The Cloverfield Paradox

The Cloverfield Paradox, Cloverfield serisinin üçüncü filmi ve dağıtım hikâyesi en az kendisi kadar konuşulan bir yapım. Julius Onah'ın yönettiği, senaryosunu Oren Uziel'in yazdığı ve J. J. Abrams'ın yapımcılığını üstlendiği film, Dünya'nın enerji krizini çözmeye çalışan bir uzay istasyonu mürettebatının, deneyden sonra gezegeni gökyüzünde bulamamasını anlatıyor. Film, 4 Şubat 2018'de Super Bowl sırasında yayınlanan sürpriz bir reklamla duyuruldu ve maç biter bitmez Netflix'te izleyiciye sunuldu.

Konusu

Yıl 2028. Dünya derin bir enerji krizinin içinde. Uluslararası kuruluşlar, sonsuz enerji vaat eden Shepard parçacık hızlandırıcısını Cloverfield uzay istasyonunda denemeye hazırlanıyor. Mürettebat farklı ülkelerden geliyor: İngiliz Ava Hamilton, Alman fizikçi Ernst Schmidt, Brezilyalı doktor Monk Acosta, Amerikalı komutan Kiel, Rus mühendis Volkov, İrlandalı mühendis Mundy ve Çinli mühendis Tam.

Yeryüzünde komplo teorisyenleri hızlandırıcının paralel evrenlere kapı açabileceğinden ve oradaki şeylerin Dünya'yı tehdit edebileceğinden korkuyor. İki yıl süren başarısız denemelerin ardından mürettebat sonunda kararlı bir ışın elde ediyor. Ancak sistem aşırı yüklenip bir güç dalgası yaratınca, pencereden bakan ekip Dünya'nın ortadan kaybolduğunu görüyor. İstasyonun yön bulmasına yardım eden jiroskop da yerinde değil. Bundan sonra istasyonda olan biten her şey giderek daha tuhaf bir hâl alıyor.

Yapım

Film, Oren Uziel'in kimse sipariş etmeden yazdığı God Particle (Tanrı Parçacığı) adlı bir senaryoya dayanıyor. Paramount ve Bad Robot senaryoyu 2012'de satın aldı; başlangıçta Paramount'un düşük bütçeli Insurge etiketiyle 5-10 milyon dolarlık bir film olarak planlanmıştı. Senaryonun Cloverfield'la hiçbir bağı yoktu. Abrams, aynı yöntemi bir önceki film 10 Cloverfield Lane'de denemişti ve bu senaryoyu da çekimler sırasında seriye bağlamaya karar verdi. Ona göre parçacık hızlandırıcı kazası, gelecekteki bir olayın geçmişi değiştirmesine izin veren sinematik bir araçtı.

Çekimler 10 Haziran-23 Eylül 2016 arasında Los Angeles'ta, God Particle ve Clean Pass çalışma adlarıyla yapıldı. Görüntü yönetmeni Dan Mindel, müzikler Bear McCreary'nin. Uziel, filmin Cloverfield'a bağlandığını çekimler sırasında öğrendiğini ve birkaç sahneyi yeniden yazdığını anlattı. Dünya'da geçen sahneler de sonradan eklendi; test izleyicileri istasyondaki olaylar sürerken yeryüzünde ne olduğunu merak etmişti.

Kadro 2016 baharında oluştu: Mart ayında Gugu Mbatha-Raw ile David Oyelowo'nun, Mayıs'ta Elizabeth Debicki, Daniel Brühl, Chris O'Dowd, Zhang Ziyi, John Ortiz ve Aksel Hennie'nin filmde olduğu açıklandı. Görsel efektleri Atomic Fiction hazırladı; Industrial Light & Magic ve Base FX de destek verdi. Seriyi takip edenler için küçük sürprizler de unutulmadı: İstasyonda, ilk filmin viral tanıtım kampanyasında yer alan hayalî içecek markası Slusho'nun maskot figürü görülüyor. Filmin son çekimindeki dev yaratık da ilk filmdeki canavarı hatırlatacak biçimde tasarlandı; yapım ekibi bu sahneyi filmleri birbirine bağlamanın bir yolu olarak gördü.

