Ay'ın gökyüzündeki yolu sayılarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Ay'ın yıldızların önünde izlediği yolu ve bu yolu belirleyen temel sayıları özetliyor.

Ay yıldızlara göre Dünya çevresindeki turunu 27,32 günde tamamlıyor, ama evrelerin döngüsü 29,53 gün sürüyor. Aradaki yaklaşık 2,2 günlük fark, iki döngünün farklı şeyleri ölçmesinden geliyor: biri Ay'ın yıldızlara göre yerini, öteki Güneş'e göre konumunu izliyor. Yani dolunayın tekrarlanması, Ay'ın aynı yıldızların önüne dönmesinden biraz daha uzun sürüyor.

• Ay'ın yörüngesi ekliptiğe yalnız 5,15 derece eğik; bu yüzden Ay hep Güneş'in yıllık yolunun yakınında, burçlar kuşağı içinde dolaşıyor.
• Ay yıldızların önünde saatte yaklaşık 0,5 derece kayıyor, yani yıldızlar arasında hızla yer değiştiriyor.
• Bir burç diliminde ortalama 2,3 gün kalıyor. Bu, 27,32 günlük turun on iki dilime bölünmesiyle elde edilen değerle uyuşuyor.

Bu sayılar, astrolojide sözü edilen "Ay burcu"nun neden iki-üç günde bir değiştiğini de açıklıyor.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Ay'ın burçlar kuşağındaki hareketini Ay burcu nedir? yazımızda ayrıntısıyla anlattık.

Ay neden hep burçlar kuşağında dolaşır?

Yörüngesi az eğik olduğu için Ay gökte Güneş'in yıllık yolundan en çok 5 derece kadar uzaklaşır. Ekliptiğin iki yanına 8-9 derece uzanan burçlar kuşağı da tanım gereği Ay'ın ve parlak gezegenlerin dolaştığı şerittir. Ay her saat kabaca kendi çapı kadar doğuya kayar; günde bu yaklaşık 13 dereceyi bulur. Akşam bir yıldızın yanında görülen Ay'ın gece yarısına doğru ondan belirgin biçimde uzaklaşması bundandır. Ay bazen bir yıldızın ya da gezegenin tam önünden geçip onu birkaç dakikalığına örter; bu olaya örtülme denir.

Ay'ın yolu her ay tıpatıp aynı da değildir. Yörüngenin ekliptiği kestiği iki nokta olan düğümler, ekliptik boyunca yaklaşık 18,6 yılda bir tam tur atar. Bu yüzden Ay'ın belli bir takımyıldızda ekliptiğin kuzeyinden mi güneyinden mi geçeceği yıldan yıla değişir. Güneş ve Ay tutulmaları da yalnız dolunay ya da yeni ay bu düğümlerden birine yakın düştüğünde yaşanır.

Sık sorulanlar

Dolunay her ay aynı burçta mı olur?

Hayır. Dünya o sürede Güneş çevresinde ilerlediği için dolunay her ay bir öncekinden yaklaşık 30 derece daha doğuda gerçekleşir ve bir yılda bütün burçlar kuşağını dolaşır.

"Ay Koç'ta" denince Ay gerçekten Koç takımyıldızında mıdır?

Çoğu zaman değildir. Astrolojik dilimler presesyon yüzünden takımyıldızlardan yaklaşık 24 derece kaymıştır; o anda Ay genellikle Balık takımyıldızının önündedir.

Ay yalnız on iki takımyıldızdan mı geçer?

Hayır. Ekliptik on üçüncü takımyıldız Yılancı'dan da geçer; Ay ise yörünge eğikliği yüzünden zaman zaman Avcı, Balina, Sekstant ve Kupa gibi burç sayılmayan komşu takımyıldızların sınırlarına girer.