Büyükayı'nın temel sayıları

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Büyükayı takımyıldızını tanımlayan beş temel sayıyı tek bakışta topluyor.

Verilerdeki öne çıkan satırlar şunlar:

• Alan: Takımyıldız 1280 derece karelik bir alan kaplıyor.
• Büyüklük sırası: Bu alan, takımyıldızlar arasında onu 3. sıraya yerleştiriyor.
• Çömçelek'te yıldız: Çömçelek 7 yıldızdan oluşuyor.
• Messier nesnesi: Takımyıldızda yine 7 Messier nesnesi bulunuyor. Çömçelek'in yıldız sayısı ile Messier nesnesi sayısı aynı.
• En yakın yıldız: Takımyıldızdaki en yakın yıldız 8,3 ışık yılı uzakta.

Sayılar iki ayrı ölçeği birleştiriyor. Alan ve büyüklük sırası takımyıldızın gökyüzündeki payını gösterirken yıldız ve Messier nesnesi sayıları içindeki gözlenebilir unsurları, 8,3 ışık yılı ise en yakın komşusunun uzaklığını veriyor. Bu beş sayı birlikte okunduğunda Büyükayı'nın hem geniş bir alana yayılan hem de gözlemciye zengin nesneler sunan bir takımyıldız olduğu görülüyor; üçüncü sırada olması da bu genişliğin göstergesi.

Veriler IAU'ya dayanıyor. Takımyıldızı daha ayrıntılı tanımak için Büyükayı takımyıldızı yazısına bakın.

Bu sayıların arka planı

Büyükayı (Latince Ursa Major), kuzey gökyüzünün en kolay tanınan takımyıldızıdır; ancak ünlü kepçe biçimi, yani Çömçelek, takımyıldızın kendisi değil yalnızca bir bölümüdür. Gökbilimciler resmî bir takımyıldızın içinde kalıp kendi başına tanınan desenlere asterizm der. Çömçelek'in yedi yıldızından altısı ikinci kadir ya da daha parlaktır; yalnızca Megrez üçüncü kadirdedir.

Bugünkü sınırlarını 1930'da Eugène Delporte, IAU için 28 kenarlı bir çokgen olarak çizdi; kısaltması UMa'dır. 1280 derece karelik alan, gökyüzünün yaklaşık yüzde 3,1'ine karşılık gelir. Büyükayı Samanyolu'nun tozlu düzleminden uzağa baktığı için uzak gökadaları görmeye elverişlidir; M81 (Bode Gökadası), M82 (Puro Gökadası), M101 (Fırıldak Gökadası) ve M97 (Baykuş Bulutsusu) bu nesneler arasındadır.

Daha fazlası için Büyükayı takımyıldızı sayfasına bakın.

Sık sorulanlar

Çömçelek ile Büyükayı aynı şey mi?

Hayır. Çömçelek Büyükayı'nın sırtını ve kuyruğunu oluşturan yedi parlak yıldızlık bir asterizmdir; takımyıldız bundan çok daha geniş bir alanı kaplar.

Çömçelek'ten Kutup Yıldızı nasıl bulunur?

Kepçenin dış kenarındaki Merak ve Dubhe "işaretçi yıldızlar" diye anılır. Merak'tan Dubhe'ye çizilen çizgi, aralarındaki uzaklığın yaklaşık beş katı kadar uzatılırsa Polaris'e ulaşır.

8,3 ışık yılı uzaktaki yıldız çıplak gözle görülür mü?

Hayır. Bu yıldız Lalande 21185 adlı bir kırmızı cücedir ve çıplak gözle görülemez.