Film birkaç kez ertelendi ve bütçesi 5 milyon dolardan 40 milyon doların üzerine çıktı. Paramount filmin sinemada kâr etmesinin zor olduğunu düşündü ve haklarını Netflix'e sattı. The Hollywood Reporter'a göre Netflix 50 milyon doları aşan bir bedel ödedi. Oyuncular bile filmin Super Bowl gecesi yayınlanacağını ancak o sabah yapılan bir telefon görüşmesinde öğrendi.

Bilimsel karne

"Tanrı parçacığı" gerçek: Filmin ilk adı, fizikteki gerçek bir keşfe gönderme yapıyor. Higgs bozonu, Nobel ödüllü fizikçi Leon Lederman'ın 1993 tarihli kitabının adından ötürü popüler basında "Tanrı parçacığı" diye anılıyor. Parçacığın keşfi 4 Temmuz 2012'de CERN'deki iki ayrı deney tarafından aynı anda duyuruldu. Keşfi yapan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), Cenevre yakınlarında Fransa-İsviçre sınırının altında, çevresi 27 kilometre olan ve 175 metre derinliğe kadar inen bir tünelde bulunuyor.

Kıyamet korkusu da gerçek: Filmdeki komplo teorisyenlerinin endişesinin de bir gerçek hayat karşılığı var. LHC çalışmaya başlarken bazı çevreler parçacık çarpışmalarının kararlı mikro kara delikler ya da varsayımsal "garip parçacıklar" üreterek felakete yol açabileceğini öne sürdü. CERN'in yaptırdığı iki ayrı güvenlik incelemesi deneylerin hiçbir tehlike taşımadığı sonucuna vardı; bu sonuç Amerikan Fizik Derneği tarafından da desteklendi. Paralel evrenler ise bugün fizikte tartışılan ama deneyle sınanabilmiş bir fikir değil.

Bir istasyona sığar mı? Filmdeki istasyon, içinde dev bir hızlandırıcı barındırıyor. Gerçekte bugünkü en büyük yörünge yapısı olan Uluslararası Uzay İstasyonu, yaklaşık 400 kilometre yükseklikte, Dünya'nın çevresini 93 dakikada bir dolanıyor ve basınçlı iç hacmi 1.005 metreküp, yani bir Boeing 747 yolcu uçağı kadar. Kilometrelerce uzunluktaki bir hızlandırıcıyı yörüngeye taşımak bugünün teknolojisinin çok ötesinde. Ayrıca bu yükseklikte Dünya, pencereden bakıldığında görüş alanının büyük bölümünü kaplar; filmdeki gibi bir anda "kaybolması" ancak bilimkurgunun kendi kurallarıyla açıklanabilir.

Serideki yeri ve etkisi

Film, Cloverfield (2008) ve 10 Cloverfield Lane (2016) ile aynı evrene bağlanıyor ve seriyi, ayrı zaman çizgilerinin bir arada var olduğu bir çoklu evren olarak yeniden çerçeveliyor. Eleştirmenler filme sert davrandı: Rotten Tomatoes'ta eleştirilerin yalnızca yüzde 22'si olumlu ve pek çok yorumcu onu serinin en zayıf filmi saydı. Buna karşılık pazarlama yöntemi çığır açıcı bulundu. Nielsen verilerine göre film ilk gece yaklaşık 785 bin, bir hafta içinde 5 milyon izleyiciye ulaştı. Uzay istasyonunda kontrolden çıkan bir deney temasını sevenler Hayat ve Sunshine sayfalarımıza da bakabilir.

Kısaca

• Yönetmen: Julius Onah; senaryo Oren Uziel
• Yayın: 4 Şubat 2018, Netflix; 102 dakika
• Seri: Cloverfield serisinin üçüncü filmi
• Köken: Senaryo, seriden bağımsız "God Particle" adlı bir metin olarak doğdu
• Bilim: Higgs bozonu 2012'de LHC'de bulundu; LHC'nin felaket yaratacağı korkuları güvenlik incelemeleriyle çürütüldü