Güneş nereden doğar?
- Veri kaynağı
- NASA (eksen eğikliği), konum hesabı
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Yaz gündönümü Yaklaşık 59° (kuzeydoğu) Ekinokslar 90° (tam doğu) Kış gündönümü Yaklaşık 121° (güneydoğu) Dünya'nın eksen eğikliği 23,4°
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Güneş'in doğduğu yönün yıl boyunca nasıl değiştiğini ve bunun Dünya'nın eksen eğikliğiyle bağını gösteriyor.
Güneş her gün tam doğudan doğmaz. Konum hesabına göre doğuş yönü pusula açısıyla şöyle değişiyor:
- Yaz gündönümü: yaklaşık 59°, yani kuzeydoğu.
- Ekinokslar: 90°, yani tam doğu.
- Kış gündönümü: yaklaşık 121°, yani güneydoğu.
Bu değerlere göre Güneş'in doğuş noktası yıl içinde ufuk boyunca yaklaşık 62° kayıyor. Ekinokslardaki tam doğu yönü bu salınımın ortasında duruyor: yaz gündönümünde doğuş noktası tam doğunun yaklaşık 31° kuzeyine, kış gündönümünde ise yaklaşık 31° güneyine kayıyor. Tam doğudan doğuş yalnızca ekinokslarda görülüyor.
İnfografikteki dördüncü satır bu değişimin nedenine işaret ediyor: Dünya'nın ekseni 23,4° eğik. Doğuş yönündeki mevsimsel değişim bu eğiklikle bağlantılı.
Eksen eğikliği verisi NASA'ya, doğuş açıları ise konum hesabına dayanıyor. Konunun ayrıntıları için Güneş neden doğudan doğar? yazısını okuyabilirsiniz.
Doğuş noktası neden kayıyor?
Güneş'in her sabah doğu ufkunda belirmesinin nedeni, Dünya'nın kendi ekseni çevresinde batıdan doğuya dönmesi. Gökyüzünde hareket eden aslında Güneş değil, bizi her sabah Güneş'in aydınlattığı yarıya taşıyan zemin. Ancak Dünya'nın ekseni yörünge düzlemine göre eğik olduğu için Güneş'in gökyüzündeki yolu mevsimden mevsime değişir; doğduğu nokta da yaz ile kış arasında ufuk boyunca gidip gelir.
İnfografikteki açılar, Ankara'nın enlemi (yaklaşık 40° K) için yapılmış yaklaşık bir hesaptan geliyor ve kuzey yönünden ölçülüyor. Hesapta atmosferin ışığı kırması gibi küçük etkiler göz ardı edildi. Kaymanın büyüklüğü enleme bağlı olduğundan değerler şehirden şehre biraz değişir; örneğin Türkiye'nin kuzeyindeki Sinop'ta bu aralık biraz daha geniştir.
Sık sorulanlar
Ekinokslar hangi tarihlere denk geliyor?
Gece ile gündüzün eşitlendiği ilkbahar ve sonbahar ekinoksları 20-21 Mart ve 22-23 Eylül dolaylarında. Güneş yalnız bu günlerde tam doğudan doğuyor.
Dünya neden batıdan doğuya dönüyor?
Bu yön, Güneş Sistemi'ni oluşturan dönen toz, kaya ve gaz bulutunun açısal momentumundan kalan bir miras. Bulut hangi yönde dönüyorsa ondan doğan gezegenlerin çoğu da o yönde döner.
Güneş'in batıdan doğduğu bir gezegen var mı?
Var. NASA'ya göre Venüs ters yönde döndüğü için orada Güneş batıdan doğup doğudan batar. Ters yönde dönen öteki gezegen Uranüs.
