Plüton'un kalbi rakamlarla
- Veri kaynağı
- NASA New Horizons, IAU
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Tombaugh Regio genişliği 1.590 km Sputnik Planitia 1.400 × 1.200 km Havzanın derinliği yaklaşık 3 km Konveksiyon hücresi (ortalama) 33 km Tenzing Montes yüksekliği 3,4 km Yüzeyin yaşı 10 milyon yıldan genç
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Plüton'un kalp biçimli parlak bölgesi Tombaugh Regio'nun ve batı yarısındaki Sputnik Planitia buz ovasının boyutlarını ve yaşını sayılarla gösteriyor.
Ölçek büyükten küçüğe iniyor:
- Tombaugh Regio yaklaşık 1.590 kilometre genişliğinde.
- Sputnik Planitia 1.400 × 1.200 kilometre boyutunda; uzun kenarı kalbin tüm genişliğinden yalnızca 190 kilometre kısa.
- Ovanın yüzeyi ortalama 33 kilometre genişliğindeki konveksiyon hücrelerine bölünmüş.
Dikey ölçüde de ilginç bir denge var: havza yaklaşık 3 kilometre derinliğinde, kenarındaki Tenzing Montes ise 3,4 kilometre yüksekliğe ulaşıyor. Dağların boyu, havzanın derinliğinden biraz fazla.
Son satır belki de en çarpıcısı: Sputnik Planitia'nın yüzeyi 10 milyon yıldan genç. Bu, Plüton'un kalbinin jeolojik açıdan hâlâ yenilendiğini gösteriyor.
Veriler NASA'nın New Horizons görevine ve Uluslararası Astronomi Birliği'ne (IAU) dayanıyor. Kalbin nasıl oluştuğunu ve altında okyanus olup olmadığı tartışmasını Plüton'un kalbi yazımızda anlattık.
Bu ölçümler nasıl elde edildi?
Sayıların hepsi NASA'nın New Horizons sondasının 14 Temmuz 2015'teki yakın geçişine dayanıyor. Kalbi bütünüyle gösteren ünlü fotoğraf bir gün önce çekildi; ekip bölgeye Plüton'u keşfeden Clyde Tombaugh'un, batı lobuna da ilk yapay uydu Sputnik 1'in adını verdi. IAU bu adları 7 Eylül 2017'de resmen onayladı.
Sputnik Planitia'yı dolduran malzeme ağırlıkla azot buzu; içinde daha az karbon monoksit ve metan buzu var. Plüton'da sıcaklık 38 kelvin (yaklaşık eksi 235 °C) dolayında, ama azot buzu bu soğukta bile yumuşak kalıp buzul gibi akabiliyor. Yüzey yaşının 10 milyon yıldan genç çıkması, havzada tek bir çarpma kraterinin bile görülmemesinden çıkarıldı.
33 kilometrelik çokgen hücreleri ekip 2016'da Nature dergisinde yayımlanan benzetimlerle açıkladı: Alttan ısınan buz yükseliyor, soğuyunca yeniden batıyor. Modellere göre hücrelerin çoğu 3-4 kilometre derine uzanıyor ve buz yılda birkaç santimetre hızla dolaşıyor.
Sık sorulanlar
Tenzing Montes neyden oluşuyor?
NASA'ya göre bu dağlar su buzundan dev bloklar. Adlarını, Everest'e 1953'te ilk tırmanan iki dağcıdan biri olan Tenzing Norgay'den alıyorlar; öbür sıradağ Hillary Montes 1,6 kilometre yüksekliğinde.
Kalbin altında okyanus var mı?
Kesin değil. Havza bir çarpmayla oluştuysa fazladan kütleyi açıklamak için kabuğun altında sıvı bir okyanus gerekiyor; ancak çarpma gerektirmeyen başka bir senaryo da önerildi ve soru açık.
Kalp Plüton'un yönünü etkiledi mi?
Bir çalışmaya göre evet: Havzadaki buz yükü fazladan kütle yaratarak Plüton'un yönelimini değiştirmiş ve havzayı Charon'un neredeyse tam karşısına getirmiş olabilir.
