Dünya ne kadar hızlı?

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Dünya'nın hem kendi ekseni çevresinde dönerken hem de Güneş'in çevresinde dolanırken ne kadar hızlı hareket ettiğini gösteriyor.

Dönme hızı, bulunduğunuz yere göre değişiyor. Ekvatordaki bir nokta saatte yaklaşık 1.675 km hızla dönerken Ankara'da bu değer yaklaşık 1.284 km/sa. İkisi arasındaki fark saatte yaklaşık 391 km; yani aynı gezegenin üzerinde olsak da bulunduğumuz konum, döndüğümüz hızı belirgin biçimde değiştiriyor.

Asıl büyük hız ise yörünge hareketinde ortaya çıkıyor:

• Dünya, Güneş çevresinde ortalama 29,78 km/sn hızla ilerliyor.
• Bu, saatte yaklaşık 107.200 km demek; ekvatordaki dönme hızının yaklaşık 64 katı.
• Bu hızla bir yılda alınan yol yaklaşık 940 milyon km.

Rakamlar yan yana konduğunda, kendi ekseni çevresindeki dönüşün saatte bin kilometreler düzeyinde kaldığı, Güneş çevresindeki yolculuğun ise saatte yüz bin kilometreyi aştığı görülüyor.

Veriler NASA JPL'nin Horizons sistemine dayanıyor. Konunun ayrıntıları için Dünya kaç km hızla dönüyor? yazımıza göz atabilirsiniz.

Bu hızlar nasıl hesaplanıyor?

Dönme hızının hesabı Dünya'nın bir turunu ne kadar sürede attığına dayanıyor. Gezegen, uzak yıldızlara göre bir turunu 23 saat 56 dakika 4 saniyede tamamlıyor. Ekvatordaki bir nokta bu sürede ekvatorun çevresi olan yaklaşık 40.075 km'yi dolaşıyor. Kutuplara doğru gidildikçe dönülen çember küçülüyor; bir enlemdeki hız, ekvator hızının o enlemin kosinüsüyle çarpılmasıyla kabaca bulunuyor. Ankara yaklaşık 39,9° Kuzey'de olduğu için hızı ekvatordakinin altında kalıyor, Kuzey Kutbu'nda ise sıfıra iniyor.

Yörünge hızı da benzer bir mantıkla çıkıyor: Dünya, Güneş'ten ortalama 149,6 milyon km uzaklıkta, bir turu 365,256 günde tamamlayan bir yörüngede dolanıyor. Yörünge tam daire olmadığı için hız yıl içinde biraz değişiyor; Güneş'e en yakın olduğumuz ocak başında saniyede yaklaşık 30,3 km'ye çıkıyor, en uzak olduğumuz temmuz başında yaklaşık 29,3 km'ye iniyor.

Sık sorulanlar

Bu kadar hızlıysak neden hissetmiyoruz?

Vücudumuz hızı değil, hızdaki değişimi, yani ivmeyi algılar. Dünya'nın hareketi düzgün ve kesintisiz olduğu için atmosfer, okyanuslar ve biz gezegenle birlikte aynı hızla hareket ederiz.

Dünya'nın dönüşü yavaşlıyor mu?

Evet, ama çok az. Ay'ın yarattığı gelgitler dönüşü frenliyor; MÖ 8. yüzyıldan bu yana günün uzunluğu yüzyılda ortalama 2,3 milisaniye kadar arttı.

Dönüş hiç gözle gösterildi mi?

Léon Foucault 1851'de Paris'teki Panthéon'da 67 metrelik bir ipe astığı sarkacın salınım düzleminin yavaşça döndüğünü göstererek bunu kanıtladı.