldız değil, en az dört yıldızlı bir sistemin parlak üyesi. Çizelgedeki Herschel, Struve ve Burnham basamakları bu eşlikçinin bulunması, konumunun ölçülmesi ve ikiye ayrılması sürecini gösteriyor.












