Işık yılı bir uzaklıktır

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, ışık yılının bir zaman değil uzaklık birimi olduğunu, ışığın farklı sürelerde aldığı yollarla gösteriyor.

Hesap ışığın hızından başlıyor: ışık bir saniyede 299.792 km yol alıyor ve bu uzaklığa bir ışık saniyesi deniyor. Aynı hızla bir gün boyunca ilerleyen ışık yaklaşık 25,9 milyar km yol katediyor. Bir yıl boyunca alınan yol ise yaklaşık 9,46 trilyon km; işte bir ışık yılı bu uzaklığa karşılık geliyor.

Tablodaki son satır bir başka uzaklık birimini ekliyor: 1 parsek, yaklaşık 3,26 ışık yılına eşit. Bu da kilometreyle yaklaşık 30,8 trilyon km demek.

Satırlar yukarıdan aşağı okunduğunda her adımda birimin büyüdüğü görülüyor: saniyeden güne, günden yıla, yıldan da parseğe. Böylece “ışık yılı” ifadesindeki “yıl” kelimesinin bir süreyi değil, ışığın o sürede aldığı mesafeyi anlattığı netleşiyor.

Veriler Uluslararası Astronomi Birliği'ne ve NASA'ya dayanıyor. Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız Işık yılı zaman birimi mi? yazımıza da göz atabilirsiniz.

Işık yılı nasıl tanımlanıyor?

Uluslararası Astronomi Birliği ışık yılını, ışığın boşlukta bir Jülyen yılında, yani 365,25 günde aldığı yol olarak tanımlıyor. Işık saniyede 299.792,458 km yol aldığından bu uzaklık tam olarak 9.460.730.472.580,8 km ediyor; kısaltması "ly". Tanımdaki "yıl", tıpkı "İstanbul'a iki saatlik yol" dediğimizdeki "saat" gibi, ölçünün nasıl kurulduğunu anlatıyor.

Bu birime ihtiyaç duyulmasının nedeni yıldızlar arasındaki uzaklıkların kilometreyle anlatılamayacak kadar büyük olması. Güneş'ten sonra bize en yakın yıldız Proxima Centauri 4,24 ışık yılı, yani yaklaşık 40 trilyon km uzakta. Işık yılının bir avantajı da ışığın bize ne kadar sürede ulaştığını doğrudan söylemesi: Proxima Centauri'ye bu akşam bakan biri, yıldızdan 4 yılı aşkın süre önce çıkmış ışığı görür. Gökbilimcilerin "uzağa bakmak geçmişe bakmaktır" demesi bundan.

Sık sorulanlar

Gündelik örneklerle ışık saniyesi ve dakikası ne kadar?

Ay'dan gelen ışık bize yaklaşık 1,3 saniyede ulaşır. Güneş ışığı ise Dünya'ya yaklaşık 8 dakika 20 saniyede gelir; Güneş bize 8,3 ışık dakikası uzaktadır.

İnsan yapımı bir araç bir ışık gününe ulaştı mı?

Çok yakında ulaşacak. NASA'ya göre 1977'de fırlatılan Voyager 1, 18 Kasım 2026'da Türkiye saatiyle 13.16'da Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa varacak. Buna rağmen bir ışık yılının yalnızca 365'te biri kadar uzakta olacak.

Gökbilimciler hangi birimi tercih eder?

Profesyonel gökbilimciler daha çok parseki kullanır; Güneş Sistemi içindeki uzaklıklar için ise astronomik birim tercih edilir.